Geografisch thema

Ruien

ID
13447
URI
https://id.erfgoed.net/themas/13447

Beschrijving

Taalgrensgemeente aan de Boven-Schelde van 1006 ha en 2539 inwoners (01.01.1998). Uitgestrekte gemeente met ongeveer driehoekig grondplan, grenst ten westen met de Schelde aan Avelgem, Waarmaarde en Kerkhove (West-Vlaanderen), ten noorden aan Berchem, ten oosten met de Kieverbeek aan Berchem en Kwaremont en ten zuiden provinciegrens met Henegouwen palend aan verschillende deelgemeenten van Mont-de-l'Enclus: Russeignies, Amougies en Orroir.

Goed gedraineerde zandleem- en leembodems buiten de natte en vrij vlakke alluviale Scheldevallei. Door de rechttrekking van de Schelde in de tweede helft van de 19de eeuw en latere kanalisatiewerken ontstonden verschillende afgesneden meanders, nu visvijvers. Oude alluviale kleiwinningsputten voor de zogenaamde "Scheldesteen" zijn onder water gelopen. Het dorpscentrum ligt op een zandige kouterrug.

Het golvende landschap gedomineerd door het Kluisbos, een uitloper van de oostwest-gerichte heuvelrug van de Vlaamse Ardennen. De beboste Kluisberg, één der hoge toppen (142,5 m) van de Vlaamse Ardennen, bevindt zich grotendeels (203 van de circa 287 ha) op grondgebied Ruien, en is voornamelijk beplant met den, olm en eik afgewisseld met kreupelhout en struikgewas. Vlakbij de top van de Kluisberg bevinden zich de zogenaamde "Dikke Kastanje" en, juist over de grens met Mont-de-l'Enclus (Amougies), de zogenaamde uitkijktoren.

Tal van archeologische vondsten zoals werktuigen en grafheuvels uit de prehistorie en overblijfselen van een Romeinse villa. Bekend zijn vooral de resten van een dolmen zogenaamd "Peetje en Meetje" in het Kluisbos, de Gallo-Romeinse tumuli van Calmont en de paleolithische vondsten aan de zogenaamde uitkijktoren.

Voorheen deeluitmakend van de gemeente Berchem, horend tot het graafschap Vlaanderen, kasselrij Land van Aalst. Maakte met Kwaremont en Zulzeke deel uit van één heerlijkheid afhangend van het leenhof van Berchem, achterleen van het leenhof van het Land tussen Marke en Ronne, en aldus behorend tot de bezittingen der families de Ligne, Van Nassau en de Mérode. De benaming heerlijkheid Zulzeke, Kwaremont en Ruien dateert uit de 16de eeuw. Ook de heerlijkheid Callenberg of Calmont op de Kluisberg vormde een belangrijke heerlijkheid. De pachthoven van middeleeuwse oorsprong bewaren geen zichtbare architecturale getuigen.

In 1737 werd Ruien als onafhankelijke parochie opgericht, na afscheiding van Berchem. In het ancien régime hoorde Ruien tot het Bisdom Kamerijk, Mechelen en vanaf 1801 tot het bisdom Gent. De verdwenen kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Erpelgem, reeds vermeld in de 16de eeuw stond onder patronaat van de Sint-Diederiksabdij van Reims.

Woon- en landbouwgemeente met voornamelijk landelijk karakter en met enige industrie, vooral textiel, en belangrijke thermische elektriciteitscentrale (Electrabel) aan de Schelde. Sedert het vierde kwart van de 19de eeuw werden verscheidene hoeven uitgerust met cichorei-asten, nu alle buiten gebruik. Van noordoost naar zuidwest, parallel met de Schelde, liep de spoorlijn van Oudenaarde naar Moeskroen via Avelgem, aangelegd circa 1890; thans enkel nog goederenvervoer ten behoeve van de elektriciteitscentrale en stationsgebouw gesloopt.

Gemeentelijk recreatieoord van 120 ha op de Kluisberg, centrum van dagtoerisme.

  • DE KEYZER B., De Lange Weg naar Kluisbergen, Bijdrage tot de historie van Kluisbergen: Berchem - Ruien - Kwaremont - Zulzeke, 2 dln., s.l., 1978-1979.
  • HARVENGT L. - VANDENHEEDE M., Kluisbergen in oude foto's, Eeklo, 1992.
  • VAN ISTERDAEL H., Stad en baronie Ronse (Ancien Régime), Rijksarchief te Ronse, Inventarissen, 23, Brussel, 1993.

Bron     : Bogaert C., Lanclus K., Tack A. & Verbeeck M. 1998: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Oudenaarde, Kanton Ronse, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N3, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Lanclus, Kathleen, Tack, Anja, Verbeeck, Mieke
Datum  :


Relaties

  • Omvat
    Bergstraat

  • Omvat
    Boerenwoning

  • Omvat
    Boerenwoning met aanleunende schuur

  • Omvat
    Brug van de waterhoek

  • Omvat
    Buissestraat

  • Omvat
    Elektriciteitscabine van 1938

  • Omvat
    Elektriciteitscentrale uit 1958

  • Omvat
    Fazantendreef

  • Omvat
    Gemeenteschool

  • Omvat
    Gesloten hoeve

  • Omvat
    Grot van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes

  • Omvat
    Grote Herreweg

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen

  • Omvat
    Hof ten Muishol

  • Omvat
    Hoogstad

  • Omvat
    Kalmontstraat

  • Omvat
    Kapellestraat

  • Omvat
    Kasteel Herpelgem

  • Omvat
    Kieverstraat

  • Omvat
    Kloostergebouw

  • Omvat
    Knoktstraat

  • Omvat
    Kontrijnstraat

  • Omvat
    Korenwatermolen Pansemont molen

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Olieslagerij Scaldis

  • Omvat
    Pensemontstraat

  • Omvat
    Scheldemeanders nabij Avelgem

  • Omvat
    Scheldestraat

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve

  • Omvat
    Torendreef

  • Omvat
    Veerstraat

  • Omvat
    Villa

  • Omvat
    Vlaamse Ardennen van Koppenberg tot Kluisberg

  • Is deel van
    Kluisbergen


Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2021: Ruien [online] https://id.erfgoed.net/themas/13447 (Geraadpleegd op )