De orgelinventaris online

zaterdag 23 oktober 2010

Vanaf 23 oktober 2010 is de orgelinventaris online te raadplegen op deze website. Een orgel kan vanaf nu opgezocht worden als afzonderlijk object, via het zoekformulier, of gekoppeld aan het kerkgebouw waar het zich bevindt. Net zoals voor de inventaris bouwkundig erfgoed en de inventaris wereldoorlogerfgoed kunnen ook voor de orgels kaartlagen gedownload worden.

‘Het Historisch Orgel in Vlaanderen’

Deze inventaris gaat deels terug op de boekenreeks ‘Het Historisch Orgel in Vlaanderen’, die tussen 1974 en 1986 verscheen. De online inventaris vult deze boeken echter verder aan met nieuw geïnventariseerde orgels en met meer recente gegevens over de reeds gepubliceerde orgels. Voor het eerst zijn nu orgelrapporten beschikbaar voor de arrondissementen Diksmuide, Ieper, Veurne en Roeselare (op dit moment 6 van de 8 gemeenten). De databank bevat momenteel 137 orgels en ca. 180 biografische fiches van orgelmakers (Deze zijn te vinden in de databank personen onder hun eigen naam, of onder de beroepen orgelmaker en orgelbouwer). Hiermee komt heel wat nieuwe informatie aan het licht voor zowel orgeldeskundige, orgelliefhebber als geschiedschrijver. Geleidelijk aan zullen ook andere regio’s worden geactualiseerd en toegevoegd.

De Westhoek bijt de spits af

De Westhoek heeft, samen met het oude Frans-Vlaanderen, een rijke orgeltraditie. De ambachtslieden en ambulante orgelmakers kenden er geen grenzen. Maar het was ook actief terrein voor veroveraars en plunderende legerbenden, zeker wat de streek van Diksmuide of Ieper betreft. De Eerste Wereldoorlog verwoestte alle kerken in de frontstreek, waarvan bij uitzondering nog een foto rest. De beperkte budgettaire toestand tijdens het Interbellum liet niet toe om de orgels in topkwaliteit te restaureren. Heel anders wordt het wanneer men zuidwestelijk richting Poperinge en Veurne gaat, waar heel wat historische orgels behouden werden. Deze streek lag ver achter de Ijzer en niet te zeer in het bereik van geschut. Daarenboven maakte de zuinige ingesteldheid van de streek dat heel wat orgels van verbouwingen en moderniseringen gespaard bleven.

Een unicum is het Van Peteghem-orgel in Haringe (1779) dat volledig intact is gebleven en waar nog steeds zomerconcerten gegeven worden. Dit topmonument is een heus bedevaartsorgel geworden voor de orgelliefhebber.

Maar het wordt tijd dat ook meer bescheiden en kleine orgels in de kijker komen. Denken we bijvoorbeeld aan de orgels van Reningelst, Watou, Westvleteren, Stavele (etc.), maar ook aan de sympathieke instrumentjes van de lokale orgelmaker Pietje Loncke (1821-1897) in Vinkem, Pollinkhove, Koksijde-dorp en Eggewaartskapelle. Visueel zijn ook de orgelkasten van Lo, Krombeke, Poperinge, Woesten, Alveringem, Veurne St.-Walburga, Houtem, Wulveringem, etc. de moeite en een omweg waard.

Deze orgelinventaris, geïntegreerd in de inventaris van het bouwkundig erfgoed, wil een aanzet geven tot vernieuwde aandacht voor dit veelzijdig kerkelijk erfgoed.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.