Geografisch thema

Valmeer

ID: 13807   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13807

Beschrijving

Woonforenzen- en landbouwgemeente, met voorheen mergelontginning, later kampernoeliekwekerijen (eerste helft 20ste eeuw). De twee kernen Val en Meer waren tot de Franse tijd twee afzonderlijke gemeenten. Beide zijn straatdorpen, de bebouwing, met een opvallend aantal verbouwde hoeven en resten van hoeven, geconcentreerd aan de Valmeerstraat en Bergstraat (Meer) en de Bampstraat en Grotestraat (Val).

De bewoning klimt op tot de prehistorie (vondst van een vuurstenen bijl). Belangrijke Romeinse resten: een Romeins graf (met mobilair), sporen van centuriatio en van een Romeinse nederzetting op de Meerberg (noorden van de gemeente), aan de heerbaan Tongeren-Maastricht-Heerlen die de grens volgt met Herderen en Riemst; hier werden in 1966 de bouwresten van een villa (2de-3de eeuw) opgegraven.

Eerste vermelding in 1147 als Falla. Val was een Loonse heerlijkheid, die in 1366 naar het prinsbisdom overging. De schepenbank sprak Loons recht, en ressorteerde onder de buitenbank van Bilzen, soms ging ze ook in beroep bij het oppergerecht van Vliermaal.

Meer en Bolder (confer Zichen-Zussen-Bolder) vormden één, oorspronkelijk Loonse heerlijkheid, vanaf 1366 van de prinsbisschop van Luik en achtereenvolgens in leen gegeven aan de familie van Guigoven (14de eeuw) en de Méan (1588-1796, kasteel in Bolder). De schepenbank sprak Luiks recht en ging in beroep bij de Luikse schepenbank. In 1794-95 wordt Bolder bij Zichen-Zussen gevoegd, Meer bij Val.

Val en Meer waren twee kwartkapellen van de parochie Millen. De rector van de Sint-Stefanuskapel van Val bediende ook de Sint-Severinuskapel van Meer. Begin 19de eeuw werden Val en Meer afzonderlijke parochies. In 1898 wordt Meer bij de parochie Val gevoegd.

Oppervlakte: 509 hectare. Aantal inwoners (1990): 1.663.

  • BAUWENS-LESENNE M., Bibliografisch repertorium van de oudheidkundige vondsten in Limburg behoudens Tongeren-Koninksem (vanaf de vroegste tijden tot de Noormannen), Brussel, 1968, p.355-356.
  • BOUVEROUX P., Bondige geschiedkundige schets van Fal-Meer, (Limburg, 12, 1931, p.218-220).
  • DE BOE G., Val-Meer: Romeinse villa, (Archeologie, 1966, 2, p.69).
  • HARDENBERG H., Het Limburgsch gedeelte van de Romeinse Heerbaan Keulen-Tongeren, (De Maasgouw, 62, 1942, p.24).
  • ROBYNS O., De Parochie Fall-Mheer, (Limburg, 8, 1926, p.65-68).
  • VAN DOORSLAER A., Repertorium van de begraafplaatsen uit de Romeinse tijd in Noord-Gallië, Brussel, 1964, vol.I, p.147-148.

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Vanthillo C. 1990: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kantons Riemst - Tongeren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N1, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1990


Relaties

  • Omvat
    Breedhuis, parochiaal centrum
    Bampstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Burgerhuis en dienstgebouwen
    Bergstraat 41 (Riemst)

  • Omvat
    Dienstgebouw van verdwenen hoeve
    Bolderstraat 172 (Riemst)

  • Omvat
    Dwarsschuur
    Grote Straat 10 (Riemst)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Valmeer
    Grote Straat 64 (Riemst)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Bodemstraat 16 (Riemst)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Grote Straat 53 (Riemst)

  • Omvat
    Gietijzeren kruis
    Leemkuilstraat zonder nummer, Valmeerstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Gietijzeren wegkruis
    Vijf Kruisenstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Fallstraat 2 (Riemst)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Grote Straat 41 (Riemst)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Rechtstraat 47 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bampstraat 22 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bergstraat 52 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bergstraat 56 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bodemstraat 19 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bolderstraat 170 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Bitsingerweg 15 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Grote Straat 48-50 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve
    Verbindingsweg 16 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve Burrefetwinning
    Rechtstraat 10 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve losstaande bestanddelen
    Grote Straat 37 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve losstaande bestanddelen
    Kleinstraat 32 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Bampstraat 5 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Bergstraat 76 (Riemst)

  • Omvat
    Hoeve Odehof
    Krukstraat 18 (Riemst)

  • Omvat
    Klooster-school der Zusters van Liefde
    Bergstraat 1 (Riemst)

  • Omvat
    Kruis
    Bergstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Kwartjesboom
    Mgr. Kerkhofslaan (Riemst)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Bergstraat 60 (Riemst)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Bodemstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Stefanus
    Bampstraat zonder nummer (Riemst)

  • Omvat
    Resten gesloten hoeve
    Grote Straat 70 (Riemst)

  • Omvat
    Resten van gesloten hoeve
    Grote Straat 60 (Riemst)

  • Omvat
    Resten van woning
    Bodemstraat 1 (Riemst)

  • Omvat
    School
    Bergstraat 1C (Riemst)

  • Omvat
    Sint-Severinuskapel
    Bergstraat zonder nummer (Riemst)

  • Is deel van
    Riemst
    Riemst (Limburg)