Geografisch thema

Diepenbeek

ID: 13854   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13854

Beschrijving

Voor het eerst vermeld in 1063 als Thienbeche, in 1092 Tidebecke, ook Tiebecke (Germaans "Teudan Baki", beek van Teudo).

Gelegen aan Albertkanaal (noordgrens) en Demer (grens tussen Kempen en Vochtig-Haspengouw). Ten noorden van de Demer: heidevlakte met natte zandgrond, ten zuiden: hoger gelegen grondgebied met lichtgolvende, natte lemige zandgronden tot kleiachtige grond.

Vrijheerlijkheid, in het bezit van het geslacht van Diepenbeek (afstammend van de Heren van Steyn). In het eerste kwart van de 13de eeuw betwisting van souvereiniteit tussen Luik en Brabant; uiteindelijk Luiks leen, maar tijdelijke Brabantse afhankelijkheid sinds 1266.

Na de dood van de laatste vrijheer Hendrik van Diepenbeek (1359), worden de bezittingen geërfd door Willem van Sombreffe (leenverheffing in 1393), vervolgens Boudewijn van Montjardin en Jan van Schoonvorst in 1412. In 1433 verdeling der vrijheerlijkheid tussen de families van Schoonvorst en van Gaver en de families de Horne en de Merode. Na aankopen in 1663 en 1679 in bezit van de Commanderie van Alden Biesen en als baronnie overgedragen aan de rentmeester. Eigen schepenbank met Luikse rechtspraak.

Midden 11de eeuw oprichting van romaanse kerk en toren onder Albertus van Thienbecke, waarvan begevings- en tiendrecht in 1235 werd toegekend aan de abdij van Villers; vanaf 1382 begevings- en tiendrecht overgedragen aan Sint-Lambertuskapittel.

Tot 1589 dekenaat Tongeren, daarna dekenaat Hasselt. Oudste woonkern gelegen in het zuidwesten tussen de Jeugdstraat - Bouquetstraat (baan Diepenbeek - Wimmertingen) en de Dooistraat - Crijtstraat (baan Diepenbeek - Kortessem). In dat gebied (op het gehucht Keizel) tot vorige eeuw twee imposante megalietvelden: het Tombeveld en het Kapelveld (begrensd door Bouquetstraat, Tomstraat, Keizel en Keizelvoetweg). Op het Kapelveld: grote platte middensteen (2 m diameter) met daarrond lange gelijklopende rijen zware stenen. Vele stenen ingegraven of weggesleept bij het rooien van het eikebos in 1860; grootste stenen in 1904 overgebracht naar de tuin van het Koninklijk Atheneum te Hasselt; andere stenen dienden in 1928 voor de aanleg van het Veldekemonument (Hasselt).

Op het Tombeveld: stenen in regelmatige rechthoek van 60 bij 70 m. Thans worden beide velden door de autsnelweg Antwerpen-Luik doorsneden.

In de oudste kern lag tevens de eerste burcht der vrijheren: op het Nanofveld aan de Nanofstraat (Oudenhofstraat); cirkelvormige omgrachting thans gedempt en tot midden 19de eeuw grondvesten der slottoren nog zichtbaar. Vrijwel alle laathoven lagen in dat gebied; daarvan resteren nog: het hof van Buchout (de Bouquetwinning), oudste leenhof daterend uit eerste jaren der vrijheerlijkheid, een middelpunt vormend van alle wegen die uit omgeving er heen leiden, en het Hof van Merel (Merlemont) nabij de Merelberg. Buiten deze oudste kern, op het gehucht Grendel, het laathof van Desseneeren of Catershof, de zogenaamd "Mot" (verdwenen bij aanleg van de weg Genk-Diepenbeek). De dorpskom ontstond later op het kruispunt van de banen Hasselt-Maastricht (in 1755 rechtgetrokken en verhard) en Genk- Borgloon (Heidestraat - Nieuwstraat - Statiestraat - Varkensmarkt -Dooistraat - Crijtstraat). Bij dit centrum (Statiestraat) werd circa 1400 een tweede waterburcht opgetrokken, het huidige "Kasteel van Diepenbeek". De heide, ten noorden van de Demer bleef tot deze eeuw dun bevolkt en was een kaal, waterrijk gebied tot bij de bebossing (dennen) in vorige eeuw. Tijdens de 19de eeuw, ontginning van ijzererts tot 1879. Thans heeft de heide mede door de inplanting van het Limburgs universitair centrum het karakter gekregen van een stadsrandgemeente. Oppervlakte: 4.117 ha. Aantal inwoners(1976): 14.303.

