Geografisch thema

Brusselsestraat

ID: 1035   URI: https://id.erfgoed.net/themas/1035

Beschrijving

De Brusselsestraat verbindt de Grote Markt met de Mechelsevest en kruist tal van straten. Ze is één der oudste invalswegen van de stad en zou deel hebben uitgemaakt van een Romeinse heirbaan die vanaf het midden van de 12de eeuw Keulen met Brugge verbond. De rechte uitvalsweg naar Brussel zoals we die vandaag kennen, dateert echter maar van na 1710. Voordien werd het verkeer via de Goudbloem- en de Tervuursestraat naar Brussel geleid. Tot de 19de eeuw was de Brusselsestraat opgedeeld in drie straten: de Steenstraat - zo genoemd omdat ze de eerste gekasseide straat van Leuven was, lopend van de Grote Markt tot aan het Handbooghof en voor het eerst vermeld in 1000 -; vervolgens de Bieststraat - naar het Sint-Jacobs- of Biestplein genoemd en gelegen tussen het Handbooghof en de "Blauwen Hoek", het pleintje aan de Ridderstraat / Goudbloemstraat; en tenslotte de Wijngaardstraat, die vanaf de "Blauwen Hoek" langsheen de wijngaarden tot aan de voormalige Wijngaardpoort liep, nu Brusselsepoort. Vanaf de 13de eeuw waren in de Brusselsestraat een aantal kloosters en liefdadigheidsinstellingen gevestigd, onder meer het voormalig Sint-Elisabethgasthuis (Brusselsestraat 63) en het verdwenen Sint-Laureysgasthuis op de "Blauwen Hoek". Typerend was ook de veelheid aan brouwerijen, maar liefst 16 in aantal, waarvan er negen in de voormalige Steenstraat gevestigd waren - in het laagste gedeelte van de stad tussen de Voer en de Dijle -, en zeven vóór de "Blauwen Hoek". Met uitzondering van de voormalige brouwerij "Vilvoorden" (Brusselsestraat 118-118A), werden alle brouwerijen in de vroegere Steenstraat vernield tijdens Wereldoorlog I of gesloopt in het kader van de sanering van de Slachthuiswijk. In het gedeelte vóór de "Blauwen Hoek" bleef enkel "De Jonghen Pelgrim" over (Brusselsestraat nrs. 168-170). De Brusselsestraat bezat heel wat bewoonde gangen, waarvan er enkele verdwenen zijn (onder meer de Tabernakel-, de Prenten- en de Rotterdamgang) en nog enkele bewaard bleven: de recent gerenoveerde Zongang (1876) aan de kruising met de Kapucijnenvoer, de Verbrande Poortgang (Brusselsestraat 184), de J.Buelenswijk (1873) en de Muurkruidgang (1877-1881), heden Muurkruidstraat.

De Brusselsestraat heeft een licht bochtig straattracé met meermaals verspringende rooilijn, een pleinvormige verbreding ter hoogte van "De Blauwen Hoek", en daarachter een sterk hellend verloop tot aan de 19de-eeuwse tolhuizen (Brusselsestraat nrs. 203 en 332). Beeldbepalend voor de Brusselsestraat zijn de homogene gevelwanden van de zogenaamde "wederopbouwarchitectuur" van aan de aansluiting met de Grote Markt tot de Wieringstraat (Brusselsestraat nrs. 1 tot 33) en de Lei (Brusselsestraat nrs. 2 tot 82). Deze panden in zogenaamde "wederopbouw-stijl" worden gekenmerkt door een eclectische gevelarchitectuur, geïnspireerd op de regionale bouwstijlen, met integratie van eigentijdse of geïnterpreteerde bouwelementen. Typerend is het traditiegetrouw gebruik van bak- en/of natuursteen, al of niet verwerkt met blauwe hardsteen, en in deze zone soms uitzonderlijk met similisteen. Het zijn voornamelijk winkel-/woonpanden, doorgaans breedhuizen van drie bouwlagen en veelal in combinatie met een topconstructie die als scherm fungeert voor de langsgerichte nok van het zadel- of mansardedak, als reminiscentie aan het vroegere diephuis. De begane grond is doorgaans gevelbreed opengewerkt, met aangepaste winkelpuien binnen de tot op heden veelal behouden oorspronkelijke omlijsting. Naast de lager beschreven representatieve panden, wordt de wederopbouwarchitectuur ook in een meer afgezwakte vorm vertegenwoordigd door de nrs. 3 , 4 (1920, M. Vanden Eynde), 16, 18-20 (1920, Fr. Vandeput), 24 (1921), 26 (1920, Th. Van Dormael), 25 (1925, A. Vanden Eynde), 27-29 (1923), 34 (1922), 40, 62-64 (1920, H. Frezin), 72, 76 (1922, A. Devos), 78-80 (1921, A. Devos) en 82 (1925, A. Devos). Vanaf de Dijlebrug ter hoogte van de Tielemans- en Amerikalaan zijn er heel wat huizen die deel uitmaken van de basisbebouwing zoals "De Donderbus" (Brusselsestraat nrs. 90-92) in vakwerkbouw en "De Pelgrim" (Brusselsestraat nrs. 168-170) in traditionele bak- en zandsteenstijl. Verder een reeks panden die in kern oud zijn en aangepast werden in de 19de en 20ste eeuw (Brusselsestraat nrs. 96-98, 102-104, 114 en 116), voorts een aantal statige herenhuizen (Brusselsestraat nrs. 77, 141A en 141 en 190) en ruime burgerwoningen (onder andere Brusselsestraat nrs. 238-240); en tot slot reeksen van arbeiderswoningen die in groep voornamelijk op de voormalige wijngaarden in het laatste stuk van de Brusselsestraat werden opgetrokken (Brusselsestraat nrs. 320-330)

