Relict van de maand juli: tumuli in Gingelom

maandag 25 juli 2016

Avernassetom

Elke maand kiest een collega uit het agentschap Onroerend Erfgoed zijn of haar favoriete erfgoed uit onze inventarisdatabank. Deze maand zet Vicky Wuyts, erfgoedconsulent bouwkundig erfgoed in de provincie Limburg, de tumuli in Gingelom in de bloemetjes.

In 2002 studeerde ik aan de KU Leuven, aan het Raymond Lemaire International Centre for Conservation. Voor mijn thesis zocht ik een onderwerp dat archeologie en monumentenzorg combineerde. Zo kwam ik terecht bij de Gallo-Romeinse tumuli: monumenten, maar dan net ietsje anders. Ze bestaan uit aarde, en hebben een rijk archeologisch verleden. Mijn thesis kreeg als titel ‘Conservation of the Gallo-Roman tumuli in the Flemish Region’.

In 2004 begon ik mijn loopbaan bij de toenmalige Afdeling Monumenten en Landschappen, in Limburg. Het werd een blij weerzien: in Limburg bleven namelijk vijftien tumuli bewaard, verspreid over twaalf sites in vijf gemeenten. Alle tumuli werden al eind jaren 1970-begin jaren 1980 beschermd als monument. Hun omgeving is beschermd als dorpsgezicht of landschap.

Het beheer van aarden monumenten is niet zo evident. Ook in dit geval is een goed onderhoud onontbeerlijk, maar dit is uiteraard niet te vergelijken met het onderhoud van het meer klassieke bouwkundige erfgoed. Om erosie van de heuvels te beperken is het belangrijk om een gepaste vegetatie te onderhouden.

Met deze bijdrage wil ik enkele sites toch even extra in de bloemetjes zetten. In Gingelom bevinden zich zes tumuli, verspreid over drie sites.

Enkele jaren geleden besloot de gemeente om deze sites voor het publiek te ontsluiten. Een uitgebreide projectgroep werd opgericht, met vertegenwoordigers van de gemeente Gingelom, Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren, het Gallo-Romeins Museum van Tongeren, PCCE (Provincie Limburg), Monumentenwacht Vlaanderen, VLM en ons agentschap.

Drie tommen

Het resultaat van dit project mag gezien worden: de drie sites worden op een gepaste manier ontsloten. De heuvels komen dankzij de ontsluiting nog meer tot hun recht in het Haspengouwse landschap. Op elke site krijgt de bezoeker ook informatie mee over de waarde en betekenis van deze uitzonderlijke monumenten.

En wat nog mooier is: de inwoners van Gingelom hebben de tumuli in hun hart gesloten. Zo kan je tumulusbrood kopen bij de lokale bakker en zijn er wandel- en fietsroutes uitgewerkt. Het gemeentebestuur wil de sites ook op een duurzame manier onderhouden. Monumentenwacht Vlaanderen inspecteert de heuvels op regelmatige basis, en de heuvels krijgen ook consequent een onderhoudsbeurt, zodat de vegetatie in goede conditie blijft en verdere erosie ingeperkt wordt. Helemaal klaar voor nog eens 2000 jaar…

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.