Geografisch thema

Grote Markt

ID: 10433   URI: https://id.erfgoed.net/themas/10433

Beschrijving

Reeds vermeld als "Forum Machliniense" in een schepenakte van 1286, met inbegrip van de huidige Schoenmarkt: een dries gevormd door de Romeinse heirbaan Bavay-Utrecht langs Steenweg-Onder den Toren, met een vertakking langs Scheerstraat-Befferstraat. Nadien belangrijk knooppunt van oude wegen, namelijk Brussel-Antwerpen-Lier-Diest. In het begin van de 14de eeuw uitbreiding naar het oosten door de afbraak van een huizenrij tussen de Standonckstraat en Bruul, voor de bouw van de nieuwe Lakenhal. Sinds 1486 benaming "Grote Markt".

Met de bouw in 1526 van het Paleis van de Grote Raad (noordelijke stadhuisvleugel) verdween ook de vroegere gevangenis "het Steen" gelegen in de uitsprong van de Standonckstraat (voorheen de zogenaamde Steenstraat).

Van oudsher en tot op heden politiek, economisch en commercieel centrum met het stadhuis, een concentratie van markten, belangrijke afspanningen en hotels voor het reizigersvervoer, later aangepast als winkel- en horecabedrijven; de grotendeels verbouwde begane grond splitst de oude gevelwanden op in twee registers.

Plein met nagenoeg vierkante plattegrond, met als blikvanger ten oosten het stadhuis en de voormalige Lakenhal, ten westen de zogenaamde "Beyaert" met op de achtergrond de Sint-Romboutskerk, en ten zuidwesten geopend naar de Schoenmarkt met het voormalig Schepenhuis.

Pleinwanden gekarakteriseerd door overwegend 18de-eeuwse bebouwing ter vervanging van de vroegere houten gevels. Enkele panden werden eind 19de, begin 20ste eeuw gerestaureerd (onder meer nummers 4, 9, 13 en 17) of heropgebouwd in neotraditionele stijl (nummers 5, 14, 16, 27 en 31), volgens oude archieffoto's van circa 1900-1910 vaak in de plaats van een vroeger diephuis van drie bouwlagen met bepleisterde lijstgevel uit de 18de of 19de eeuw.

Centraal op het marktplein staat een wit marmeren beeld van Margareta van Oostenrijk, opgericht in 1849 door Jozef Tuerlinckx (1809-1873). Arduinen sokkel met biografisch opschrift en neorenaissancemotieven, ontworpen door toenmalige stadsarchitect F. Bauwens; gietijzeren hek; eromheen patroon van vroegere uurwijzerplaat van de Sint-Romboutstoren, ingewerkt in het gekasseide plein. Ernaast stond voorheen een fraaie gietijzeren kiosk, afgebroken in het begin van de 20ste eeuw.

  • GODENNE L., Malines jadis et aujourd'hui, 1908, p. 290.
  • UYTTERHOEVEN J.-STEURS V., De Plaatsnamen van Mechelen binnen de Oude Wallen, Mechelen, 1942, deel I, p. 79-82.

Bron     : Eeman M., Kennes H. & Mondelaers L. 1984: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Mechelen, Binnenstad, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 9N, Brussel - Gent.
Auteurs :  Eeman, Michèle, Kennes, Hilde, Mondelaers, Lydie
Datum  : 1984

Aanvullende informatie

Het beeld van Margaretha van Oostenrijk werd verplaatst naar de Schoenmarkt. Het ijzeren hek staat nog altijd rond het standbeeld.
Auteurs : Govaert, Carine
Datum: 11-06-2013

Relaties

  • Is deel van
    Grote Markt en omgeving
    Befferstraat, Bruul, Frederik de Merodestraat, Grote Markt, Nieuwwerk, Onder-den-Toren, Reuzenstr...

  • Omvat
    Afspanning De Schaal
    Grote Markt 31 (Mechelen)

  • Omvat
    Afspanning De Zwaan
    Grote Markt 29 (Mechelen)

  • Omvat
    Apotheek De Kat
    Grote Markt 13 (Mechelen)

  • Omvat
    Art-deco stadswoning
    Grote Markt 30 (Mechelen)

  • Omvat
    Art-decowinkelhuis
    Grote Markt 37 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Grote Markt 4 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Grote Markt 9 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Grote Markt 10 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Grote Markt 12 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis 't Verken
    Grote Markt 34 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis De Beer
    Grote Markt 32-33 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis Gulden Ster
    Grote Markt 3 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis In het Haentien
    Grote Markt 2 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis Keulen
    Grote Markt 26 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuis Sint-Antonius
    Grote Markt 8 (Mechelen)

  • Omvat
    Burgerhuizen Groot Lam en Klein Lam
    Grote Markt 35-36 (Mechelen)

  • Omvat
    Classicistische stadswoning
    Grote Markt 28 (Mechelen)

  • Omvat
    Herenhuis De Beitel, de Passer, 't Penseel
    Grote Markt 19 (Mechelen)

  • Omvat
    Hoekhuis gedateerd 1737
    Grote Markt 7 (Mechelen)

  • Omvat
    Hoekhuis In den Boer à la Mode
    Grote Markt 6 (Mechelen)

  • Omvat
    Hoekhuis In het Suyckerhuys
    Grote Markt 39 (Mechelen)

  • Omvat
    Hoekhuis Koning van Schotland
    Grote Markt 17 (Mechelen)

  • Omvat
    Hotel De Kraan
    Grote Markt 27 (Mechelen)

  • Omvat
    Postkantoor De Beyaert
    Grote Markt 1 (Mechelen)

  • Omvat
    Stadhuis van Mechelen met Lakenhal
    Grote Markt 20-21, 22 (Mechelen)

  • Omvat
    Stadswoning
    Grote Markt 11 (Mechelen)

  • Omvat
    Stadswoning
    Grote Markt 38 (Mechelen)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Grote Markt 23-24 (Mechelen)