Opgaande linde als gerechtsboom te Itegem

Tekst van 18de-eeuwse opgaande linde als gerechtsboom (https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/130262)

Op de kabinetskaart van graaf de Ferraris (1771-1778) staat op het dorpsplein een boom weergegeven. De linde die er nu staat is hoogstwaarschijnlijk nog steeds dezelfde als deze die op de historische kaart werd ingetekend. Dit maken we op uit een recente jaarringenanalyse (Haneca, K., 2014) waaruit blijkt dat de boom is beginnen groeien rond 1755.

Een jonge boom van ongeveer 20 jaar weergeven op een kaart is eerder ongebruikelijk. Vermoedelijk gaat de boom terug op een ouder exemplaar en vervulde hij een belangrijke openbare functie. Volgens "Bouwen door de eeuwen heen" is de dorpsboom achter de kerk, een oude gerechtsboom waaronder, in het Ancien Regime, recht werd gesproken.

Andere bronnen maken gewag van een vrijheidsboom. Indien de boom echter geplant zou zijn na de Franse Revolutie (1789) of eventueel bij het ontstaan van België (1830) dan moet het plantsoen toen een leeftijd gehad hebben van 34 of 75 jaar, wat zéér onwaarschijnlijk is.

Deze boom werd in het begin van de 20ste eeuw gemeten door Chalon. De boom had toen een omtrek van 3,35 m. Aan de stambasis werd een omtrek van ca. 6,50 meter gemeten. In de publicatie "Merkwaardige bomen van België" van 1978 werd de boom vermeld met een omtrek van 4,30 m en met een hoogte van 18 m. Hij werd toen beschreven als: Alleenstaand exemplaar met brede kroon (28 m) en korte stam met gezwellen aan de voet. De omtrek van de stam werd in 2006 gemeten op 180 cm, boven de vele gezwellen die voorkomen vanaf de stamvoet en bedroeg toen 388 cm. In deze periode werden de gevolgen van een zware snoei in de kruin opgemerkt. In 2014 werd een deskundige boomverzorging uitgevoerd.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • CHALON J. 1911:Les arbres remarquables de la Belgique, Brussel-Namen.
  • S.N. 1978: Merkwaardige bomen van België, Bestuur Waters en Bossen. Brussel.
  • HANECA K., 2014: Leeftijdsbepaling van een monumentale linde op het Sint-Guibertusplein te Itegem (Heist-op-den-Berg), Onuitgegeven rapport Natuurwetenschappelijk Onderzoek RNO.OE2014-006, Agentschap Onroerend Erfgoed, Brussel.
  • KENNES H. & STEYART R. 1997: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Mechelen, Kantons Duffel - Heist-op-den-Berg, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 13N4, Brussel - Turnhout.

Auteurs:  Van der Linden, Geert
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Je kan deze tekst citeren als: VAN DER LINDEN G. 2015: Opgaande linde als gerechtsboom te Itegem [online], https://id.erfgoed.net/teksten/174312 (geraadpleegd op ).