R.A. Lister & Co Ltd
- ID
- 12941
- URI
- https://id.erfgoed.net/personen/12941
Beschrijving
R.A. Lister & Co Ltd werd opgericht in 1867 toen Robert Ashton Lister in een oude watermolen in Dursley (Gloucestershire) machines begon te bouwen voor de agrarische sector. Bekend waren onder andere zijn boterkarnen en roomafscheiders voor het zuivelbedrijf, evenals zijn schaapscheermachines en wijnkoelers. Ook houten tuinstoelen behoorden tot de productie. In 1909 startte R.A. Lister, die intussen filialen had in Parijs, Londen, Wenen en Keulen, met de productie van petroleummotoren, in eerste instantie bedoeld voor de aandrijving van schaapscheermachines, en met de productie van elektriciteitsgeneratoren. Omstreeks 1927 bracht het motoren- en machinebedrijf met veel succes zijn eerste, met een petroleummotor aangedreven vrachtwagen op de markt. Deze kleine lastvervoerders werden in het bijzonder gebruikt op kades en in en rond pakhuizen en fabrieken. Omtrent dezelfde tijd startte ook de productie van smalspoorlocomotieven van nauwelijks anderhalve ton en uiterst geschikt voor kleine bouwwerken en voor werken op veengronden. Twee jaar later volgde naar eigen ontwerp een serie kleine dieselmotoren, onder meer zeer geschikt voor de aandrijving van elektriciteitsgeneratoren en irrigatiepompen. Kenmerkend voor de Lister-motoren was voortaan hun groene kleur. Een samenwerkingsovereenkomst in 1931 met de grote dieselmotorenbouwer Ruston & Hornsby Ltd uit Lincoln en Grantham moest de verdere exploitatie van dit marktsegment verzekeren. Met de overname in 1936 van de motorenfabriek Blackstone & Co uit Stamford wist Lister zijn plaats op de steeds belangrijker wordende motorenmarkt te consolideren. Voor Lister, Blackstone & C° Ltd brak een periode van voorspoed aan. In 1965 werd R.A. Lister & Co Ltd overgenomen door de Hawker Siddeley Group. Uit de fusie in 1986 van R.A. Lister & Co Ltd en Petters Diesels Ltd ontstond het nieuwe bedrijf Lister-Petters Ltd.
In België gebeurde de distributie van Lister-motoren na de Eerste Wereldoorlog vanuit Landen door de S.A. Etablissements Industriels & Commerciaux R.A. Lister & Cie. Vanaf de late jaren 1930 gebeurde de verkoop eveneens vanuit Brussel. Algemeen agent voor het gehele land was omstreeks 1934 de pvba E. & J. Bovy uit Glain (bij Luik). Naar een advertentie in De Belgische Molenaar (1924) aangeeft waren er in het vroege interbellum in België ongeveer tweeduizendvijfhonderd Lister-motoren in werking. Maalderijen die met een Lister-dieselmotor werden aangedreven, waren onder meer de Bontinckmolen in Kalken (Laarne), de korenwatermolen in de Damweg in Aspelare (Ninove), de Van den Borre-watermolen in Strijpen (Zottegem), de Schemelbertwatermolen in Liezele (Puurs-Sint-Amands), de Achterbroekmolen in Kalmthout, de Fonteintjesmolen (circa 1930) in Meerbeke (Ninove), de maalderij Torrekens (ca. 1930) in Nederhasselt (Ninove), de maalderij Danis (1934) in Koolskamp (Ardooie), de maalderij Kiers (1937) in Watou (Poperinge), de maalderij Serruys (1939) in Schore (Middelkerke), de maalderij Haeghedooren (1939) in Roeselare, de maalderij Vanhyfte (1942) in Oedelem, maalderij Leenknecht (1950) in Roeselare, de Watermolen van Aspelare (omstreeks 1957) in Aspelare (Ninove), de maalderij Serry (1961) in Ruiselede (Wingene), de Lilse Meulen (circa 1966) in Sint-Hubrechts-Lille (Pelt) en de Beeuwsaertmolen in Bikschote (Langemark-Poelkapelle).
