Voormalig zogenaamd "Fort Francipanie ", ook "Fort Franci-pany". Ten zuiden van de straat achterin gelegen resten van een Spaans fort uit de 80-jarige oorlog (1568-1648), heden bebouwd met een onbewoond oud boerenhuis en een recente houten chalet dienstig als woning, voornamelijk omringd door bossen. Fort Francipanie maakte deel uit van een Spaanse verdedigingslinie ten zuiden van Axel (Nederland) in het Zeeuws-Vlaams grensgebied (zie dorpsinleiding). Fort Francipanie zou opgericht zijn kort voor 1600 (waarschijnlijk circa 1585) gelijktijdig met het noordelijk gelegen grotere Moerspuifort bij Zuiddorpe onder Axel. In tegenstelling tot het Moerspuifort steeds in Spaanse handen gebleven en in 1644-1645 heropgericht. Fort Francipanie is van het type vierhoekig hoger gelegen aarden verdedigingswerk met aanvankelijk dubbele walgrachten. De toegangsdreef tot Fort Francipanie vangt eigenlijk ten noorden aan bij de Papdijk (onderbroken door de expresweg Zeekust-Antwerpen), met een rij notelaars en parallel lopend aan de Parmavaart. Vanaf de Molenstraat tot de ingang van het fort midden de`noordelijke binnengracht loops een smalle lindedreef. Bewaarde brede binnengrachten met midden elke zijde een binnenwaartse knik. Tracé van de oosthelft van de buitengracht nog grotendeels afleesbaar uit de percelering en uit inzinkingen op het terrein met nog herkenbare ravelijn aan de oost- en zuidzijde. Westelijke helft van de buitengracht nog steeds gevormd door de Parmavaart. De opgeworpen wal binnen het fort bleef voornamelijk aan de westkant goed behouden. Binnen het fort werd waarschijnlijk in de loop van de 18de eeuw een hoeve opgericht waarvan het woonhuis bleef bestaan.
Ingang van het fort: ijzeren toegangshek aan twee hoge gewitte vierkante bakstenen hekpijlers onder pannen ezelsrug. Kleinere derde pijler links voor voetgangershek. Naast de rechter pijler aansluitend recht stuk muur. Tegen de middenpijler bord met opschrift "Fort de Francipanie/ Anno 1645/ ...".
Midden het fort gelegen bakstenen voormalig boerenhuis van vijf traveeën onder zadeldak (pannen), tussen zijpuntgevels met vlechtingen, vermoedelijk uit 18de eeuw. Aangepaste muuropeningen in de verankerde westelijk georiënteerde voorgevel. Lage korfboogdeur in de achtergevel met dakoverstek. Lage stallen onder lessenaarsdak tegen de linker zijgevel.
Bron: LANCLUS K. & VERBEECK M. 1993: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Evergem - Lochristi, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12n4, Brussel - Turnhout.
Auteurs: Lanclus, Kathleen; Verbeeck, Mieke
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Je kan deze tekst citeren als: LANCLUS K. & VERBEECK M. 1993: Spaans Fort Francipanie met omgeving [online], https://id.erfgoed.net/teksten/34303 (geraadpleegd op ).