Beeldbepalend zijn tevens de meer recente en schaalvergrotende realisaties: de Gasthuissite (1959, J.N. Cloquet, H. Van Montfort, P. Vandeput) ter hoogte van de Lei; de universitaire peda Camilo Torres (1968, J. Delrue en G. Konings, Brusselsestraat nr. 165) op de site van het voormalig alexianenklooster; de grote woonblokken aan de overzijde van de straat (Brusselsestraat nrs. 288-292); en de Sint-Jansschool (1888, J. Helleputte en 1959, V. Broos) aan de Mechelsevest (Mechelsevest nr. 10).


Bron     : Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)
Auteurs :  Mondelaers, Lydie, Verloove, Claartje


Relaties

  • Is deel van
    Leuven
    Leuven (Leuven)

  • Is gerelateerd aan
    Langshuisjes
    Zongang 1, 2 (Leuven)

  • Is gerelateerd aan
    Stadswoning De Jonghen Pfenix
    Verbrande Poort 2, 4, 6 (Leuven)

  • Omvat
    Arbeiderswoningen
    Brusselsestraat 320, 322, 324, 326, 328, 330 (Leuven)

  • Omvat
    Bakstenen dwarshuis
    Brusselsestraat 153 (Leuven)

  • Omvat
    Barok diephuis de Fonteyne
    Brusselsestraat 45 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis De Hulstboom
    Brusselsestraat 107 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Den Deynene Mantel
    Brusselsestraat 36, 38 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis In 't Ossenhoofd
    Brusselsestraat 74 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Le croix de Bourgogne
    Brusselsestraat 21 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis naar ontwerp van G. Decock
    Brusselsestraat 28 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis ontworpen door G. Decock
    Brusselsestraat 17 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis van 1921
    Brusselsestraat 8, 8A (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Vilvoorden
    Brusselsestraat 118, 118A (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuizen
    Brusselsestraat 127, 129 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuizen ontworpen door J. Schoeters
    Brusselsestraat 238, 240 (Leuven)

  • Omvat
    Diephuis Het Schild van Artois
    Brusselsestraat 43 (Leuven)

  • Omvat
    Drukkerij-uitgeverij Acco
    Brusselsestraat 153 (Leuven)

  • Omvat
    Dwarshuis
    Brusselsestraat 114 (Leuven)

  • Omvat
    Eerste stadsomwalling
    Brusselsestraat 69, Handbooghof zonder nummer, Kapucijnenvoer 35, Karel van Lotharingenstraat 14-...

