Opgericht ten westen van het stadscentrum. Verheven tot collegiale kerk na de overbrenging van het kapittel van Incourt in 1454. Drieschepig gotisch gebouw met uitspringend transept en koor; de buitenmuren van de zijbeuken, geflankeerd door steunberen, omgorden de vierkante westertoren; laatstgenoemde is opgetrokken in overgangsstijl (1222-1230) en telt drie verdiepingen: benedenverdieping met kruisribgewelf, uitziende op het schip en de bijbouwen, voorheen verlicht door twee vensters in de zijmuren en het roosvenster dat boven de oorspronkelijke, doch heden toegemetselde ingang prijkt; eerste verdieping gemarkeerd door een cordon en een boogfries, die de horizontale geleding beklemtonen; anderzijds verticaal geritmeerd door Lombardische lisenen, die vanaf de tweede verdieping oplopen tot bovenaan, waar dezelfde boogfries herhaald wordt onder de gootlijst; hoogste verdieping oorspronkelijk voorzien van drie oculi.

Eerste romaans schip vermoedelijk afgebroken einde 13de eeuw; huidig gotisch schip uitgevoerd in twee bouwcampagnes; tijdens de eerste (1290-1300), oprichting van de zuilen; de bogen van de middenbeuk waren niet bestemd om gewelven te dragen; na wijziging van het ontwerp, begin 14de eeuw (tussen 1305 en 1317?) opbouw van de steunmuren, die de gewelven opvangen van de noord- en zuidzijbeuken, aangezet tijdens de eerste campagne; zijbeuken misschien overwelfd omtrent dezelfde tijd; verband tussen de sculpturen met diermotieven van de Sint-Jacobskerk en sommige kapitelen van de kerk van het Groot Begijnhof (1305).

Portaal verrijkt met beeldhouwwerk uit dezelfde tijd (tweede kwart 14de eeuw). Overwelving voltrokken in 1465; afwerking van de steunmuren en de luchtbogen einde 15de-begin 16de eeuw.

Transept opgericht onder leiding van M. de Layens tussen 1467 en 1488 na de vestiging van het kapittel. Zijkapellen van het schip aangebouwd in de loop van de zestiende eeuw; koor heropgericht in classicistische stijl in 1785.

Mobilair (grotendeels overgebracht naar het Stedelijk Vanderkelen-Mertens Museum), onder meer: Gotische Madonna (14de eeuw); verscheidene gepolychromeerde beelden in Brabantse, gotische stijl (einde 15de-begin 16de eeuw), onder meer Sint-Anna-ten-Drieën, Sint-Jacob, Sint-Hubertus, Sint-Fiacrus, Sint-Cornelius.

Gotische sacramentstoren door G. Van den Bruyne (1538) en geelkoperen motieven door J. Veldener (1568);

Schatkamer (gewaden, reliekhouders, antependium van gepolychromeerd hout van de 15de eeuw).