Locatie

Het standbeeld voor Guynemer staat op een rotonde bij het Guynemerplein, vlakbij de kerk, in het centrum van Poelkapelle. Op de rotonde komen de Brugseweg, Houthulstseweg, Langemarkstraat en Wallemolenstraat samen. Vlakbij bevindt zich een opgeheven Duitse militaire begraafplaats, thans een speelplein geworden.

Historische achtergrond

Vooral in de jaren 1916 en 1917 grepen boven het moeras van Poelkapelle luchtgevechten plaats. De vliegers hadden een riskante en zware job en ze beschouwden zichzelf als de elitetroepen van de oorlog. De namen van deze 'azen' waren door iedereen gekend. Zo ook de naam van Guynemer.

Georges Guynemer werd in 1894 in Parijs geboren in een gezin van Bretoense adel. Hij studeerde in Parijs en Normandië en had een passie voor mechaniek. Met het uitbreken van de oorlog, hij is dan bijna 20, wou hij in dienst treden als vlieger. Door zijn zwakke gezondheid moest hij beginnen als mecanicien. In april 1915 behaalde hij zijn vliegbrevet, in juni kreeg hij zijn vuurdoop, in juli won hij voor het eerst een luchtgevecht. Hij werd toegevoegd aan het fameuze escadrille Nieuport (Spa) 3, 'les cigognes' (de ooievaars) genoemd, van de 'Groupe de Combat n° 12'.

Officieel behaalde Guynemer 53 overwinningen en dat aan het Franse en Vlaamse front. Op een gegeven moment schoot hij 4 vliegtuigen op 1 dag neer. Guynemer klom op tot de rang van 'Capitaine' en vergaarde vele Franse en andere decoraties. Zijn devies was 'Faire face'. Vanaf februari 1916 werd deze 'As', en later 'As des as', nauw door de pers gevolgd en als een ware vedette gepromoot.

Wat alleen maar bijdroeg tot de legende, is dat Guynemer sneuvelde in onduidelijke omstandigheden. Op 11 september 1917, hij was toen bijna 23, werd hij boven Poelkapelle neergehaald, in een gevecht met Lt. Kurt Wisseman (Flieger-Abteilung 67, Jasta 3). Waarschijnlijk stortte Guynemer met zijn vliegtuig neer in niemandsland. Of, waar en hoe de Duitsers hem vonden en begroeven, bestaat discussie. In elk geval werd zijn lichaam of graf na de oorlog niet meer teruggevonden.

In Frankrijk werden er verschillende monumenten voor hem opgericht. Het monument in Poelkapelle kwam er op initiatief van de Belgische luchtmacht, met in het comité 5 bekende Belgische jachtvliegers: Willy Coppens d'Houthulst (zie monument in Klerken), Edmond Thieffry, André Demeulemeester, Fernand Jaquet en Jan Olieslagers. Op 8 juli 1923 werd het monument plechtig onthuld, in aanwezigheid van tal van hoogwaardigheidsbekleders, oud-strijders en familieleden van Guynemer.

In de jaren '20 en '30, toen de mythe rond Guynemer aangroeide, kwamen hier veel toeristen. Jarenlang vonden hier ook herdenkingsplechtigheden plaats. Tijdens WOII, toen de mythe rond Guynemer een hoogtepunt kende, werd het monument onaangeroerd gelaten. Door te focussen op het sensationele van de luchtgevechten en op de ridderlijke kwaliteiten van de vlieger, zou de afschuwelijkheid van de luchtoorlog wel eens vergeten geraken.

In de gemeente Poelkapelle is er nog een "Guynemerpad", een "Guynemerplein" en een "Guynemerspeelplein" (terrein van opgeheven Duitse militaire begraafplaats).

Op het in het oog springende monument zijn enkele symbolische elementen aanwezig. De lauwerkrans is opgehangen in de richting van het geallieerde front. Het laatste dagorder van Guynemer met de opdracht van de Belgische piloten werd op het gedenkteken gebeiteld. De ooievaar op de top verwijst naar het escadrille van Guynemer.

Beschrijving

Op een driehoekig podium met afgeschuinde hoeken en bovenzijde uit witte natuursteen staat een hoge massieve sokkel eveneens met afgeschuinde hoeken met onderaan een roosgranieten basis en zadeldakvormig afgewerkte zijden. Van daaruit vertrekt vanop een rond basement een zuil met zes halfronde zuilen er tegenaan. Hij versmalt naar boven toe en eindigt in een trommel waarop een bronzen ooievaar geplaatst is, die met zijn neerwiekende vleugels net de trommel raakt. De afgeschuinde hoeken hebben onderaan een inspringend paneel van roze graniet.

Op de sokkel: op de voorkant tegen de afgeschuinde hoek een rechthoekige marmeren plaat met hierop een neerwiekende ooievaar, 'Au capitaine Guynemer leur ancien et leur modèle les pilotes de 1944 du groupe des cicognes'; links hiervan: '11.Septembre.1917.sur.ce.coin.de.terre.belge.ravagé.par.la.guerre.tomba.pour.la.défense.du.droit.violé.un.héros.français.Georges.Guynemer.dont.les.ailes.victorieuses.conquirent.à.vingt.ans.une.gloire.incomparable.dans.le.ciel.des.combats.Les.aviateurs.belges.qui.eurent.l'honneur.de.lutter.à.ses.cotés.ont.élevé.ce.monument.en.témoignage.de.leur.admiration.née.de.la.fraternité.des armes. 8 Juillet.1923'; aan de andere kant 'Guynemer héros.légendaire.tombé.en.plein.ciel.de.gloire.après.trois.ans.de.lutte.ardente restera.le.plus.pur.symbole.des.qualités.de.la.race.: tenacité.indomptable.énergie.farouche.courage.sublime.animé.de.la.foi.la.plus.inébranlable.dans.la.victoire.il.lègue.au.soldat.français.un.souvenir.impérissable.qui.exaltera.l'esprit.de.sacrifice.et.provoquera.les.plus.nobles.émulations. 11 Septembre 1917'; op de rechtse hoek witmarmeren plaat met het kenteken van de Franse luchtmacht; 'Rally Aérien des réserves de l'armée française de l'air 9 Juin 1951'; op de rechterkant een uitgehouwen kruis met gelijke zijden. In het midden een cirkelvormig medaillon van brons met het portret van Guynemer in profiel, aan de vier zijden omgeven met bronzen palmtakken. Op de rechterkant van het podium: 'Deze gedenkzuil werd opgericht ter eere van den franschen vliegenier Guynemer hier gevallen den 11.9.1917'.

H. 1070 cm x Br. 345 cm (gelijkzijdige driehoek)

Uitvoering: Léon Coussens-Edm. Uyllenbrouck, entrepreneurs pierres Bruxelles (gesigneerd op de linkerkant); Jean Hendrickx, Arch. (gesigneerd); Marcel Wolfers, Statre (gesigneerd op de rechterkant van het podium); Marcel Wolfers, Statre, Woluwe-St.-Pierre, 1922 (gesigneerd op het medaillon).