Stichting door Godfried I van Brabant kort voor 1130 van een van de abdij van Affligem afhankelijke benedictinessenpriorij, die in 1548 tot zelfstandige abdij wordt verheven; slechts langzame en moeilijke ontwikkeling bij gebrek aan machtige beschermheren. Van 1513 tot 1531 wordt een restauratie van de gebouwen vermeld, gevolgd door verwoestingen en plunderingen tijdens de godsdiensttroebelen.
Pas begin 17de eeuw komt er geleidelijk herstel, zowel materieel als geestelijk; in de tweede helft van de 17de eeuw opnieuw invloed der oorlogstroebelen, gevolgd door een periode van welvaart en bloei onder het abbatiaat van M. d'Enetières (1735-1761). In 1794 wordt de abdij opgeheven en wegens de Franse Revolutie in 1797 verkocht; begin 19de eeuw wordt het merendeel der gebouwen gesloopt, op de inrijpoort, hoeve, het priesterhuis en de infirmerie na, nu gelegen in een domein met park en waterpartijen en een door steunberen gestutte bakstenen kloostermuur met ingemetselde stenen van 1535, 1641 en 1670 met wapen van abdis de la Vieuville.
In 1897 wordt het goed gekocht door de broeders der Christelijke Scholen die er hun noviciaat vestigen.
Figuratieve kaarten van Ph. De Dijn (1624), van J.D. Dekens (1734) en van de verkoop tijdens de Franse Revolutie, geven een beeld van de evolutie der abdij en van de inplanting der gebouwen.
Poortgebouw van twee verdiepingen en vijf traveeën, afgedekt met een steil schilddak (kunstleien), bekroond met een klokkenruiter en gedateerd 1730 op de poortmakelaar. Bak- en zandsteenbouw met classicistische inslag. Zandstenen voorgevel met rondboogpoort ingeschreven in een uitspringende en geblokte rechthoekige omlijsting bekroond met een driehoekig fronton. Bakstenen achtergevel geleed door zandstenen banden, voorzien van rechthoekige vensters met posten van negblokken en gemarkeerd door de rijker uitgewerkte poorttravee: geprofileerde steekboogpoort met gerestaureerde wapensteen (abdis G. de Gages) en leus "Deus fortitudo mea" geflankeerd door pilasters met ingediepte voegen, entablement en vaasbekroning; rechthoekige bovenvensters in een omlijsting met oren en een gesmeed ijzeren hek gedateerd anno 1729. Zandstenen rondboogdeuren in de doorgang.
Priesterhuis. Fraai gebouw van negen traveeën met twee bouwlagen en een souterrain, afgewerkt met een schilddak (leien), in de achtergevel door ankers gedateerd 1756. Zandstenen voorgevel gemarkeerd door hoeken middelrisalieten; middelste drie traveeën afgelijnd met pilasters met sokkel, kapiteel en entablement en bekroond met een voluutfronton; steekboogvensters met uitgewerkte sleutel en spiegelboogdeur met uitgesneden tussendorpel; hoektraveeën afgezet met muurpilasters met ingediepte voegen; voorts steekboog- en spiegelboogvensters. Bakstenen achtergevel met eenvoudige ordonnantie van steekboogvensters en -deur op de begane grond en van rechthoekige vensters met vernieuwde boven- en onderdorpels op de tweede verdieping.
In het verlengde van dit gebouw werden recente kloostergebouwen opgetrokken, waarin voor het oudste deel, hergebruikt materiaal werd verwerkt, onder meer steekboogdeuren van zandsteen.
Aan de andere zijde van het poortgebouw, voormalige hoevegebouwen met een oudere kern doch ook nieuwbouw met verwerking van hergebruikt materiaal, onder meer deur- en vensteromlijstingen van zandsteen.
Verderop in het park, de ruïne van de abdijkerk en het kloosterpand. Opgravingen in 1900-1929 legden de kerk uit begin 16de eeuw bloot, en opgravingen in 1947-48 verschaften informatie omtrent de romaanse kerk. De ruïnes steken een 40-tal centimeter boven de grond uit, tonen het tracé van het gebouw en bewaren rijk geprofileerde steenresten, wijzend op een verzorgde architectuur.
Infirmerie, gelegen bij de vijvers, en opgetrokken in traditionele bak- en zandsteenstijl, waarvan de oprichting vermeld wordt in 1632 en de restauratie in het eerste kwart van de 18de eeuw. Tweeverdiepingshuis van zeven traveeën met zadeldak (kunstleien) en dakkapellen; baksteenbouw met gebruik van zandsteen voor de sokkel, de puilijst en de omlijstingen der kruis- en kloosterkozijnen en de rondboogdeur. Intact bewaarde voorgevelordonnantie doch wijzigingen in de achtergevel: onder meer toevoeging van een erkertje en sporen van twee verbouwde spitsboogvensteromlijstingen van zandsteen (kapel?). Het dienstgebouw in het verlengde eveneens met hergebruikt afbraakmateriaal.
Bron: DE MAEGD C. & VAN AERSCHOT S. 1975: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Vlaams-Brabant, Halle-Vilvoorde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 2n, Gent.
Auteurs: De Maegd, Christiane; Van Aerschot, Suzanne
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Je kan deze tekst citeren als: DE MAEGD C. & VAN AERSCHOT S. 1975: Sint-Wivina-abdij [online], https://id.erfgoed.net/teksten/38969 (geraadpleegd op ).