Persoon

Jacobs, Henri

ID: 2957   URI: https://id.erfgoed.net/personen/2957

Beschrijving

Henri Jacobs (1864-1935) was de zoon van Jean François Jacobs - leraar en later inspecteur van het onderwijs, en vader van Henri Aimé Jacobs die tevens architect werd. Henri Jacobs volgde avondleergangen aan de Brusselse Academie voor Schone Kunsten van 1883 tot 1888. Overdag werkte hij ongetwijfeld bij zijn oom Pierre Jean die tevens architect was. In 1884 werd Henri Jacobs landmeter. Vanaf 1888 was hij effectief lid van de Société Centrale d’Architecture de Belgique wat er op wijst dat hij dan zeker als architect werkzaam was. Jacobs kreeg naamsbekendheid door het ontwerp van verschillende scholen in Brussel naast burgerwoningen en complexen van arbeiderswoningen.

Net afgestudeerd maakt hij deel uit van een groep jonge architecten die in Vlaams-Brabant projecten onder provinciale controle ontwerpen. Hij leerde de praktijk van het vak dan ook op het Brabantse platteland en niet in Brussel. Het succes kwam snel en reeds in 1894 bouwde hij onder controle van de provincie de kerk en de pastorij van Ruisbroeck. Na de bouw van een lagere school in Laken in 1897 breekt hij door als architect voor schoolgebouwen.

Hoewel hij steeds privéwoningen ontwierp schijnt dat deel van zijn oeuvre zich vooral na 1907 te situeren. Op dat ogenblik verplaatst zijn werkterrein zich ook meer naar het huidige Brusselse gewest. Henri Jacobs staat bekend als één van de drie Schaarbeekse art-nouveau-architecten samen met Gustave Strauven en Frans Hemelsoet. Zijn architectuur vertegenwoordigt de meer rustige, stabiele en klassieke strekking van de art nouveau.

Uit een recensie in Emulation (DERWA R. 1994:18) over het jaarlijkse Concours de Facade georganiseerd door de gemeente Schaarbeek in 1911 blijkt de waardering voor Jacobs ontwerpen bestaande uit: “Une ordonnace distinguée et jeune, des détails gracieux, du sgraffiti, des fers dorés, des matérieaux colorants et voilà les compagnons préférés de l’architecte JACOBS”.

Na de Eerste Wereldoorlog verandert de vormentaal van Henri Jacobs grondig. Het gebrek aan materialen en de opkomst van nieuwe materialen als beton evolueert zijn vormentaal. De samenwerking met zijn zoon Henri Aimé heeft ongetwijfeld ook invloed. De art deco en de cottagestijl doen hun intrede in zijn oeuvre.

Oeuvre van Henri Jacobs in het Vlaams Gewest (Jurion-de Waha: 337-342):

