Geografisch thema

Brusselsestraat

ID: 1035   URI: https://id.erfgoed.net/themas/1035

Beschrijving

De Brusselsestraat verbindt de Grote Markt met de Mechelsevest en kruist tal van straten. Ze is één der oudste invalswegen van de stad en zou deel hebben uitgemaakt van een Romeinse heirbaan die vanaf het midden van de 12de eeuw Keulen met Brugge verbond. De rechte uitvalsweg naar Brussel zoals we die vandaag kennen, dateert echter maar van na 1710. Voordien werd het verkeer via de Goudbloem- en de Tervuursestraat naar Brussel geleid. Tot de 19de eeuw was de Brusselsestraat opgedeeld in drie straten: de Steenstraat - zo genoemd omdat ze de eerste gekasseide straat van Leuven was, lopend van de Grote Markt tot aan het Handbooghof en voor het eerst vermeld in 1000 -; vervolgens de Bieststraat - naar het Sint-Jacobs- of Biestplein genoemd en gelegen tussen het Handbooghof en de "Blauwen Hoek", het pleintje aan de Ridderstraat / Goudbloemstraat; en tenslotte de Wijngaardstraat, die vanaf de "Blauwen Hoek" langsheen de wijngaarden tot aan de voormalige Wijngaardpoort liep, nu Brusselsepoort. Vanaf de 13de eeuw waren in de Brusselsestraat een aantal kloosters en liefdadigheidsinstellingen gevestigd, onder meer het voormalig Sint-Elisabethgasthuis (Brusselsestraat 63) en het verdwenen Sint-Laureysgasthuis op de "Blauwen Hoek". Typerend was ook de veelheid aan brouwerijen, maar liefst 16 in aantal, waarvan er negen in de voormalige Steenstraat gevestigd waren - in het laagste gedeelte van de stad tussen de Voer en de Dijle -, en zeven vóór de "Blauwen Hoek". Met uitzondering van de voormalige brouwerij "Vilvoorden" (Brusselsestraat 118-118A), werden alle brouwerijen in de vroegere Steenstraat vernield tijdens Wereldoorlog I of gesloopt in het kader van de sanering van de Slachthuiswijk. In het gedeelte vóór de "Blauwen Hoek" bleef enkel "De Jonghen Pelgrim" over (Brusselsestraat nrs. 168-170). De Brusselsestraat bezat heel wat bewoonde gangen, waarvan er enkele verdwenen zijn (onder meer de Tabernakel-, de Prenten- en de Rotterdamgang) en nog enkele bewaard bleven: de recent gerenoveerde Zongang (1876) aan de kruising met de Kapucijnenvoer, de Verbrande Poortgang (Brusselsestraat 184), de J.Buelenswijk (1873) en de Muurkruidgang (1877-1881), heden Muurkruidstraat.

De Brusselsestraat heeft een licht bochtig straattracé met meermaals verspringende rooilijn, een pleinvormige verbreding ter hoogte van "De Blauwen Hoek", en daarachter een sterk hellend verloop tot aan de 19de-eeuwse tolhuizen (Brusselsestraat nrs. 203 en 332). Beeldbepalend voor de Brusselsestraat zijn de homogene gevelwanden van de zogenaamde "wederopbouwarchitectuur" van aan de aansluiting met de Grote Markt tot de Wieringstraat (Brusselsestraat nrs. 1 tot 33) en de Lei (Brusselsestraat nrs. 2 tot 82). Deze panden in zogenaamde "wederopbouw-stijl" worden gekenmerkt door een eclectische gevelarchitectuur, geïnspireerd op de regionale bouwstijlen, met integratie van eigentijdse of geïnterpreteerde bouwelementen. Typerend is het traditiegetrouw gebruik van bak- en/of natuursteen, al of niet verwerkt met blauwe hardsteen, en in deze zone soms uitzonderlijk met similisteen. Het zijn voornamelijk winkel-/woonpanden, doorgaans breedhuizen van drie bouwlagen en veelal in combinatie met een topconstructie die als scherm fungeert voor de langsgerichte nok van het zadel- of mansardedak, als reminiscentie aan het vroegere diephuis. De begane grond is doorgaans gevelbreed opengewerkt, met aangepaste winkelpuien binnen de tot op heden veelal behouden oorspronkelijke omlijsting. Naast de lager beschreven representatieve panden, wordt de wederopbouwarchitectuur ook in een meer afgezwakte vorm vertegenwoordigd door de nrs. 3 , 4 (1920, M. Vanden Eynde), 16, 18-20 (1920, Fr. Vandeput), 24 (1921), 26 (1920, Th. Van Dormael), 25 (1925, A. Vanden Eynde), 27-29 (1923), 34 (1922), 40, 62-64 (1920, H. Frezin), 72, 76 (1922, A. Devos), 78-80 (1921, A. Devos) en 82 (1925, A. Devos). Vanaf de Dijlebrug ter hoogte van de Tielemans- en Amerikalaan zijn er heel wat huizen die deel uitmaken van de basisbebouwing zoals "De Donderbus" (Brusselsestraat nrs. 90-92) in vakwerkbouw en "De Pelgrim" (Brusselsestraat nrs. 168-170) in traditionele bak- en zandsteenstijl. Verder een reeks panden die in kern oud zijn en aangepast werden in de 19de en 20ste eeuw (Brusselsestraat nrs. 96-98, 102-104, 114 en 116), voorts een aantal statige herenhuizen (Brusselsestraat nrs. 77, 141A en 141 en 190) en ruime burgerwoningen (onder andere Brusselsestraat nrs. 238-240); en tot slot reeksen van arbeiderswoningen die in groep voornamelijk op de voormalige wijngaarden in het laatste stuk van de Brusselsestraat werden opgetrokken (Brusselsestraat nrs. 320-330)

Beeldbepalend zijn tevens de meer recente en schaalvergrotende realisaties: de Gasthuissite (1959, J.N. Cloquet, H. Van Montfort, P. Vandeput) ter hoogte van de Lei; de universitaire peda Camilo Torres (1968, J. Delrue en G. Konings, Brusselsestraat nr. 165) op de site van het voormalig alexianenklooster; de grote woonblokken aan de overzijde van de straat (Brusselsestraat nrs. 288-292); en de Sint-Jansschool (1888, J. Helleputte en 1959, V. Broos) aan de Mechelsevest (Mechelsevest nr. 10).


