Collectief

Guilmant (familie)

ID: 8168   URI: https://id.erfgoed.net/personen/8168

Beschrijving

De Guilmant's zijn een Noordfranse familie van organisten en orgelmakers, die ook sporadisch werken (van secundaire aard) verricht hebben in de Vlaamse Westhoek. Van belang voor de organografie zijn hoofdzakelijk de drie broers Guilmant, waarvan de oudste en een jongere identiek dezelfde naam hebben (zonen van eenzelfde vader, doch uit twee huwelijken) :

  • Jean-François ("ainé" of I);
  • Pierre-Antoine;
  • Jean-François (II);
  • Een vierde broer, Louis-Alexandre (???), was geen orgelmaker; hij woonde in Nielles-les-Ardres.

Volgens de Franse organoloog M. Vanmackelberg is het aannemelijk dat de broers Guilmant de orgelbouw geleerd hebben bij Charles Dallery (Amiens) die afkomstig was van Buire-le-Sec, dat dichtbij Maresquel ligt (= geboorteplaats der Guilmants).

  1. Jean-François ("ainé" of I) - ° in Maresquel-Ecquemicourt; staat bij zijn huwelijk in 1748 als schrijnwerker vermeld; een eerste vermelding als orgelmaker dateert van 1771, bij het doopsel van zijn dochter Marie-Louise-Philippine.
  2. Pierre-Antoine - ° in Maresquel-Ecquemicourt; werkte misschien samen met zijn oudere broer, vanaf 1768; rond 1775 verlaat hij Saint-Omer en gaat naar Boulogne-sur-Mer.
  3. Jean-François (II) - °1752 - †3 oktober 1811; halfbroer van de oudste Jean-François "ainé"; was te Saint-Omer ingeschreven in 1777, jaar van zijn huwelijk; in 1792 luidt een adresvermelding: rue de Saint-Sépulchre (hij woonde effectief in de parochie Saint-Sépulchre). In Veurne, Sint-Niklaaskerk, zien we Guilmant verschijnen aan de zijde van de Rijselse orgelmaker J. vander Haeghen (zoon?), in 1793 tot 1796.
  4. Louis-Joseph Guilmant: zoon van François-Joseph (II); organist van Saint-Omer, kerk Saint-Denis; was ook pianoleraar; onderhield na de dood van zijn vader (in 1811) verder het orgel van Saint-Denis, maar hij moet geen volleerd orgelmaker geweest zijn want in 1826 vraagt hij om orgelmaker R. Germain (Rijsel) het orgel te laten herstellen.

Overige leden van de familie Guilmant :

  • Jean-Baptiste Guilmant - °Nielles-les-Ardres 14 jan. 1794 - †1890; was een neef van de drie broers-orgelmakers; verrichtte sporadisch orgel-onderhoud en was dus vertrouwd met orgelbouw; hij was eerst onderwijzer-organist in Nielles-les-Ardres, verhuisde in 1820 naar Boulogne-sur-Mer, waar hij organist werd van de kerk Saint-Nicolas. Hij treedt op als keurder van de werken die door de Gentse orgelmaker Van Peteghem in Tournehem-sur-la-Hem verricht waren (1851, 1852 & 1853).
  • De bekendste figuur - maar dan als organist-componist - is Alexandre Guilmant (doopnaam Felix-Alexandre Guilmant), zoon van vorige : °Boulogne-sur-Mer 12 maart 1837 - †Meudon 29/30 maart 1911. Alexandre Guilmant startte zijn muzikale carrière in 1853 (als 16-jarige) als organist van Boulogne, Saint-Joseph; nadien voltooide hij professionele orgelstudies aan het conservatorium in Brussel, bij J. Lemmens. Uiteindelijk werd hij organist aan de Saint-Trinité-kerk in Parijs; hij leidde talloze studenten uit Europa en Amerika op tot virtuozen. Hij was zowat de eerste Europese organist die concerttournees tot in Amerika maakte.


Erfgoedobjecten

Uitvoerder van

Orgel kerk Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart (Wulveringem)

Veurne (Veurne)
De auteur van het oorspronkelijk orgel is onbekend; sommige organologen denken aan J.-J. Van der Haeghen (Rijsel) als mogelijke bouwer; het bouwjaar is te schatten rond 1780. Binnenin de orgelkast was een naaminscriptie te vinden, verwijzend naar J.-Fr. Guilmant (1752-1811) uit Saint-Omer. Kort ná 1802: levering van enkele nieuwe spelen door R. Germain (Ieper); volgens een archiefnotitie zou er pijpwerk geroofd zijn "door de troepen tijdens de fransche omwenteling". In 1823-24: levering van 3 registers door Ph. Liem (Izenberge) en verder onderhoud tot 1850. In 1843-45: diverse werken door S.-G. Hooghuys (Brugge). In 1852, 1866 en 1883: werken door P. Loncke (Hoogstade), en 1901 door Fr. Loncke (Esen). 1911-12: ombouw door M. Delmotte (Doornik). 1930: nazicht instrument en plaatsing electro-ventilator door J. Anneessens (Menen) In 1972: totale renovatie door Loncke en Zonen.


Orgel kerk Sint-Blasius

Krombeke (Poperinge)
Van het orgel dat in 1789 door de Rijselse orgelmaker J.J. vander Haeghen gebouwd werd, rest heden enkel de orgelkast. Het binnenwerk werd vernield in 1794 door plunderende Franse benden. Vanaf dat tijdstip tot 1903 zijn geen geschiedkundige gegevens meer voorhanden. Het is niet uit te sluiten dat de kerk heel die tijd zonder orgel gebleven is. In 1903 werd een instrument uit de kerk van Sint-Jan-de-Doper in Duinkerke (F-Dunkerque) in de lege orgelkast van Krombeke overgeplaatst door Frederik Loncke (Esen).


Orgel kerk Sint-Niklaas

Veurne (Veurne)
Het instrument, van Fr. Loncke, en de orgelkast, van Al. Desaever, dateren van 1897-98. In 1917 werd, uit voorzorg tegen het eindoffensief in WO I, het orgel door Fr. Vos gedemonteerd en in veiligheid gebracht; hij heeft eveneens het orgel na de oorlog heropgebouwd. Dezelfde orgelbouwer voerde in 1932-33 herstellingwerken uit en bracht tevens wijzigingen toe aan het orgel. In het begin van WO II werd de kerk getroffen en leed het orgel ernstige schade. Een herstelling, opnieuw vergezeld van wijzigingen, werd uitgevoerd door Jos. Loncke, in 1943. Het orgel werd in 1998 gerenoveerd door de firma Loncke (Zarren). Deze werken leidden niet tot een bevredigend resultaat. Besprekingen worden gevoerd om het orgel op een degelijke manier te herwerken.


Orgel kerk Sint-Niklaas & Sint-Catharina

Pervijze (Diksmuide)
In 1787 werd een bestaand orgel hersteld en uitgebreid door J.-Fr. Guilmant (Saint-Omer). In 1807-1808 werd een orgel geleverd door L.-B. van Peteghem (Gent); het werd gerenoveerd door P. Loncke (Hoogstade), vóór 1865. In 1893 werd een nieuw orgel gebouwd door P. Schyven (Brussel). Dit werk ging verloren in WO I. In de heropgebouwde kerk werd in 1928 een nieuw orgel geplaatst, door V. Van de Loo uit Rotselaar. In 1934 werd een electro-ventilator toegevoegd door J. Anneessens (Menen) In 1955 werd een nieuw orgel gebouwd door Jos. Loncke en zonen (Esen); een aantal elementen van het vorige orgel werd gerecupereerd.


Thema's