De teutenwoning, opgetrokken aan de Dorpsstraat in het vierde kwart van de 19de eeuw, is een woning met dubbelhuisopstand. Het U-vormige pand telt vijf traveeën en twee bouwlagen onder een schilddak.

Historiek

In 1885 verscheen op het oorspronkelijk onbebouwde, als tuin omschreven perceel de eerste bebouwing. Het zijn de grondvormen van een vierkant hoofdgebouw met rechthoekige bijbouwen rechts opzij en achteraan. Het wordt in het kadaster als huis omschreven in eigendom van Maria Christina Elisabetha Kerckhofs (1857 - 1901), rentenierster en Jan Josephus Tielen (1856 - ?), koopman uit Eksel. Maria Christina Kerckhofs erfde het perceel in 1885 van haar vader, koopman Henrij Kerckhofs-Ceelen. Ze trouwde in 1886 met Jan Josephus Tielen, mogelijk werd het huis gebouwd om als echtelijke woning voor het paar te dienen.

De familie Kerckhofs behoort tot de voornaamste teutenfamilies van Sint-Huibrechts-Lille. Ook de familie Tielen was een teutengeslacht.

Op een kadastrale mutatieschets van 1891 wordt de aanbouw rechts van de woning nog naar achter uitgebreid en verschijnt ook links op het perceel een L-vorm, die deels tegen het vierkante hoofdgebouw is aangebouwd. Het pand bestaat dan grosso modo uit vier vleugels, die rond een binnenplaats zijn gebouwd.

In 1902 zien we een opsplitsing van het volume, waarna sprake is van een woning en een magazijn, links vooraan aan de straatzijde.

Voor beide staat een verkoop vermeld in 1918, waarna ze voorkomen bij de eigendommen van Jozef Antoon Hendrik Theodoor Spaas (1897-1992), toen nog student, vervolgens landbouwingenieur en later ook burgemeester van Sint-Huibrechts-Lille. De familie Spaas was één van de voornaamste teutenfamilies uit Hamont, waar Hendrik Jan Spaas, de grootvader van Jozef A.H.T. Spaas, in 1853 de gelijknamige kaarsenfabriek stichtte.

De woning onderging nog een aantal wijzigingen in de loop der jaren. In 1928 werd een deel van de achterbouw afgebroken, in 1953 werd het hoofdvolume naar achter toe uitgebreid. Van deze werken bewaart de heemkundige kring een foto. Kadastraal worden verder geen wijzigingen meer opgetekend. Wel werden de gevels van de woning op een gegeven moment wit overschilderd.

Het pand verschijnt dus omstreeks 1885 op het perceel. Het kadaster vermeldt geen bijzondere 'verbeteringen', zodat we kunnen besluiten dat het waarschijnlijk toen gebouwd werd in de vorm die we ook nu nog zien en die stilistisch ook overeenstemt met de bouwperiode. Van de woning bleven een paar oude postkaarten en een foto bewaard waarop ook de familie Tielen-Kerckhofs te zien is, die voor het huis poseert. Afgaande op de vermoedelijke leeftijd van de kinderen op deze afbeeldingen (de enige overlevende zoon van het gezin, de latere kanunnik Joseph Jan Emiel Hendrik Tielen werd geboren in 1895) dateren ze uit het eerste kwart van de 20ste eeuw. Op de witte beschildering van de gevels na tonen de foto's het pand zoals we het vandaag de dag nog kennen.

Vermeldenswaardig is dat zich in Hamont-Achel een bijna identieke kopie van deze woning bevindt, die in 1889 opgetrokken zou zijn door de linnenfabrikant Henry Rijcken-Heynen en die vanaf 1932 in handen was van de familie Spaas. Deze woning is echter een stuk minder gaaf bewaard dan de woning in Sint-Huibrechts-Lille.

Beschrijving

De teutenwoning is een woning met dubbelhuisopstand. Het heden U-vormige pand telt vijf traveeën en twee bouwlagen onder een schilddak (met leien en een nok evenwijdig aan de straat) met smeedijzeren windvaan. Het betreft een wit beschilderde baksteenbouw op gecementeerde plint met betraliede rechthoekige keldergaten. Het houtwerk bleef grotendeels bewaard, waaronder de geprofileerde omlopende kroonlijst op consoles met acanthusbladeren.

De voorgevel wordt gemarkeerd door op de eerste bouwlaag van imitatievoegen en op de tweede van paneelwerk met centrale rozetten voorziene hoeklisenen. Ze heeft een middenrisaliet, waarboven een centrale puntgevelvormige dakkapel met schouderstukken, smeedijzeren bekroning, paneelwerk met rozetten en een rondboogvenster in een geprofileerde omlijsting met bladwerksluitsteen, ingeschreven in een mijterboogvormig spaarveld. Er is een horizontale accentuering door genoemde imitatievoegen, een omlopende puilijst en doorlopende lekdrempels op de tweede bouwlaag, waartussen paneelwerk, een gelijkaardige panelenfries met rozetten en een afsluitende kroonlijst. De getoogde vensters zijn gevat in geprofileerde omlijstingen, onder de lekdrempels uitlopend in consoles met bladwerk, een parellijst en een diamantkop. De dito deur is gevat in een omlijsting op hardstenen neuten met een sierlijke sluitsteen voorzien van acanthusbladeren, rol-, bladwerk en een cartouche met ineengestrengelde letters C en S. De trap is van hardsteen. Het bekronende centrale venster is voorzien van een gelijkaardige cartouche zonder letters.

De zijgevels zijn gelijkaardig opgevat doch eenvoudiger, de linker- met een mogelijk later, rechthoekig benedenvenster in een vlakke omlijsting, de rechter- met één getoogd en drie rechthoekige vensters in dito omlijstingen.

Rechts sluit haaks een inspringende, lagere aanbouw aan onder zadeldak (mechanische pannen) met schild vooraan. Aan de straatzijde vertoont dit element een gelijkaardige afwerking als bij de woonhuisvoorgevel, een aflijnende overhoekse en aan de rechterlangsgevel mogelijk ook een rechte muizentand, deels aangepaste, getoogde muuropeningen en een latere aanbouw onder plat dak. De gelijkaardige, verankerde linkeraanbouw dateert van 1890 en vertoont dito muizentanden en deels aangepaste, getoogde en rechthoekige muuropeningen, waaronder een recente garagepoort.

In 2008 kon het interieur bezocht worden. Het pand heeft een voor onze streken zeer unieke schouwbetegeling van 56 vierkante wit-bruine tegels met bijbelse thema’s, in een houten schouwmantel in de linkervoorkamer. Mogelijk werden de tegels ooit gekocht en meegebracht uit Holland door terugkerende Teuten. Ze zouden zijn gemaakt in Rotterdam in het derde kwart van de 18de eeuw en zijn mogelijk uit een oudere woning afkomstig.