- BECUWE F. 2009: In de ban van Ceres. Klein- en grootmaalderijen in Vlaanderen (ca. 1850 - ca. 1950), Brussel, 199-200 [online], https://doi.org/10.55465/UACD8941 (geraadpleegd op 8 september 2025).
Auteurs: Becuwe, Frank
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Erfgoedobjecten
Uitvoerder van
Blauwe Molen met maalderij en burgerhuis
Pilkemstraat 28 (Langemark-Poelkapelle)
De Blauwe Molen, veelal ook de Beeuwsaert- of Bikschotemolen genoemd, is een standaardmolen met gesloten voet, die functioneert als korenmolen. De houten molen, gelegen op een molenbelt, maakt deel uit van een groter ensemble, bestaande uit een burgerhuis, een aanleunende maalderij en een dwarsschuur. Deze gebouwen dateren van de jaren 1920 en situeren zich binnen de wederopbouw van de frontstreek na de Eerste Wereldoorlog.
Gesloten hoeve met watermolen en omgeving
Molenhoek 14 (Zottegem)
Gesloten hoeve met nog werkende watermolen, gelegen aan de Traveinsbeek en beschaduwd door twee hakhoutstoven van lindes. Bakstenen gebouwen onder zadeldaken rondom een gekasseid rechthoekig erf. Rechthoekige inrijpoort opgenomen in stalvleugel. Oud molengebouw van twee traveeën en twee bouwlagen met gecementeerde erfgevel met overgenomen datering 1623. In de loop van de tweede helft van de 19de eeuw kende de molen tal van uitbreidingen. Rondom liggen weilanden met knotwilgenrijen. De spaarvijver is bewaard en omzoomd met bomen.
Korenwatermolen en molenaarswoning
Damweg 1 (Ninove)
Korenwatermolen op de Beverbeek, in 1872 voorzien van een stoommachine en In 1957 gedeeltelijk herbouwd en gewijzigd. Bakstenen gebouw van twee verdiepingen onder een afgesnuit zadeldak. Aanpalende molenaarswoning van vier traveeën en twee verdiepingen, uit het vierde kwart van de 19de eeuw. Links ervan: ouder gedeelte van twee traveeën en één verdieping, gedateerd 1776, doch later aangepast. Bakstenen dienstgebouwen uit de 19de eeuw.
Watermolen Fonteintjesmolen en omgeving
Stenebrug 71 (Ninove)
Mooi gelegen en nog steeds werkzame watermolen op de Molenbeek. De huidige bakstenen constructie onder afgewolfd schilddak dateert uit het vierde kwart van de 19de eeuw. Ouder zandstenen muurpand is bewaard waar het geklonken ijzeren bovenslagrad zich bevindt. Drie traveeën brede molenaarswoning van twee bouwlagen; oudere kern met gecementeerd parement uit het vierde kwart van de 19de eeuw. Bij de watermolen wordt de beek gemarkeerd door een bomenrij op de oevers. Ten noordwesten en ten zuiden grenzen grote weilandpercelen die zogen voor een open agrarisch landschap.
Watermolen Schemelbertmolen en omgeving
Wolfstraat 1 (Puurs-Sint-Amands)
Korenwatermolen met aansluitend bakstenen bedrijfsgebouw en molenhuis op de Molenbeek, beschadigd in 1914 en hersteld in 1922. Relicten van boomgaard bij de molen. Kleinschalige vallei met graslanden en bomenrijen.
Windmolensite De Lilse Meulen
Lilsemolenstraat 11 (Pelt)
De Lilse Molen, gebouwd in 1908-1909, is een korenmolen, van het type stenen bovenkruier, bergmolen (beltmolen). De windmolen is gelegen op een met gras begroeide belt, onderaan omringd door een meidoornhaag. Aan de oprit van de molen grenst de kopgevel van een vrijstaand bakstenen volume onder zadeldak, vermoedelijk teruggaand op een circa 1930 bijgebouwde magazijn.