  • Omvat
    Gasthof
    Brusselsestraat 168, 170 (Leuven)

  • Omvat
    Gespiegelde hoekhuizen
    Brusselsestraat 1, 2, Grote Markt 16 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand De Cleyne Tortse of De Fackel
    Brusselsestraat 53 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand De Gulden Flesse
    Brusselsestraat 14 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand met woonfunctie
    Brusselsestraat 31 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van A. Devos
    Brusselsestraat 6, 6A (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van C. Goemans
    Brusselsestraat 22 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand naar ontwerp van P. Langerock
    Brusselsestraat 5 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand van 1920
    Brusselsestraat 12 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand van 1920
    Brusselsestraat 66 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand van 1922, ontwerp van A. Mommaerts
    Brusselsestraat 23 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Brusselsestraat 134 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Brusselsestraat 180 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis van 1789
    Brusselsestraat 190 (Leuven)

  • Omvat
    Herenwoning
    Brusselsestraat 77 (Leuven)

  • Omvat
    Herenwoning met bijgebouwen
    Brusselsestraat 272 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Brusselsestraat 51 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Brusselsestraat 124 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Brusselsestraat 204 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis De Donderbus en De Cleijn Donderbus
    Brusselsestraat 90, 92, Lei 1 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis De Haesen Wimpel
    Brusselsestraat 115, Wagenweg 1 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis In Steenberghe
    Brusselsestraat 33, Wieringstraat 1 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis naar ontwerp van G. Sterckx
    Amerikalaan 1, Brusselsestraat 42 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis ontworpen door F. Vandeput
    Brusselsestraat 10 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis van 1876
    Brusselsestraat 53, Predikherenstraat 2 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis van 1922
    Brusselsestraat 7, Parijsstraat 3 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekwoning van 1862
    Brusselsestraat 242, 244 (Leuven)

  • Omvat
    Huis De Borze
    Brusselsestraat 113 (Leuven)

  • Omvat
    Klooster der alexianen
    Brusselsestraat 165 (Leuven)

  • Omvat
    Klooster van de broeders van Liefde
    Brusselsestraat 141, 141A (Leuven)

  • Omvat
    Korfboogpoort in Lodewijk XVI-stijl
    Brusselsestraat 178 (Leuven)

  • Omvat
    Langshuis
    Brusselsestraat 59 (Leuven)

  • Omvat
    Modernistische stadswoningen
    Brusselsestraat 196, 198, 200 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistisch burgerhuis
    Brusselsestraat 120, 122 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistisch woonhuis
    Brusselsestraat 79 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoning
    Brusselsestraat 202 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen
    Brusselsestraat 83, 85 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen
    Brusselsestraat 87, 89, 91 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoningen
    Brusselsestraat 131, 135 (Leuven)

  • Omvat
    Octrooigebouwen
    Brusselsestraat 203, zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Onderpastorie van de Sint-Jacobskerk
    Brusselsestraat 125 (Leuven)

  • Omvat
    Sint-Elisabethgasthuis
    Brusselsestraat 63, 63A, 63B (Leuven)

  • Omvat
    Sint-Jacobskapel
    Brusselsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Sint-Rafaël- en Sint-Pietersziekenhuizen
    Brusselsestraat 69, Kapucijnenvoer 35, 37, 47, Minderbroedersstraat 12, 32 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Brusselsestraat 47 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Brusselsestraat 146 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Brusselsestraat 150 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning De Trompet
    Brusselsestraat 102 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Den Eenhoorn
    Brusselsestraat 19 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Den Gaudtbergh
    Brusselsestraat 158, 160, 162, 166 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Den Gulden Passer
    Brusselsestraat 81 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Den Trompetter
    Brusselsestraat 100, 100A (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Den Wilden Esel
    Brusselsestraat 94 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Het Schild van Henegouwen
    Brusselsestraat 41 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met 18de-eeuwse kern
    Brusselsestraat 49 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met laadvenster
    Brusselsestraat 152 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning uit 1920
    Brusselsestraat 60 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Brusselsestraat 182, 186, 188, 194 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen naar ontwerp van L. Corthouts
    Brusselsestraat 68, 70 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen uit de 17de eeuw
    Brusselsestraat 232, 234 (Leuven)

  • Omvat
    Standbeeld De Koeienschieter
    Brusselsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Standbeeld Pater Damiaan
    Brusselsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Standbeeld van Paep Thoon
    Brusselsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Studentenhome Camilo Torres
    Brusselsestraat 165 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Brusselsestraat 55 (Leuven)

  • Omvat
    Twee burgerhuizen
    Amerikalaan 3, 5 (Leuven)

  • Omvat
    Twee stadswoningen
    Brusselsestraat 130, 132 (Leuven)

  • Omvat
    Winkelhuis Grand Bazar National
    Brusselsestraat 13, Parijsstraat 2 (Leuven)

  • Omvat
    Winkelhuis van 1921
    Brusselsestraat 15 (Leuven)

  • Omvat
    Woonhuis
    Brusselsestraat 117 (Leuven)