Negen Vlaams-Brabantse gemeenten in de Inventaris van Historische Tuinen en Parken

dinsdag 5 november 2013

Kasteel van Bekkerzeel

Affligem, Asse, Grimbergen, Kapelle-op-den-Bos, Londerzeel, Meise, Merchtem, Opwijk en Wemmel bijten de spits af in de nieuwe online Inventaris Historische Tuinen en Parken. In deze negen Vlaams-Brabantse gemeenten ten noordoosten van Brussel met een totale oppervlakte van 257 vierkante kilometer werden 56 tuinen en parken omwille van hun erfgoedwaarde geselecteerd.

De selectie bevat items van zeer uiteenlopende aard, functie, historische achtergrond en schaal – van kleine villatuinen zoals die van de Villa Goosens te Grimbergen en de Villa Huyghens te Teralfene, tot uitgestrekte landgoederen zoals het kasteel van Bever te Strombeek-Bever.

Dankzij de nabijheid van Brussel en – in mindere mate – Mechelen was dit gebied vanaf 1600 bezaaid met ‘speelhuizen’ en buitenplaatsen, waarin de adel en later ook de stedelijke bourgeoisie rust en ontspanning zocht – oorspronkelijk als zomerverblijf, vanaf het midden van de 19de eeuw in toenemende mate als hoofdresidentie dankzij de uitbouw van het (spoor)wegennet.

Het uitzicht en de vorm van de meeste tuinen en parken– zelfs na een ingrijpende landschappelijke, 19de-eeuwse fase – is in hoge mate schatplichtig aan de primitieve vorm of de functie van het object waaromheen ze aangelegd werden of gegroeid zijn. De ‘landschappelijke’ heraanleg in de loop van de 19de eeuw is vaak niet veel meer dan recyclage van oude elementen: een beek wordt verbreed en opgestuwd zoals in het park rond het kasteel Drie Torens te Londerzeel. De dubbelstructuur met de ringgrachten van de feodale motte blijft niet zelden nog duidelijk zichtbaar, zoals bij het Gravenkasteel te Humbeek en het kasteel van Houtem te Ramsdonk.

In dit gebied trekken enkele vroege landschapsparken – ‘jardins à l’anglaise’ – de aandacht, omdat zij op een bijna tastbare, programmatische manier de vooruitgangsidealen van de Verlichting belichamen. Ook de revival van de regelmatig-geometrische, ‘Franse’ tuinstijl aan het einde van de 19de eeuw en aanlegpatronen die verwijzen naar een bij uitstek Belgische tuinstijl die vooral tijdens het interbellum opbloeide – de ‘Nouveau jardin pittoresque’ – hebben hier veelvuldige sporen nagelaten.

Deze informatie verscheen in 2011 in het M&L-Cahier 20 getiteld ‘Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Noordwestelijk Vlaams-Brabant: Affligem, Asse, Grimbergen, Kapelle-op-den-Bos, Londerzeel, Meise, Merchtem, Opwijk, Wemmel‘.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.