  • Londerzeel (Steenhuffel), gemeenteschool, 1887-1888
  • Beersel (Dworp), gemeenteschool vergroting 1889-1890
  • Ninove (Aspelare), restauratie pastorie 1890
  • Kampenhout (Kampenhout), gemeenteschool, 1892-1895
  • Overijsse (Overijsse), restauratie kerk, 1893
  • Sint-Pieters-Leeuw (Ruisbroek), kerk, 1894
  • Tienen (Bost), gemeenteschool en onderwijzerswoning, 1894-1895 + 1895-1896 (inrichting)
  • Beersel (Dworp),meisjesschool, 1894-1896
  • Beersel (Alsemberg), begraafplaats, 1895
  • Pepingen (Bellingen), gemeenteschool, 1895-1897
  • Halle (Buizingen), gemeenteschool, 1895-1897
  • Zaventem (Zaventem), gemeenteschool, 1895
  • Wezembeek-Oppem (Wezembeek), gemeenteschool, 1895-1898
  • Grimbergen (Borcht), gemeenteschool, 1896-1897 + 1903-1906
  • Halle (Halle), school, 1896-1897
  • Geetbets (Rummen), gemeenteschool, 1896
  • Ruisbroek (Ruisbroek), gemeenteschool, 1896-1899
  • Ruisbroek (Ruisbroek), pastorij, 1896-1898
  • Ruisbroek (Ruisbroek), kerk, 1896-1898
  • Zaventem (Sterrebeek), kerk, 1896-1898
  • Sint-Pieters-Leeuw (Zuen), Pastorij, 1896
  • Pepingen (Bellingen), restauratie kerk, 1896-1897
  • Diegem (Diegem), gemeenteschool, 1896
  • Pepingen (Beert), pastorij, 1897-1898
  • Tervuren (Duisburg), gemeenteschool, 1897-1898
  • Halle (Halle), gemeenteschool, 1897-1900
  • Hoeilaart (Hoeilaart), gemeenteschool, 1897
  • Tienen (Hakendover), gemeenteschool, 1897
  • Sint-Pieters-Leeuw (Zuen), gemeenteschool, 1897-1898 + 1908 + 1923 (in samenwerking met Henri Aimé Jacobs)
  • Beersel (Lot), begraafplaats, 1897-1898
  • Beersel (Lot), pastorie, 1897-1899
  • Meisse (Meisse), gemeenteschool, 1897
  • Kapelle-op-den-bos (Nieuwenrode), gemeenteschool, 1897-1898
  • Diegem (Loo), gemeenteschool, 1898
  • Asse (Relegen), gemeentehuis, 1898
  • Ternat (Ternat), gemeentelijke jongensschool, 1898-1925
  • Gooik (Gooik), pastorie ommuring en bijgebouwen, 1900
  • Halle (Halle), bewaarschool, 1900-1902
  • Asse (Asse), gemeenteschool, 1900-1901
  • Halle (Halle), slachthuizen, 1901
  • Beersel (Dworp), gemeentehuis, 1901-1902
  • Beersel (Alsemberg), meisjesschool, 1901-1902
  • Asse (Walfergem), gemeenteschool, 1901 +1903-1909
  • Halle (Halle), gemeenteschool sint-Rochus, 1904-1907 + 1930-1940 (in samenwerking met zijn zoon Henri Aimé Jacobs)
  • Asse (Asse), meisjesschool, 1905-1907
  • Kampenhout (Berg), gemeentelijke meisjesschool 1905-1907
  • Grimbergen (Grimbergen), gemeentehuis en jongensschool 1905-1907
  • Pepingen (Pepingen), restauratie kerk, 1905-1910
  • Campenhout (Relst), pastorij, 1905-1906
  • Sint-Pieters-Leeuw (Sint-Pieters-Leeuw), gemeenteschool, 1905
  • Londerzeel (Londerzeel)l, gemeentelijke meisjesschool, 1906-1913
  • Sint-Genesius-Rode (Sint-Genesius-Rode), gemeenteschool en onderwijzerswoning Wauterbos, 1908-1912
  • Londerzeel (Londerzeel), jongensschool, 1911-1913
  • Tervuren (Tervuren), gemeenteschool, 1914
  • Pepingen (Pepingen), gemeentehuis en gemeenteschool, ca 1930
  • Sint-Genesius-Rode (Sint-Genesius-Rode), gemeentehuis, 1930-42 (in samenwerking met zijn zoon Henri Aimé Jacobs)

  • DE PAGE I & SCHAACK C. 2003: 400 façades étonnantes à Bruxelles, Brussel, 61.
  • DERWA R. 1994 : Henri Jacobs in: GUIOT M., DE WINTER C., DIERKENS F., LECOMPTE I., DERWA R., Trois architectes Schaerbeekois, Maîtres de l’Art Nouveau, Frans Hemelsoet, Henri Jacobs, Gustave Strauven, schaarbeek, 16-19.
  • JURION-DE WAHA F. 2013: Le petit monde de l’architecte Henri Jacobs 1864-1935 Au coeur de l’art nouveau à Bruxelles, Brussel.

Erfgoedobjecten

Ontwerper van

Parochiekerk Sint-Jozef

Pastoriestraat zonder nummer (Beersel)
Neogotische kerk opgetrokken in 1910 naar een ontwerp van de architecten Chrétien Veraart en Herman Lemaire. De stuwende kracht achter het project was onderpastoor Victor Janssens.


Gemeentelijke basisschool

de Villegas de Clercampstraat 85 (Grimbergen)
Voor het ontwerp werd beroep gedaan op de provinciale architect L. Spaak. Het gebouw was klaar in 1861 en bestond uit een onderwijzerswoning met achteraan een klas en de speelplaats, geregistreerd op het kadaster in 1863.


Gemeentehuis van Grimbergen met onderwijzerswoning en jongensschool

Prinsenstraat 3, 5 (Grimbergen)
Gemeentehuis met aansluitend de onderwijzerswoning en gemeentelijke jongensschool van 1905, naar ontwerp van architect Henri Jacobs en opgetrokken in eclectische stijl met neo-Vlaamse inslag.


Gemeenteschool

Lostraat 2 (Machelen)
Karakteristieke bakstenen klassenvleugel van dertien traveeën en één bouwlaag onder zadeldak met zijtrapgevels, opgericht in 1900 naar ontwerp van architect Jacobs, omstreeks 1911 uitgebreid.


Schoolcomplex van 1924

Watermolenstraat 75, Zaventemsesteenweg 40, 42 (Machelen)
Neotraditioneel schoolcomplex gebouwd naar ontwerp van architect Jacobs, kadastrale registratie in 1925, de klassenvleugel werd vrij recent grondig gerenoveerd maar de onderwijzerswoning behield haar oorspronkelijk uitzicht.


