Noorderwijk Zwartberg

Tekst van Steenkoolmijn van Zwartberg: Noorderwijk (https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/122203)

Omvat de Delcourtplaats, G. Dodemonstraat, G. Francottestraat, H. Forirstraat, H. Goffinstraat, IJzerstraat, L. Londotstraat, Martelarenstraat, M. L'Hoeststraat, P. Habetslaan, P. Tranzenterstraat, Romeplaats, Torenlaan, Z. Grammestraat, en aan de overzijde van de Torenlaan de A. Greinerstraat, Cockerillplaats, De Macarstraat, F. Despastraat, L. Dereuxstraat, Socialestraat.

Met de bouw van de tuinwijk werd begonnen in 1915, later voortgezet door de Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen.

Onregelmatig stratenpatroon met beboomde straten en pleinen. Het oostelijk gedeelte, dat de arbeiderswoningen bevat, is door de Torenlaan, een drukke verkeersweg, afgesloten van het westelijk gedeelte, dat een meer residentieel karakter vertoont, met ruimere woningen. De woningen zijn meergezinswoningen, die alleenstaande en architectonisch als geheel opgevatte entiteiten vormen; de ruimten tussen deze entiteiten zijn voorzien als tuinen en groene zones; de huizen liggen bovendien achteruit ten opzichte van de straat en hebben voortuinen afgesloten door hagen of cementen hekken.

Type I: Delcourtplaats, P. Tranzenterstraat en Torenlaan. Oudste huizen. Viergezinswoningen van twee bouwlagen onder schild- en zadeldaken (mechanische pannen) voorzien van puntvormige gevelverhogingen in de voorgevel, en gevelvoorsprongen in de zijgevels, sommige zijgevels eveneens met hogervermelde verhogingen. Bakstenen gebouwen met getoogde muuropeningen.

Type II: G. Francottestraat, H. Forirstraat, M. L'Hoeststraat, P. Habetslaan, Romeplaats, Torenlaan. Waarschijnlijk daterend tussen 1920 en 1930. Vijf- tot achtgezinswoningen, bestaande uit langgestrekte gebouwen, waarvan de beide uiterste woningen één bouwlaag tellen onder afgewolfd mansardedak, terwijl de woningen hiertussen twee bouwlagen vertonen onder schild- of zadeldak (mechanische pannen). Bakstenen gebouwen waarvan de gevels verlevendigd zijn door middel van bakstenen kordons. Rechthoekige muuropeningen, de deuren onder betonnen lateien. Een variante van het type (Torenlaan) heeft een puntvormige gevelverhoging boven de middentravee, waarin zich een brede doorgang bevindt, die doorheen het gebouw leidt.

Type III: H. Forirstraat, H. Goffinstraat, IJzerstraat, Z. Grammestraat. Een recentere en vereenvoudigde variante van het vorige type. Langgerekte blokken van twee bouwlagen onder wolfsdak (mechanische pannen), bestaande uit woningen van het enkelhuistype, twee traveeën breed. Bakstenen gebouwen, de gevels versierd met bakstenen banden van een rollaag, en voorzien van rechthoekige muuropeningen onder betonnen lateien; beide middentraveeën zijn voorzien van een puntvormige gevelverhoging.

Type IV: G. Dodemonstraat, L. Londotstraat, Martelarenstraat, Z. Grammestraat. Recentste type. Zeer eenvoudig van opvatting, doch bevat ruimere woningen; de blokken van twee bouwlagen onder schilddak (mechanische pannen) bevatten drie woningen van drie traveeën. Bakstenen gebouwen met rechthoekige vensters en getoogde deuren in een verdiepte omlijsting met imitatiesluitsteen. Het westelijk gedeelte van de wijk bevat ruimere huizen die op grotere afstanden van elkaar liggen. Het zijn entiteiten van twee, drie en vier woningen, twee bouwlagen onder schilddak (mechanische pannen), waarbij een sterkere differentiatie opvalt, zowel binnen elke entiteit (verschillende muuropeningen, balkons) als tussen de verschillende blokken (gebruik van erkers, veranda's met ruime rondboogvensters, gevelverhogingen van verschillende vormen). Sommige gebouwen zijn opgetrokken in cottage-stijl, met imitatie-vakwerk op de bovenverdieping en in de puntgevels. De Socialestraat bevat woningen het hoger beschreven type II.


Bron: SCHLUSMANS F. met medewerking van GYSELINCK J., LINTERS A., WISSELS R., BUYLE M. & DE GRAEVE M.-C. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6n1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs:  Schlusmans, Frieda
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Je kan deze tekst citeren als: SCHLUSMANS F. 1981: Noorderwijk Zwartberg [online], https://id.erfgoed.net/teksten/122203 (geraadpleegd op ).