Limburg onthult zijn groene schatten

dinsdag 25 november 2014

Tempel in het park van Bovelingen

De tuinen en parken uit de gemeenten Alken, Borgloon, Heers, Kortessem en Wellen zijn de pioniers voor Limburg in de inventaris tuinen en parken.

Geografisch vertoont het geïnventariseerde gebied een boeiend verloop van de gesloten Vochtig-Haspengouwse landschappen naar de weidse akkerlanden van zuidelijk Haspengouw. De oost-west georiënteerde Romeinse kassei, waaraan ten zuiden en ten noorden verschillende oude kasteeldomeinen liggen, doorsnijdt dit gebied.

Kasteeltuinen

De opgenomen parken dateren in hun huidig voorkomen uit de tweede helft van de 19de of het begin van de 20ste eeuw. Zo werd het park van het kasteel van Hex in de jaren 1870 door landschapsarchitect Louis Fuchs volgens de heersende smaak heraangelegd. Voor de nieuwe, schitterende vallei tussen de Lod. Lavkistraat en de platanendreef dienden de eind-18de-eeuwse Engelse tuinen te wijken. Deze parken in landschappelijke stijl werden vaak aangekleed met tuinfabriekjes en ornamenten.

De parktempel in klassieke stijl in Bovelingen, de filosofenhut, de rots met tunnels en de huwelijkszuil in het park van Hex en de gebouwde ruïne in het kasteelpark van Gorsleeuw zijn hier uitzonderlijke voorbeelden van.

De moestuin van het kasteel van Hex verdient een speciale vermelding. Hij is sinds zijn inrichting rond 1775 onafgebroken in bedrijf gebleven. Er worden onder meer "vergeten" groente- en fruitsoorten gekweekt die in een speciaal daartoe gebouwde kelder overwinteren.

De uitgestrekte moestuin van het verdwenen kasteel van Bovelingen, gelegen tussen hoge muren en voorzien van monumentale toegangen en een schitterende serre, is al jaren buiten gebruik, maar de site bleef wel bewaard.

De moestuinmuren en serres van Jongenbos in Kortessem of van het kasteel in Bommershoven, hoewel veel kleiner, getuigen nog van hun voormalig belang.

Gele kornoelje

Tuin van de Sint-Martinuspastorie

Maar er is in deze inventaris ook aandacht voor de kleine relicten van tuin- en parkarchitectuur. Zo wordt gele kornoelje in deze streek veel als afsluitingshaag gebruikt, maar bij boerenwoningen ook soms tot fraaie priëlen in de moes- of voortuin gesnoeid. Twee mooie voorbeelden in Wellen en Gutschoven illustreren dit. Voor het prieel in de voortuin van de hoeve Romsée in Wellen werd taxus gebruikt.

Hekken en poorten

Ook aan de giet- en smeedijzeren hekken en poorten is aandacht besteed. In Gors-Opleeuw bezitten vooral het kasteel van Opleeuw en kasteel van Gorsleeuw mooie exemplaren die door hun lengte en uitwerking het straatbeeld bepalen.

Tijdens het interbellum wordt de vormgeving van hekken onder invloed van het modernisme eenvoudiger en wordt naast smeed- en gietijzer ook holle buis, bandijzer en hout gebruikt. In de Stationsstraat in Borgloon is deze evolutie goed gedocumenteerd.

Meer lezen

De informatie over de tuinen en parken in deze Limburgse gemeenten is overgenomen uit het in 2007 verschenen M&L-Cahier 15 getiteld Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Limburg. Deel 3: Alken, Borgloon, Heers, Kortessem, Wellen.

Vanaf nu kun je deze gegevens in onze online databank opzoeken via een zoekformulier.

Je kunt ook zoeken naar tuinen en parken in Affligem, Asse, Geetbets, Grimbergen, Hoegaarden, Kampenhout, Kapelle-op-den-Bos, Kraainem, Kortenaken, Landen, Linter, Londerzeel, Machelen, Meise, Merchtem, Opwijk, Steenokkerzeel, Tienen, Vilvoorde, Wemmel, Wezembeek-Oppem, Zaventem, Zemst en Zoutleeuw.

Vragen?

Heb je vragen, aanvullingen of opmerkingen over deze gegevens? Laat het ons weten via het contactformulier.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.