  • PACQUAY J., Diepenbeek voorheen , Hasselt, 1931.
  • PIPERS P., Diepenbeek , Antwerpen, 1936.

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs : Schlusmans, Frieda
Datum  : 2005


Relaties

  • Is deel van
    Arrondissement Hasselt
    As, Beringen, Diepenbeek, Genk, Gingelom, Halen, Ham, Hasselt, Herk-de-Stad, Heusden-Zolder, Leop...

  • Omvat
    Aanlegplaats 't Brouwerietje
    Westpoeselstraat zonder nummer (Lo-Reninge)

  • Omvat
    Alvergoed
    Hoog Keizel 48-50 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Boerenburgerhuis
    Kapelstraat 32 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Boerenburgerhuis
    Kapelstraat 59 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Boerenhuis
    Volksstraat 56 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Boerenhuis enkelhuistype
    Kapelstraat 6 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Bouwvallige hoeve en dienstgebouwen
    Kukkelbosstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Kapelstraat 30 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Kapelstraat 55 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Stationsstraat 13 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Varkensmarkt 4 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Buxus
    Ganzestraat (Diepenbeek)

  • Omvat
    De Maten
    Diepenbeek (Diepenbeek), Genk (Genk), Hasselt (Hasselt)

  • Omvat
    Dorpsstraat
    Dorpsstraat (Diepenbeek)

  • Omvat
    Drie bunkers aan de sluis van het Albertkanaal
    Havenlaan zonder nummer, Roerdompstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Onze-Lieve-Vrouwstraat 10 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Alfons Jeurissenstraat 91 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Kapelstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Laag Keizel 2A (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Onze-Lieve-Vrouwstraat 14 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Rooistraat 18 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve Baanwinning
    Grendelbaan 32 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Gesloten hoeve met boerenburgerhuis
    Kapelstraat 51 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Ginderoverstraat
    Ginderoverstraat (Diepenbeek)

  • Omvat
    Graanmolen
    Stationsstraat 16 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Herenhuis
    Varkensmarkt 7 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoekhuis met smidse
    Kapelstraat 9 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Alfons Jeurissenstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Bouquetstraat 147 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Bouquetstraat 185 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Dautenstraat 89 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Ganzebroekstraat 15 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Ganzestraat 92 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Grendelbaan 46 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Helstraat 79 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Hoog Keizel 34 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Kapelstraat 87 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Kruisstraat 25 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Kukkelbosstraat 84 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Lindenstraat 7 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Lindenstraat 177 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Lutselusstraat 33 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Stationsstraat 55 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Onze-Lieve-Vrouwstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Pampertstraat 33 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Peperstraat 90 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Reitje 7 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Russelbeekstraat 31 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Sint-Barbarastraat 51 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Visserijstraat 27, 29 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Volksstraat 31 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve
    Zavelstraat 115 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve 1804
    Peperstraat 11 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve 1886
    Volksstraat 9 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve Bouquetwinning
    Bouquetstraat 72 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve Klein Terherken
    Ter Herkenstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve losstaande bestanddelen
    Misenbergstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Hovenstraat 62 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kastanjelaan 50 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kastanjelaan 61 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Keizel 122 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Keizel 137 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kruisstraat 59 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kruisstraat 35 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kruisstraat 57 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kukkelbosstraat 86 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kukkelbosstraat 95 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Kukkelbosstraat 104 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Russelbeekstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen, gedateerd 1904
    Lutselusstraat 14 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve met schuur ANNO 1917
    Lutselusstraat 108 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve Op den Alversberg
    Hoog Keizel 48, 50 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoeve van cirica 1900
    Alfons Jeurissenstraat 17 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoevetje
    Peperstraat 74 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Hoogstamboomgaard
    Hoog Keizel zn (Diepenbeek)

