Persoon

Van Reeth, bOb

ID: 5464   URI: https://id.erfgoed.net/personen/5464

Beschrijving

bOb van Reeth, de markantste persoonlijkheid van de generatie van 1968 in Vlaanderen, debuteerde met een genereus, informeel bouwidioom en ontwikkelde zich nadien tot voorstander van een radicaal eenvoudige en bestendige architectuur, open voor meervoudig gebruik.

Van Reeth studeerde aan het Hoger Sint-Lucasinstituut in Schaarbeek (1960-68), waar hij door A. Hoppenbrouwers in de wereld van de 20ste-eeuwse avant-garde werd geïntroduceerd. Hij werkte als stagiair in Zwitserland (1968-70), waar hij contact vond met Erwin Fritz van Atelier 5. In zijn studietijd koesterde Van Reeth een grote belangstelling voor Le Corbusier en James Sterling, maar in zijn eigen praktijk ontwikkelde hij een geheel ander idioom. Vervuld van de Amerikaanse folk music, in het bijzonder de poëzie van Bob Dylan, legde hij het erop aan hiervan een architectonisch equivalent tot stand te brengen. Hij vatte interesse op voor anonieme, door de bewoners zelf gemaakte architectuur en ontdekte in eigen land een vernaculaire architectuur waar niemand ze tot dusver had gezocht: aan de keerzijde van België, in de zelfbouwerij die de Belgen, aan de achterkant van huis en aan alle controle onttrokken, plegen te beoefenen. Hij herkende in deze clandestiene ‘bricolage’ een authentieke volkstaal met originele uitdrukkingen en neologismen. Hierdoor geïnspireerd bracht hij aan het eind van de jaren 1970 een soort folk-architectuur tot stand waarin hij de spontane expressies van de Vlaamse zelfbouwers verbond met de structurele erfenissen van het modernisme, in het bijzonder de ruimteconcepten van de Californische architect Rudolph Schindler. Hij bouwde een twintigtal individuele woningen waarmee hij in de jaren 1970 veel invloed uitoefende op zijn Vlaamse collega’s. Daarna distantieerde hij zich van zijn navolgers door zich steeds meer te concentreren op de geometrische grondstructuur van zijn projecten. In het voetspoor van Louis Kahn streefde hij ernaar ‘intelligente ruïnes’ te ontwerpen, structuren die zich ongewijzigd in de tijd kunnen handhaven en meervoudig gebruik mogelijk maken. Een belangrijk project in deze ontwikkeling was de nieuwe vleugel van het Onze-Lieve-Vrouwcollege in Antwerpen (1977-78). Dit project was aanleiding tot een oorspronkelijke reflectie over de relatie tussen architectuur en stad, nieuwbouw en geschiedenis. Van Reeth ontwikkelde de opvatting dat een nieuw gebouw door zijn vorm blijk dient te geven van begrip voor ‘de geest van de plek’. Het gebouw moet gestalte geven aan ‘wat de plek wil zijn’. Hij vond ook dat een gebouw, om van betekenis te zijn, herinneringen in zich moet opnemen aan historische plekken maar evenzeer ‘aan wat nooit bestaan heeft’, dat het m.a.w. terug dient te grijpen op ideeën die in de loop van de historische ontwikkeling potentieel aanwezig waren maar niet aan uitvoering toekwamen.

