Inventaris

Wontergemstraat 21 (Dentergem)
Halfvrijstaand herenhuis, gedateerd 1921. Beeldbepalend dubbelhuis, gelegen tegenover het kerkplein. Op de Ferrariskaart (1770-1778) en andere 18de-eeuwse kaarten is er op deze plaats bebouwing. Wellicht een verbouwing van meerdere panden bestaande uit een breed- en diephuis, zie kruisende daken.

Wontergemstraat 35 (Dentergem)
Het huis staat als hofstede aangeduid op een figuratieve kaart van 1773. Lage, verankerde, lichtgeelbeschilderde baksteenbouw met bepleisterde, bruinbeschilderde plint, pannen zadeldak.

Wontergemstraat 42-44, 65-67 (Dentergem)
Brouwerij RIVA op de hoek met de Gottemstraat. Complex van brouwerij en administratieve gebouwen gesitueerd aan beide kanten van de straat en fasegewijs tot stand gekomen. De oorsprong van de brouwerij gaat terug tot circa 1896 wanneer de familie Desplenter aan de zuidkant van de straat een brouwerij opricht. Volgens kadastergegevens worden circa 1898 het café op de hoek, de stoombrouwerij met rechts daarvan de directeurswoning en links ervan een feestzaal opgericht. De stoombrouwerij wordt wellicht tijdens het interbellum vervangen, zie huidig. Circa 1965 wordt de directeurswoning in de brouwerij geïntegreerd. Vanaf 1960 worden percelen aan de overkant ingenomen om er moderne installaties met de bottelarij te plaatsen. De naam van de brouwerij verandert, zie huidig. De brouwerijgebouwen worden aan de Gottemstraat uitgebreid circa 1965 en 1994. Tegenwoordig produceert de brouwerij naast het gekende Dentergemse witbier tal van andere bieren.

Wontergemstraat 57 (Dentergem)
Lage woning met rechts koetsdoorgang die toegang heeft tot een binnenplaats. Volgens het kadaster wordt circa 1895 aan de straatkant een cichorei-ast gebouwd, deze wordt in 1898 uitgebreid met een magazijn, en in 1909 omgevormd tot woonhuis, een nieuwe ast wordt gebouwd op de binnenkoer.

Wontergemstraat 9 (Dentergem)
Halfvrijstaand herenhuis, vervangt volgens kadastergegevens circa 1864 een ouder huis. Nu in gebruik als winkel. Op 18de-eeuwse kaarten van de dorpskern (onder meer een figuratief plan van 1773) staat hier al bewoning aangeduid.

Beerst, Diksmuide, Kaaskerke, Keiem, Stuivekenskerke (Diksmuide)
Dit gebied omvat de Ijzervallei tussen Diksmuide en Stuivekenskerke met aansluitend enkele waardevolle graslandcomplexen en de historische kern van Stuivekenskerke. De Handzamevaart is één van de grotere zijbeken en mondt ter hoogte van Diksmuide in de Ijzer uit. De gekanaliseerde en rechtgetrokken Ijzer stroomafwaarts van Diksmuide heeft zeer lang onder invloed van de zee gelegen en is pas vanaf de middeleeuwen bedijkt geweest wat ontginning van aangrenzende gronden mogelijk maakte. In de ondergrond treft veenlagen aan die bedekt zijn door sedimenten van de latere overstromingsfasen. De Ijzer is langs weerszijden bedijkt maar vertoont nog een bochtig verloop met enkele meanders. De dijken dateren waarschijnlijk uit de 11de eeuw en worden her en der geaccentueerd door bomenrijen. De Ijzertoren en een voormalige maalderij vormen een opvallende bakens in de wijde omgeving.

Beerst, Diksmuide, Vladslo (Diksmuide), Handzame, Werken, Zarren (Kortemark)
Dit gebied omvat de polderinsnijding van de deels gekanaliseerde Handzamevaart tussen Handzame en Diksmuide, gekenmerkt door aaneengesloten graslanden. De Handzame heeft tussen het dorp Handzame en de Barisdamhoeve nog een sterk meanderende en natuurlijke loop in een smalle vallei met uitgesproken steilranden. Vanaf de Barisdamhoeve is ze sinds 1775 rechtgetrokken, gekanaliseerd en bedijkt om als transportkanaal dienst te doen. In de graslanden in de vallei zorgen “lanen” voor de afwatering naar grachten rond de percelen. De Hoge Andjoen is een mottesite waar nog duidelijk de typische dorpsstructuur uit de middeleeuwen bewaard is gebleven. De Barisdamhoeve bevindt zich op een verhevenheid, nabij de rand van de vallei, gedeeltelijk omgracht en getuigt van een dergelijke burcht.

Diksmuide, Lampernisse, Pervijze, Stuivekenskerke (Diksmuide), Nieuwpoort, Ramskapelle (Nieuwpoort)
De spoorwegbedding van de in 1974 gedesaffecteerde spoorlijn nummer 74 tussen Diksmuide en Nieuwpoort vormde de Belgische frontlinie tijdens de Eerste Wereldoorlog en werd uitgebouwd met schuilplaatsen en andere versterkingen.

Diksmuide, Nieuwkapelle, Sint-Jacobs-Kapelle, Woumen (Diksmuide), Merkem (Houthulst), Noordschote, Pollinkhove, Reninge (Lo-Reninge), Oostvleteren (Vleteren)
Dit gebied omvat de brede Ijzervallei tussen Elzendamme en Woumen alsook een deel van de Lovaart nabij Pollinkhove met overgang naar het plateau van Izenberge en het benedenpand van het Kanaal Ieper-Ijzer nabij het voormalige Fort De Knocke. De Ijzerbroeken zijn gevormd door landurige getijdenwerking van de Noordzee. De Ijzer tussen Elzendamme en Diksmuide is sinds de middeleeuwen rechtgetrokken en gekanaliseerd om de scheepvaart mogelijk te maken. Momenteel kunnen de Ijzerbroeken aan de rechteroever nog steeds periodisch overstromen waarbij de Ijzer zijn zogenaamde winterbedding inneemt. De broeken liggen vrijwel volledig onder grasland en kennen een dicht ontwateringsnetwerk. Verder komt binnen het gebied nog het dijkgehucht Fintele, het dorp Pollinkhove en de grote Blankaartvijver met bijhorend kasteeldomein voor.

Diksmuide (Diksmuide)
Deze zone omvat de historische stadskern van Diksmuide.