Geografisch thema

Werkenplein

ID: 12969   URI: https://id.erfgoed.net/themas/12969

Beschrijving

Het Werkenplein wordt gevormd door het centrale pleintje ter hoogte van het voormalige gemeentehuis (cf. Werkenplein nr. 11) en de hierop aansluitende straten namelijk het straatgedeelte tussen de Vladslostraat en de Zarrenstraat en de doodlopende weg die uitgeeft op de Sint-Martinuskerk (cf. * Werkenplein nr. +15) en het omgevende kerkhof (cf. * Werkenplein z.nr.). De huidige rechthoekige plattegrond van het pleintje dateert van de wederopbouwperiode na de Eerste Wereldoorlog. Zeker sinds de 16de eeuw situeert zich hier de dorpskern, georganiseerd ten oosten van de kerk. Op de Grote Kaart van het Brugse Vrije door Pieter Pourbus (1561-1571), gekopieerd door Pieter Claeissens (1601) (zie kaarten na de historische inleiding) zijn de omwalde Sint-Martinuskerk en een aantal vrijstaande gebouwen opgetekend. Vanaf 1610 bevindt zich hier café "De Croone ", een "ordentelyck gebouw op de plaetse om te dienen voor raedshuys". Op de Ferrariskaart (1770-1778) is nog steeds enkel de weg tussen de Vladslostraat en de Zarrenstraat, en geen plein, weergegeven. De kerk is toegankelijk via een dreef die uitgeeft op de plaats waar de omwalling van kerk en de "Hogen Andjoen" (cf. * Werkenplein z.nr.) samenkomen. Op de kaart zijn verder een concentratie van vrijstaande gebouwen en een stenen brug over de Colvebeek aangeduid. Gelijkaardige weergave op een kaart van 1783 (zie afbeelding). Op de Atlas der buurtwegen (ca. 1845) (zie kaarten na de historische inleiding) is het pleintje opgetekend met een driehoekig grondplan. Langs het Werkenplein lagen in de 20ste eeuw nog zes cafés, nu rest enkel café "De Warande" (cf. Werkenplein nr. 5). Vroegere benamingen zijn "Dorpsplaats" en "Steendam" (ca. 1866) omdat deze straat als enige met stenen geplaveid was.

Anno 2008 is het pleintje verhard en ingericht als parking. Centraal een lindeboom en een Heilig- Hartbeeld (cf. Werkenplein z.nr.). Aan de zuidzijde bevindt zich een oorlogsgedenkteken voor de militaire en burgerlijke slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog (cf. Werkenplein z.nr.). De westelijke wand wordt bepaald door het voormalig gemeentehuis (cf. Werkenplein nr. 11). en een restant van een vroegere "roepsteen" (cf. Werkenplein z.nr.), de noordelijke wand is ingenomen door recente gebouwen en de zuidelijke wand door de zijgevel van nr. 9. De bebouwing bestaat hoofdzakelijk uit aaneengesloten één- en tweelagige woonhuizen parallel aan de straat. Gedateerd eind 19de eeuw, begin 20ste eeuw (cf. Werkenplein nrs. 1, 3, 5, 9, 15, 31) en in de wederopbouwperiode na de oorlog (cf. Werkenplein nr. 13). Twee vrijstaande villa's (cf. nrs. 18, 22) dateren ook uit deze periode.

RIJKSARCHIEF BRUGGE, Provincie Kaarten, nr. 1099b: Figuratieve kaart van de straat beginnende te Werken langs de Steenstraat, over de Markten van Kortemark, Handzame en Werken tot de kasseiweg naar Torhout en Rousselare. Door de gezworen landmeter L. J. E. De Grendele, 1783.
DE FLOU K., Woordenboek der Toponymie van Westelijk Vlaanderen, Vlaamsch Artesië, het Land van den Hoek, de graafschappen Guînes en Boulogne, en een gedeelte van het graafschap Ponthieu, Deel XVII, Brugge, 1914, kolom 290.
VANSTEENKISTE E., Over herbergen te Werken, in Jaarboek van de heemkundige kring "Crekel Beke", Kortemark, 1999, p. 252, 265.
WERBROUCK M., Oude en nieuwe straten te Kortemark na de fusies, s.l., 1978, p. 30


Bron     : Vanneste P., Baert S. & Creyf S., Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Kortemark, Deel I: Deelgemeente Kortemark en Handzame, Deel II: Deelgemeenten Werken en Zarren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL42, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Agentschap Onroerend Erfgoed


Relaties

  • Omvat
    Café De Warande

  • Omvat
    Dorpswoning

  • Omvat
    Gemeentehuis van Werken

  • Omvat
    Halfvrijstaand burgerhuis

  • Omvat
    Halfvrijstaand burgerhuis

  • Omvat
    Heilig Hartbeeld

  • Omvat
    Kerkhof rond de Sint-Martinuskerk

  • Omvat
    Mottekasteel De Hogen Andjoen

  • Omvat
    Oorlogsgedenkteken voor de militaire en burgerlijke slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Martinus

  • Omvat
    Pastorie

  • Omvat
    Twee burgerhuizen, uit de late 19de eeuw

  • Omvat
    Vrijstaand burgerhuis

  • Omvat
    Vrijstaande villa

  • Omvat
    Zeszijdige roepsteen

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2020: Werkenplein [online] https://id.erfgoed.net/themas/12969 (Geraadpleegd op 23-09-2020)