In 1981 richtte Van Reeth met enkele jongere collega’s de architectenwerkgroep AWG op, een samenwerkingsverband dat een nieuwe fase in zijn ontwikkeling inluidde. Bij wijze van start re-affirmeerde hij zijn plastische vermogen met de bouw van het huis Van Roosmalen aan de Antwerpse Sint-Michielskaai, een hoekpand dat met zijn complexe ‘scharnierende’ vorm de straatrichtingen articuleert en met zijn uiterlijk van alternerende zwarte en witte stroken herinnert aan het niet uitgevoerde project van Adolf Loos voor Joséphine Baker. Het gebouw was een expressief gebaar dat de aandacht vestigde op het potentieel van de plek, de toen sterk verkommerde Scheldekaaien, waarna spoedig de herwaardering van dit gebied volgde. Het project markeerde het begin van een geleidelijk maar ingrijpend vereenvoudigingsproces. Onder de indruk van het voorbeeld van Aldo Rossi en diens ideeën over ‘de architectuur van de stad’, ging Van Reeth zich vanaf het begin van de jaren 1990 steeds meer op de essentie van de opdracht concentreren en zich tegelijk bezinnen op de essentiële elementen van de architectonische vorm. De AWG, waarvan behalve hijzelf, Geert Driesen, Filip Delanghe, Christine de Ruyter, Jan Verrelst en Ilse Van Berendoncks deel uitmaken, ontwikkelde een ingekeerde, sobere architectuur die zij als geëigend beschouwen tot de opbouw van het stadsweefsel van wonen en werken in de bestaande historische stad. Het opmerkelijkste resultaat van hun aanpak is de nieuwe buurt bij de Mariaplaats in Utrecht (1994-98), een woonerf geënt op de historische structuur van het gebied.

Van Reeth is hoogleraar architectonisch ontwerpen aan het Henry van de Velde-instituut in Antwerpen en werd begin 1999 voor een periode van vijf jaar benoemd tot Bouwmeester van de Vlaamse Gemeenschap.

  • STRAUVEN F. 2003: 'Van Reeth, bOb', in: VAN LOO, A. (dir.), Repertorium van de architectuur in België, van 1830 tot heden, Antwerpen, 582-583.

Erfgoedobjecten

Ontwerper van

Woonhuis Botte

Baron Eduard Empainlaan 108 (Mechelen)
L-vormige villa van 1968-1970, naar ontwerp van architect Bob Van Reeth.


Woonhuis naar ontwerp van bOb Van Reeth

Stuivenbergbaan 163 (Mechelen)
Voormalig woonstalhuis, in 1974 herbouwd naar ontwerp van architect B. Van Reeth.


Vier begijnhofwoningen, waaronder architectenwoning bOb Van Reeth

Klein-Begijnhofbogaard 6, 8, 10, 12 (Mechelen)
Breedhuizen van twee bouwlagen onder zadeldak. Nummer 6, aangepast en binnenin volledig nieuw ingericht in 1969-1970 door architect Bob van Reeth.


Mariënborg

Zand 7, 9 (Antwerpen)
Traditioneel breedhuis met barok dakvenster van vijf traveeën en drie bouwlagen onder een zadeldak uit de 17de eeuw. Restauratie/renovatie door bOb Van Reeth en Danie Staut in 1975-1979.


Mariënborggang

Zand zonder nummer (Antwerpen)
Portiek palend aan "Mariënborg", die verbinding gaf met Vlasmarkt en Hoogstraat. Hardstenen spiegelboogpoort uit de 18de eeuw, onder een gedichte oculus. Restauratie/renovatie door bOb Van Reeth en Danie Staut in 1975-1979.


Traditioneel diephuis

Zwartzustersstraat 20 (Antwerpen)
Traditioneel diephuis met trapgevel van drie traveeën en drie bouwlagen onder een zadeldak, dat minstens opklimt tot de 17de eeuw. Restauratie/renovatie door bOb Van Reeth en Danie Staut in 1976-1984.


Traditioneel diephuis

Zwartzustersstraat 22 (Antwerpen)
Traditioneel diephuis met trapgevel van twee traveeën en drie bouwlagen onder een zadeldak, in een gevelsteen gedateerd 1642. Restauratie/renovatie door bOb Van Reeth en Danie Staut in 1976-1984.


