Collectief

Isoree alias Ysoré (familie)

ID: 8175   URI: https://id.erfgoed.net/personen/8175

Beschrijving

Isoree is een orgelmakersgeslacht uit de 16de en begin 17de eeuw. Variante schrijfwijzen zijn Isoree, Ysoré, Ysoore etc. De ons bekende namen zijn:

  • Pieter Isoree. Zijn naam is voor het eerst nawijsbaar in een notariële akte van 1560 te Sint-Omaars (Saint-Omer, Fr.), alwaar hij wordt vermeld als neef en metgezel van Louis de Halen, orgelmaker in die stad; dit contract van 1560 betrof de bouw van een orgel te Hazebroek (Hazebrouck, Fr.). Pieter Isoree is vervolgens gevestigd als zelfstandig orgelmaker te Sint-Omaars en voerde o.m. werken uit in Broekburg (Bourbourg, Fr.), Sint-Jan-Baptistkerk, 1564 en 1573; Woumen (Diksmuide), 1571-73; Sint-Omaars, Sint-Aldegondekerk, 1585-86; Diksmuide, Sint-Niklaaskerk, 1573-74. Hij verbleef te Atrecht (Arras, Fr.) voor het voltooien van het J. Barbaise-orgel in de Sint-Vaastabdij en een nieuwbouw in de Sint-Aubertkerk, beide in 1590. In 1592 was hij te Sint-Winoksbergen (Bergues, Fr.)gevestigd, waar hij vermoedelijk tot aan zijn dood een vaste verblijfplaats had. Vanaf dan zijn volgende werken bekend: 1592, La Bassée, nieuw orgel; 1593 en 1601, Dowaai (Douai, Fr.), collegiale kerk Saint-Amé, herstelling; 1594-96, Duinkerke, nieuw orgel; 1596, Sint-Omaars, kathedraal, herstelling; 1597-98, Nieuwpoort, herstelling; 1599-1602 en 1607-08, Veurne, Sint-Niklaas, herstelling; 1601-04, Kortrijk, Sint-Maarten, herstelling; 1602-05, Sint-Winoksbergen, Sint-Martinus, nieuw orgel. In 1613 stelde hij nog een ontwerp op voor de herstelling van het orgel in de Sint-Vaastabdij te Atrecht, maar tot een uitvoering van dit project is het niet gekomen : Pieter Isoree is mogelijks in dat jaar overleden.
  • Louis Isoree, zoon van Pieter. Hij werkte met zijn vader mee in Nieuwpoort, Veurne en Kortrijk. Blijkbaar kon hij ook orgel spelen, want wanneer zijn naam voor het eerst opduikt, nl. in La Bassée (Fr.) (1592), is dit n.a.v. het bespelen van het nieuwe orgel. Vermoedelijk na de dood van zijn vader was hij te Abbeville (Fr.) gevestigd (waar hij reeds in 1611-12 had gewerkt), en in 1613-14 voert hij werken uit te Hazebroek. Te Eu (Fr.) herstelde hij in 1611 het orgel in de O.-L.-Vrouwkerk, en in de Sint-Jacobskerk van dezelfde gemeente werkte hij in vennootschap met J. Brouard (1613-15). Hij heeft meerdere tijdelijke domicilies gehad, naargelang van de plaats der opdrachten die hij toegewezen kreeg. Zo wordt bijv. Antwerpen aangeduid als zijn verblijfplaats wanneer hij een orgel bouwt in de kerk van Hulst (Nedl.) (1610-12; van dit eenmanualig achtvoetsinstrument zijn thans nog de orgelkast en enig pijpwerk bewaard). Te Antwerpen herstelde hij het orgel van de kathedraal in 1611; het is daarbij merkwaardig dat dit in dezelfde periode valt wanneer hij ook te Eu werkzaam was. Daaruit blijkt dat zijn werkveld zich uitstrekte van Normandië - over Noord-Frankrijk, Vlaanderen en Antwerpen - tot Zeeuws-Vlaanderen: weinig of geen van zijn Vlaamse tijdgenoten hebben hem hierin geëvenaard.
  • Jean Isoree is vermoedelijk een andere zoon van Pieter. Over hem is slechts bekend dat hij het orgel in de Sint-Martinkerk te Sint-Winoksbergen herstelde in 1613.

