VIOE needs you! Help ons het oorlogserfgoed in kaart te brengen.

dinsdag 23 juni 2009

Maak je een wandelgids langsheen het oorlogserfgoed in je gemeente? Bestudeer je een bunkerlinie of loopgraven? Je hebt een overzichtslijst van de oorlogsgedenktekens in je streek? Alle vredesbomen van het Meetjesland werden door jou gefotografeerd? Dan heeft het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) je nodig! Wij willen immers een overzicht maken van alle projecten rond oorlogserfgoed. Laat ons weten wat je weet via het formulier dat je hier kan downloaden. Graag ontvingen wij al je informatie tegen eind september 2009!

Waarom willen we een overzicht maken van het onroerende Eerste Wereldoorlogerfgoed?

In 2014 is het 100 jaar gelden dat de Eerste Wereldoorlog begon. Dat de herinnering aan “de Groote Oorlog” nog volop leeft, is te merken aan de verschillende projecten die op poten worden gezet. Om zicht te krijgen op die veelheid aan initiatieven, maakt het VIOE een overzicht van het onroerende Eerste Wereldoorlogerfgoed dat onderzocht en geïnventariseerd is (of zal worden). Zowel archeologische, bouwkundige, als landschappelijke aspecten komen daarbij aan bod.

Op basis van het overzicht zullen twee aspecten worden gerealiseerd:

  1. Er komt een evaluatie van de stand van zaken van het onderzoek naar het Wereldoorlogerfgoed in Vlaanderen. Daarin moet duidelijk worden wie met welk onderzoek bezig is of was. Die tekst zal voor iedereen raadpleegbaar zijn op de website van de Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed in 2010 (www.onderzoeksbalans.be).
  2. Er wordt geëvalueerd voor welke locaties en voor welke types erfgoed verdere inventarisatie noodzakelijk is. Vele projecten richten zich op de Westhoek waar de oorlog tot vandaag nog het meest zichtbaar is. Maar ook in de rest van Vlaanderen zijn er nog veel sporen van “de Groote Oorlog”. Het VIOE wil dan ook op de hoogte blijven van ál het oorlogsonderzoek in Vlaanderen.


Over welk oorlogserfgoed gaat het?

Wij zijn NIET op zoek naar ROEREND erfgoed zoals memorabilia, archiefstukken enzovoort. Wat we wel zoeken:

Bouwkundig Erfgoed: Zichtbare oorlogsrelicten uit de Eerste Wereldoorlog zoals oorlogsmonumenten, bunkers, gedenktekens, noodwoningen, schuilplaatsen en begraafplaatsen. Ook niet te vergeten is het erfgoed uit de periode na de Eerste Wereldoorlog, namelijk de wederopbouw, die onlosmakelijk verbonden is met de oorlog.

Archeologie: De oorlogshandelingen liggen aan de basis van een immens bodemarchief. Van haastig gegraven mangaten, over 'primitieve' greppels tot goed uitgebouwde loopgraven. Ook geschutsplatformen, schuilplaatsen, depots, latrines, smalspoorwegen ... kunnen in min of meerdere mate ingegraven geweest zijn en bodemsporen nagelaten hebben. Of die sporen goed bewaard gebleven zijn, hangt af van de mate waarin het terrein na de oorlog weer landbouwwaardig werd gemaakt.

De oorlog ging ook ondergronds. Er werden honderden deep dugouts uitgegraven: ondergrondse ruimtes die dienst deden als schuil- en slaapplaats, hoofdkwartier, hospitaal ... En dan zijn er nog de menselijke resten. Gesneuvelden die tijdelijk werden begraven maar die naderhand vergeten zijn; soldaten die sneuvelden in een obusput of uiteengereten zijn door de ontploffing ... Het is een zeer gevarieerd sporenspectrum. Van zeer vluchtig tot zeer substantieel, van stellingoorlog tot slagveld, goed bewaard of sterk verstoord, van sterk gepersonaliseerd tot massaal geproduceerd ...

Landschap: Naast de bouwkundige en archeologische elementen die onlosmakelijk deel uitmaken van het landschap, denken we ook aan beplantingen (bomen, houtkanten, bosjes, bermen ...), landgebruikspatronen, infrastructuur, reliëf (heuvels, locale verhevenheden, valleien, taluds …), oppervlaktewater (beken, poelen, kraters …), oriëntatiepunten, zichtassen enzovoort. Ook de betekenisvolle relaties tussen landschapselementen en –kenmerken nemen we onder de loep. Hoe heeft de oorlog het landschap veranderd? Hoe zag het landschap van de zogenaamde verwoeste gewesten eruit vóór 1914? Welke landschapselementen overleefden de oorlog? Welke nu nog zichtbare landschapselementen – in heel Vlaanderen– zijn ontstaan of in de oorlog hebben door de oorlog een (bijkomende) betekenis gekregen? Hoe werd het landschap na de oorlog weer opgebouwd?

Daarnaast interesseert ons de strategische rol van het landschap voor de oorlogsvoering. Welke landschapskenmerken en specifieke -elementen bepaalden de locatie en aard van militaire structuren en strijdvoering? Welke betekenis had en heeft het landschap voor de beleving van de oorlog, voor de soldaten toen, de toenmalige en huidige bewoners en de talrijke bezoekers? Als je vragen of opmerkingen heeft kan je contact opnemen met onze medewerker:

Katrien Verwinnen
Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
Phoenix-gebouw , 1ste verdieping
Koning Albert II-laan 19, bus 5
1210 Brussel
Tel. 02 553 16 78
E-mail: katrien.verwinnen@rwo.vlaanderen.be

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.