Swerten Moriaen en De Vischput

Koepoortbrug 4 (Antwerpen)
Samenstel van twee traditionele panden uit het midden van de 16de eeuw, die sinds 1825 worden beschouwd als één huis. Het in de eerste helft van de 19de eeuw verbouwde pand, werd gerestaureerd tot woning met boekhandel naar een ontwerp door de architecten bOb Van Reeth en Mica Frank (Architekten Werkgroep) uit 1978. Opdrachtgevers waren de architectuurcriticus, -theoreticus en -historicus Geert Bekaert (Kortrijk, 1928-Mortsel, 2016) en Lieve van Hulle.


Juwelier Cambron

Paardenmarkt 45 (Antwerpen)
Horlogewinkel Cambron, met een winkelpui- en inrichting die uit 1965-68 dateert en de eerste realisatie is van architect bOb Van Reeth. De winkelpui en -inrichting van de horlogewinkel Cambron, in opdracht van winkeluitbater Willy Cambron, is de allereerste realisatie van architect bOb Van Reeth, destijds derdejaarsstudent architectuur.


Architectenwoning bOb Van Reeth

Paardenmarkt 85, 85A, Stijfselrui 22 (Antwerpen)
Postmodernistische woning en architectenkantoor gebouwd door de architect bOb Van Reeth en partner Mica Franck, naar een ontwerp uit 1985.


Woning Jef Cornelis

Sterstraat 20 (Antwerpen)
Brutalistische eengezinswoning door de architect bOb Van Reeth uit 1977-1978, met een postmodernistisch gevelfront door de architect Charles Vandenhove uit 1984-1985. Opdrachtgevers waren Jef Cornelis (1941-2018) en Kristine Kloeck, een echtpaar met één dochter.


Uitgeverij Biblo

Brasschaatsteenweg 308 (Kalmthout)
Bedrijfscomplex naar ontwerp van architect Bob Van Reeth, 1968-70. Betonstructuur met bekleding van baksteen en glas.


Eengezinswoning naar ontwerp van Bob Van Reeth

Floralaan 51 (Mortsel)
Alleenstaande eengezinswoning van 1965-70 met bakstenen lijstgevel van twee bouwlagen + kelderverdieping met garage.


Onze-Lieve-Vrouwecollege of Jezuïetencollege

Frankrijklei 91 (Antwerpen)
De gebouwen van het Onze-Lieve-Vrouwecollege of jezuïetencollege zijn een baken langs de Frankrijklei. Kort na de opening van de gronden op de geslechte Spaanse vesten, lieten de jezuïeten een klooster en een school bouwen naar een ontwerp van Heliodore Leclef van 1871.


Hotel Meysseyne met tuin

Groeningestraat 17, Guldenbergplantsoen 10 (Kortrijk)
Hotel Meysseyne vormt een fraai complex met een U-vormige plattegrond, bestaande uit een neoclassicistische straatvleugel uit het midden van de 19de eeuw en twee merkwaardige oudere, l8de-eeuwse dwarse tuinvleugels. De verschillende vleugels worden allen getypeerd door een behouden volume en gaaf bewaarde gevels. Achter het hotel ligt een landschapstuin met neogotisch tuinpaviljoen.


Woonhuis van dichter Julius Sabbe

Potterierei 34 (Brugge)
Voormalig woonhuis van dichter Julius Sabbe met bronzen gedenkplaat boven de deur.


Huis Van Roosmalen

Goedehoopstraat 1 (Antwerpen)
Postmoderne meergezinswoning, gebouwd in opdracht van de interieurontwerper Will van Roosmalen, naar een ontwerp door de ArchitectenWerkGroep A.W.G. (bOb Van Reeth, Marc Van Bortel, Mica Franck, Geert Driesen) uit 1985-86.


Paviljoen Zuiderterras

Ernest Van Dijckkaai 37 (Antwerpen)
Aan het uiteinde van het Zuiderterras werd in 1989-1991 een nieuw paviljoen gebouwd met horecafunctie. Het is één van de bekendste ontwerpen van het bureau van architect bOb Van Reeth en is een belangrijk herkenningspunt op de kaaien.