De disposities der Isoree's vertonen een stijlverwantschap met deze die op dat moment in Noord-Frankrijk en tot in Parijs vrij algemeen gangbaar waren, en waarvan het type door de familie Langhedul - afkomstig uit Ieper - was ingevoerd.


Erfgoedobjecten

Uitvoerder van

Orgel kerk Onze-Lieve-Vrouw

Nieuwpoort (Nieuwpoort)
In het begin van de 16de eeuw beschikte de kerk over twee orgels; bekende namen van orgelmakers zijn aan te treffen in de kerkrekeningen. De orgelkast die aanwezig was net vóór de vernieling in WO I droeg het jaartal 1643; over deze tijdspanne zijn echter geen archivalia bewaard. Vanaf de tweede helft van de 17de eeuw zijn we op de hoogte van ingrepen door verschillende orgelmakers: J. en G. van Belle (2de helft 17de eeuw), J. de Gruytters (kleine reparaties, 1733), H. Pescheur (herstelling, 1734), de gebroeders De Rijckere (1743-45), A.-J. Berger (1753-54). Tussen 1770 en 1787 werd het orgel gerenoveerd door P. en L.-B. van Peteghem. Voor de 19de eeuw zijn geen gegevens voorhanden. Het orgel ging verloren in WO I. In 1927 werd een nieuw orgel geleverd door J. Anneessens; dit ging verloren in de brand van 1940. Het huidig orgel is van Jos. Loncke en Zonen uit 1966.


Orgel kerk Sint-Andries

Woumen (Diksmuide)
Enkele bekende namen uit de orgelgeschiedenis komen voor in Woumen: Pieter Ysoré (Saint-Omer) maakte in 1571-73 een nieuw orgel, maar voorheen bezat de kerk reeds een orgel aangezien dit door Ysoré overgenomen werd. Of het Ysoré-orgel de beeldenstorm overleefde is niet bekend. Rond 1688 is er sprake van een nieuw orgel; de naam van de bouwer is helaas niet vermeld. In 1775 werd J.A. Loret (Diksmuide) betaald voor een stembeurt, en in hetzelfde jaar verrichtte ook P.J. De Rijckere (Kortrijk) herstellingen. Over de situatie van het orgel dat in de eerste wereldoorlog samen met de kerk teloorging, zijn geen gegevens voorhanden. De kerk was heropgebouwd in 1925, maar een orgel kwam er pas in 1952; het werd geleverd door Jos. en Pieter Loncke (Esen). In 1985 werd het in de kerkbrand vernield. Een nieuw orgel werd geplaatst door de firma Loncke Orgelbouw (Zarren) in 1988.


Orgel kerk Sint-Niklaas

Diksmuide (Diksmuide)
De kerk van Diksmuide heeft een onvoorstelbaar rijke voorgeschiedenis op gebied van orgelbouw. Een prachtig 17de-eeuws orgel, op het koordoksaal, ging verloren in WO I [zie uitgebreide fiche]. In 1932 werd een nieuw orgel geplaatst; ook dit instrument werd vernield door oorlogsfeiten, in 1940. Het huidige orgel, op het W-doksaal, dateert van 1966 en is gebouwd door de firma Jos. Loncke en Zonen (Esen).


Orgel kerk Sint-Niklaas

Veurne (Veurne)
Het instrument, van Fr. Loncke, en de orgelkast, van Al. Desaever, dateren van 1897-98. In 1917 werd, uit voorzorg tegen het eindoffensief in WO I, het orgel door Fr. Vos gedemonteerd en in veiligheid gebracht; hij heeft eveneens het orgel na de oorlog heropgebouwd. Dezelfde orgelbouwer voerde in 1932-33 herstellingwerken uit en bracht tevens wijzigingen toe aan het orgel. In het begin van WO II werd de kerk getroffen en leed het orgel ernstige schade. Een herstelling, opnieuw vergezeld van wijzigingen, werd uitgevoerd door Jos. Loncke, in 1943. Het orgel werd in 1998 gerenoveerd door de firma Loncke (Zarren). Deze werken leidden niet tot een bevredigend resultaat. Besprekingen worden gevoerd om het orgel op een degelijke manier te herwerken.


Thema's