Houtige beplantingen met erfgoedwaarde in Voeren

woensdag 28 september 2016

Talud met houtkanten

De Inventaris van Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde van de gemeente Voeren is vanaf deze week beschikbaar op de website Inventaris van het Onroerend Erfgoed. Met meer dan 450 nieuwe inventarisfiches geeft deze gebiedsdekkende inventaris een volledig beeld van het unieke erfgoed in deze gemeente.

Inventaris van Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde

Voeren is de laatste gemeente waarvoor het agentschap Onroerend Erfgoed een gebiedsdekkende inventaris maakte.

Het agentschap Onroerend Erfgoed inventariseerde het houtig erfgoed in vijf gemeenten systematisch en gebiedsdekkend. Daarnaast werden ook een hele reeks ad-hocinventarisfiches geschreven. Sinds 2014 voert het agentschap dit materiaal stapje voor stapje in op de website Inventaris van het Onroerend Erfgoed. De gegevens van Zwalm, Herne, Heuvelland en Bornem stonden al op de website. De meer dan 450 inventarisfiches van Voeren zijn sinds deze week ook beschikbaar voor het publiek.

Kleinschalig landschap

In Voeren valt de dichtheid aan houtige beplantingen op. Nergens in Vlaanderen is het landschap nog zo kleinschalig bewaard als in Voeren. Heel typerend zijn de vele geschoren meidoornhagen, aangeplant als veekering bij weilanden. Hier en daar zijn er nog sporen van oud vlechtwerk zichtbaar. Hierbij worden gesteltakken zijdelings in de haag geleid om gaten te dichten.

Gemengde houtkanten komen voor langs beken, zoals bijvoorbeeld bij de Noorbeek. Nog vaker zie je deze houtkanten op graften. Dit zijn halfnatuurlijke taluds die knikken vormen op steile hellingen. Vaak liggen graslanden tussen deze taluds. De beplantingen zorgen ervoor dat de erosie op de hellingen wordt beperkt. Hetzelfde speelt mee bij beplantingen op taluds van holle wegen. Sommige wegen in Voeren zijn zeer diep uitgesneden op de hellingen.

Knotes met boomkapel

Kapel-, kruis-, grens- en nagelbomen

Aan enkele bomen werd een kapel bevestigd, andere werden bij een kapel geplant. Deze kapelbomen kunnen zowel knotbomen als opgaande bomen zijn. Kruisbomen zijn aangeplant bij een wegkruis, meestal betreft het opgaande loofbomen maar ook naaldbomen komen voor. Vaak zie je zo’n ensemble bij een kruispunt van wegen staan.

Voeren is een atypische gemeente in Vlaanderen omdat ze aan geen enkele andere Vlaamse gemeente grenst. Wel zijn er grenzen met Nederland en Wallonië. Deze grenzen worden op enkele plaatsen gemarkeerd door bomen. Op de Nederlandse grens staat een indrukwekkende solitaire linde, de Huuskesboom. Deze solitaire boom is al van ver zichtbaar over de akkerlanden ten noorden van het Hoogbos en is een baken in het landschap.

Heel bijzonder is de Nagelboom in 's Gravenvoeren. Een spijkerboom is een soort fetisjboom, die vereerd wordt. Men gelooft in de heilzame werking van de boom: door spijkers in de boom te slaan denkt men van pijn verlost te worden. Eerst moet je met de spijker over de pijnlijke plek wrijven, om hem daarna in de boom te slaan. Het hout zou de pijn overnemen.

Beuk

Markant is het voorkomen van zware hakhoutstoven van beuk. Beuk is een soort die zich maar zelden goed als hakhout laat beheren. Een andere vorm van beuk komt voor als bruine beuk in bosranden, als verlengde parkaanleg horende bij een bepaald kasteeldomein, zoals in de omgeving van het kasteel Magis.

Vaak komen bomen en struiken voor in de onmiddellijke nabijheid van erven. Bij Huis Peters in Veurs staat een zeer dikke geknotte haagbeuk met een omtrek van bijna drie meter. Een ander voorbeeld van een monumentale boom is de gekandelaarde winterlinde op de hoek van twee wegen.

Knothaagbeuk

Meer weten?

Met het zoekformulier kan je bij inventaristype 'houtige beplantingen met erfgoedwaarde' zelf geografisch zoeken (provincie, gemeente, deelgemeente en straat). Zo vind je bijvoorbeeld de fiches van Voeren.

Je kan met hetzelfde zoekformulier thematisch-typologisch zoeken op soort, typologie en context.

Mocht je vragen, bijkomende informatie of opmerkingen hebben over de inventaris van houtige beplantingen met erfgoedwaarde, dan kun je ons via het contactformulier bereiken of via inventaris@onroerenderfgoed.be.

In 2016 en 2017 worden de laatste stukjes van de bestaande groene inventaris verder ontsloten, in verschillende geografische deelpakketten. Hou de nieuwsberichten op de inventariswebsite in de gaten.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.