Bron     : Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)
Auteurs :  Mondelaers, Lydie, Verloove, Claartje


Relaties

  • Omvat
    Arbeiderswoningen

  • Omvat
    Bakstenen dwarshuis

  • Omvat
    Barok diephuis de Fonteyne

  • Omvat
    Burgerhuis De Hulstboom

  • Omvat
    Burgerhuis Den Deynene Mantel

  • Omvat
    Burgerhuis In 't Ossenhoofd

  • Omvat
    Burgerhuis Le croix de Bourgogne

  • Omvat
    Burgerhuis naar ontwerp van G. Decock

  • Omvat
    Burgerhuis ontworpen door G. Decock

  • Omvat
    Burgerhuis van 1921

  • Omvat
    Burgerhuis Vilvoorden

  • Omvat
    Burgerhuizen

  • Omvat
    Burgerhuizen ontworpen door J. Schoeters

  • Omvat
    Diephuis Het Schild van Artois

  • Omvat
    Drukkerij-uitgeverij Acco

  • Omvat
    Dwarshuis

  • Omvat
    Eerste stadsomwalling

  • Omvat
    Gasthof

  • Omvat
    Gespiegelde hoekhuizen

  • Omvat
    Handelspand De Cleyne Tortse of De Fackel

  • Omvat
    Handelspand De Gulden Flesse

  • Omvat
    Handelspand met woonfunctie

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van A. Devos

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van C. Goemans

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van P. Langerock

  • Omvat
    Handelspand van 1920

  • Omvat
    Handelspand van 1920

  • Omvat
    Handelspand van 1922, ontwerp van A. Mommaerts

  • Omvat
    Herenhuis

  • Omvat
    Herenhuis

  • Omvat
    Herenhuis van 1789

  • Omvat
    Herenwoning

  • Omvat
    Herenwoning met bijgebouwen

  • Omvat
    Hoekhuis

  • Omvat
    Hoekhuis

  • Omvat
    Hoekhuis

  • Omvat
    Hoekhuis De Donderbus en De Cleijn Donderbus

  • Omvat
    Hoekhuis De Haesen Wimpel

  • Omvat
    Hoekhuis In Steenberghe

  • Omvat
    Hoekhuis naar ontwerp van G. Sterckx

  • Omvat
    Hoekhuis ontworpen door F. Vandeput

  • Omvat
    Hoekhuis van 1876

  • Omvat
    Hoekhuis van 1922

  • Omvat
    Hoekwoning van 1862

  • Omvat
    Huis De Borze

  • Omvat
    Klooster der alexianen

  • Omvat
    Klooster van de broeders van Liefde

  • Omvat
    Korfboogpoort in Lodewijk XVI-stijl

  • Omvat
    Langshuis

  • Omvat
    Modernistische stadswoningen

  • Omvat
    Neoclassicistisch burgerhuis

  • Omvat
    Neoclassicistisch woonhuis

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoning

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen

  • Omvat
    Octrooigebouwen

  • Omvat
    Onderpastorie van de Sint-Jacobskerk

  • Omvat
    Sint-Elisabethgasthuis

  • Omvat
    Sint-Jacobskapel

  • Omvat
    Sint-Rafaël- en Sint-Pietersziekenhuizen

  • Omvat
    Stadswoning

  • Omvat
    Stadswoning

  • Omvat
    Stadswoning

  • Omvat
    Stadswoning

  • Omvat
    Stadswoning De Trompet

  • Omvat
    Stadswoning Den Eenhoorn

  • Omvat
    Stadswoning Den Gaudtbergh

  • Omvat
    Stadswoning Den Gulden Passer

  • Omvat
    Stadswoning Den Trompetter

  • Omvat
    Stadswoning Den Wilden Esel

  • Omvat
    Stadswoning Het Schild van Henegouwen

  • Omvat
    Stadswoning met 18de-eeuwse kern

  • Omvat
    Stadswoning met laadvenster

  • Omvat
    Stadswoning uit 1920

  • Omvat
    Stadswoningen

  • Omvat
    Stadswoningen naar ontwerp van L. Corthouts

  • Omvat
    Stadswoningen uit de 17de eeuw

  • Omvat
    Standbeeld De Koeienschieter

  • Omvat
    Standbeeld Pater Damiaan

  • Omvat
    Standbeeld van Paep Thoon

  • Omvat
    Studentenhome Camilo Torres

  • Omvat
    Traditionele stadswoning

  • Omvat
    Twee burgerhuizen

  • Omvat
    Twee stadswoningen

  • Omvat
    Winkelhuis Grand Bazar National

  • Omvat
    Winkelhuis van 1921

  • Is gerelateerd aan
    Langshuisjes

  • Is gerelateerd aan
    Stadswoning De Jonghen Pfenix

  • Is deel van
    Leuven