Jongensschool

Pastorijstraat 4 (Sint-Pieters-Leeuw)
Klassenvleugel van tien traveeën en één bouwlaag onder zadeldak, lijstgevel met contrasterende verwerking van gele baksteen, ontworpen door Hendrik Jacobs en kadastraal ingetekend in 1905.


Begraafplaats

Groot-Bijgaardenstraat zonder nummer (Sint-Pieters-Leeuw)
Achterin gelegen ommuurde begraafplaats ingewijd op 8 oktober 1893, toegang aan de straat via een ijzeren hek tussen pijlers, uitbreiding in 1976 naar ontwerp van architect R. Vanhaelen.


Parochiekerk Jan Ruusbroec en Onze-Lieve-Vrouw

Kerkplein zonder nummer (Sint-Pieters-Leeuw)
Georiënteerde kruisbasiliek in neoromaanse stijl van 1896, circa 1900 werd rondom de kerk een plantsoen met smeedijzeren hek gerealiseerd naar ontwerp van Jacobs ter plaatse van het vroegere kerkhof.


Pastorie Jan Ruusbroec en Onze-Lieve-Vrouwparochie

Kerkplein 38 (Sint-Pieters-Leeuw)
Vrijstaande ommuurde pastorie, onderkelderde baksteenbouw op onregelmatige plattegrond onder complexe bedaking, opgetrokken naar ontwerp van bouwmeester H. Jacobs en ingetekend op het kadaster in 1898.


Meisjesschool

Schoolstraat 12, 14 (Sint-Pieters-Leeuw)
Karakteristiek schoolgebouw met haaks op de straat ingeplante klassenvleugel, grotendeels ommuurde speelplaats en bijhorende onderwijzerswoning, opgetrokken naar ontwerp van bouwmeester H. Jacobs en ingetekend op het kadaster in 1908.


Gemeentelijke begraafplaats van Lot

Kerkhofstraat 13 (Beersel)
Hoste hekelt het kerkhofbeleid van gemeentebesturen waarbij traditie met de voeten wordt getreden, waar economie voorrang krijgt en wansmaak hoogtij viert. Als alternatief prijst hij de na de Eerste Wereldoorlog aangelegde oorlogsbegraafplaatsen, waar eenvoud overheerst en dure materialen worden geweerd.


Dubbelschool en bijhorende onderwijzerswoningen

Albertstraat 2, 4, 6, 8 (Halle)
In oorsprong dubbelschool met een afdeling voor jongens en een voor meisjes met bijhorende art-nouveaugetinte onderwijzerswoningen, waarvan het ontwerp wordt toegeschreven aan de Brusselse architect Henri Jacobs.


Dubbelvilla in cottagestijl

Brusselsesteenweg 147, 149 (Tervuren)
Twee woningen met keldergarages opgetrokken in spiegelbeeldschema met omringende tuin, gebouwd in 1927 naar ontwerp van de architecten vader en zoon Henri Jacobs.


Pastorie van de Sint-Jozefparochie

Pastoriestraat 34 (Beersel)
Pastorie van de Sint-Jozefsparochie, ontworpen door Henri Jacobs in neotraditionele stijl en gebouwd rond 1898 in het centrum van Lot.


Begraafplaats

Hoogstraat zonder nummer (Beersel)
Begraafplaats naar ontwerp van H. Jacobs uit 1903.


Gemeenteschool annex onderwijzerswoning

Alsembergsesteenweg 569 (Beersel)
Gemeenteschool annex onderwijzerswoning uit 1854-1859 in neoclassicistische baksteenarchitectuur, met uitbreidingen tot in de 20ste eeuw.


Gemeentehuis van Dworp

Alsembergsesteenweg 612 (Beersel)
Gemeentehuis van Dworp in eclectische stijl, opgetrokken omstreeks 1900 naar ontwerp van Henri Jacobs.


Gemeentelijke begraafplaats van Alsemberg

O. L. Vrouwstraat 87, 89 (Beersel)
De gemeentelijke begraafplaats van Alsemberg, aangelegd in 1895, is gelegen op het hoogste punt van de O.L.Vrouwstraat nabij het domein Rondenbos.


Gemeenteschool

Oude Postweg 8 (Beersel)
Gemeentelijke meisjesschool uit 1901-1902 naar ontwerp van architect Henri Jacobs uit Schaarbeek.


Sociale huisvesting

Puttestraat 34-50, Sint-Jansstraat 2-42 (Tervuren)
Sociale huisvesting met regionalistische invloeden, waarvoor de plannen werden getekend in 1923 door architect Henri Jacobs, Schaarbeek, in opdracht van de Samenwerkende Maatschappij van Goedkope Woningen 'Elk zijn Huis'.