  • Omvat
    Jongenbos
    Diepenbeek (Diepenbeek), Hoeselt, Romershoven (Hoeselt), Vliermaalroot (Kortessem)

  • Omvat
    Kapel De Dijken
    Plompaertstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Kapel van het Crijt
    Watertorenstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Kasteel van Diepenbeek
    Stationsstraat 25 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Kasteelpark De Heusch
    Visserijstraat 10 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Landarbeiderswoning
    Bentstraat 70 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Landarbeiderswoning
    Kukkelbosstraat 79 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Landarbeiderswoning van circa 1900
    Keistraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekt hoevetje
    Kalverstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Ganzestraat 85 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Grendelbaan 63 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Grendelbaan 98 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Hovenstraat 5 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Jeugdstraat 34 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Kastanjelaan zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Keistraat 50 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Kempenstraat 121 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Kempenstraat 145 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Kruisstraat 81 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Lutselusstraat 157 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Nanofstraat 122 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Stationsstraat 29 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Oude Baan 51 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Oude Baan 98 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Pachthoevestraat 51 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Reitje 39 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve uit de 19de eeuw
    Keizel 139 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Bentstraat 19 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Dautenstraat 131 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Jeugdstraat 124 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Keistraat 1 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Kempenstraat 81 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve Den Vrouwenhof
    Bouquetstraat 48 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Moestuin en erf bij een vakwerkhoeve
    Russelbeekstraat 2 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Stationsstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Onze-Lieve-Vrouwstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Oorspronkelijk hoeve
    Boomgaardstraat 51 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Oorspronkelijk hoeve
    Jeugdstraat 45 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Oorspronkelijk hoeve: woonhuis
    Mortelstraat 12 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Park van het kasteel van Diepenbeek
    Stationsstraat 25 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Parkje van kasteel Ter Poorten
    Steenweg 65 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Servaas
    Marktplein zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Provinciale school
    Stationsstraat 7 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Ganzestraat 30 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Grendelbaan 73 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Oude Baan 56 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoevecomplex Groot Terherken
    Netelbroekstraat 1 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Sint-Rochuskapel
    Sint-Rochusstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Solitaire knoteik als hoekboom
    Kukkelbosstraat zonder nummer (Diepenbeek)

  • Omvat
    Twee boerentuinen en een hoogstamboomgaard
    Kruisstraat 36, 49 (Diepenbeek)

  • Omvat
    U-vormige vakwerkhoeve
    Stationsstraat 50 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Ursulinenklooster
    Wijkstraat 16 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve
    Tomstraat 3 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve met losse bestanddelen
    Kruisstraat 36 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve met losse bestanddelen
    Lutselusstraat 83 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve met losse bestanddelen Merlemont
    Merlemontstraat 1 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve met losse bestanddelen Voswinning
    Crijtringstraat 13 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Varkensmarkt
    Varkensmarkt (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vervallen 19de-eeuwse gesloten hoeve
    Grendelbaan 120 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Vervallen langgestrekte hoeve
    Kempenstraat 4 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Villa in cottagestijl
    Visserijstraat 10 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Watermolen Plompaertmeulen
    Plompaertstraat 29 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Watermolen Sapitelmeulen
    Molenstraat 24 (Diepenbeek)

  • Omvat
    Woonhuis van oorspronkelijke hoeve
    Varkensmarkt 25 (Diepenbeek)