Geografisch thema

Genk

ID: 13855   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13855

Beschrijving

Belangrijk handels- en industriecentrum. Voor het eerst vermeld in 1016 als Genecke. Op Kempisch laagplateau aan het Albertkanaal; nabij Genk Centrum wordt het terrein ingesneden door Stiemer en Dorpsbeek met Molenvijver. Archeologische vondsten uit mesolithicum, neolithicum, urnenveldcultuur en ijzertijd; opgegraven Motte van Stalen te Waterschei. Tijdens het ancien régime, Loonse heerlijkheid.

Tot de eerste helft van de 20ste eeuw kerndorp bij de weg Hasselt-Maaseik, daarbuiten de straalvormige gehuchten Winterslag ten noorden, Gelieren ten oosten en Waterschei ten noordoosten, Langerlo en Camerlo ten zuiden, samen met Sledderlo ten zuidoosten. De Sint-Martinuskerk en het dorp speelde tot 1910 een centraliserende rol op de andere gehuchten; pas tijdens de eerste economische expansie gebeurde de decentralisatie naar de drie steenkoolmijnen: Winterslag in 1917, Waterschei in 1924 en Zwartberg in 1925. Bij de tweede economische expansie na de Tweede Wereldoorlog ontstonden volledig nieuwe wijken met eigen parochiekerk: in 1952 Bokrijk-Boxbergheide ten oosten, ten noordoosten, vlakbij het Centrum (1956) Bret-Gelieren, ten zuidwesten, (1956) Termien, ten westen, bij het centrum (1960) Park van Genk. Na de teruggang der steenkolen-sector in 1966, veelzijdige industriële ontwikkeling op de twee industrieterreinen Genk-Noord en Genk-Zuid met als belangrijkste Genk-Zuid met onder meer de inplanting van een belangrijk automobielconstructiebedrijf. Daar ontstonden de nieuwe wijken Sledderlo en Langerlo. Genk kende tot in de 19de eeuw uitgravingen van ertsen, onder meer op de wijk Termien, waar op de Stiemerbeek gedurende enige tijd een ertsmolen werkzaam was. Kiezel voor spoorweg-aanleg (de zogenaamde ballastgroeven) werd vanaf midden 19de eeuw in grote hoeveelheden uitgegraven, onder meer in Gelieren, nog zichtbaar aan weerszij van de Timkensbergstraat.

Het vroegere kerndorp met de centraal gelegen Sint-Martinuskerk aan de weg Hasselt-Maaseik werd in 1944 bij een verkeerd uitgevoerd Amerikaans bombardement vrijwel volledig verwoest. Het vroegere stratenpatroon bleef slechts gedeeltelijk behouden; buiten het centrum, recente aanleg van brede ringlanen, die het landschap bepalen. Van de oorspronkelijke, landelijke vakwerkarchitectuur in de gehuchten bleef vrijwel niets bewaard, buiten een aantal versteende, langgestrekte hoevetjes.

Enorme bevolkingstoename door immigratie. Oppervlakte: 8.785 hectares. Inwonersaantal (1976): 61.156.

  • CLAASSEN A., De Motte van Stalen te Genk-Waterschei (Het Oude Land van Loon, XXVI, 1971, pagina's 11-59).
  • REMANS A., Genk, van agrarisch dorp tot industriegemeente , (Tijdspiegel, 11, 1962, pagina's 62-77).

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981


Relaties

  • Is deel van
    Arrondissement Hasselt
    As, Beringen, Diepenbeek, Genk, Gingelom, Halen, Ham, Hasselt, Herk-de-Stad, Heusden-Zolder, Leop...

  • Omvat
    Architectenwoning Jan van de Kerkhof
    Krekeldries 10 (Genk)

  • Omvat
    Architectenwoning Van der Graesen
    Hasseltweg 112 (Genk)

  • Omvat
    Architectenwoning van Joannes Olaerts
    Grotestraat 111 (Genk)

  • Omvat
    Boxbergheide
    Ankerstraat, Bandstraat, Berm, Boogstraat, Boxbergstraat, Bremstraat, Craenevenne, De Bek, De Heu...

  • Omvat
    Burgerhuis van 1844
    Stationsstraat 13 (Genk)

  • Omvat
    Cinema Victoria
    Vennestraat 114 (Genk)

  • Omvat
    Cockerillplaats
    Cockerillplaats (Genk)

  • Omvat
    De Maten
    Diepenbeek (Diepenbeek), Genk (Genk), Hasselt (Hasselt)

  • Omvat
    Delcourtplaats
    Delcourtplaats (Genk)

  • Omvat
    Directeursvilla van de Steenkoolmijn van Winterslag
    Winterslagstraat 249 (Genk)

  • Omvat
    Drie gekandelaarde winterlinden als schermbeplanting
    Volmolen 56 (Genk)

  • Omvat
    Dumontgedenkteken en plattegrond voormalige kerk
    Schepen Noël Bijnensplein zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Evangelisch-Lutherse Johanneskerk
    Laatgoedstraat 60 (Genk)

  • Omvat
    Expo '58-paviljoen van Canada
    Collegelaan 30 (Genk)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Genk
    Oude Markt 2 (Genk)

  • Omvat
    Gemeentelijke bibliotheek
    Stationsstraat 38 (Genk)

  • Omvat
    Geschoren olifanten topiary van haagliguster
    Terboekt 24 (Genk)

  • Omvat
    Groenaanleg in de tuinwijk Vlakveld
    Vlakveldplein (Genk)

  • Omvat
    Groenaanleg van de tuinwijk Termien
    Albrecht Rodenbachlaan, Dominikanenlaan (Genk)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van wintereik Klaverberg
    Opglabbekerzavel zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van wintereik Klaverberg
    Opglabbekerzavel zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van wintereik op Klaverberg
    Opglabbekerzavel zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Hakhoutstoven van wintereik op de Klaverberg
    Klaverbergstraat zonder nummer (As), Opglabbekerzavel zonder nummer, Vliegplein zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Hengelhoefstraat
    Hengelhoefstraat (Genk)

  • Omvat
    Herenhuis eclectische stijl
    Grotestraat 10 (Genk)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Langwaterstraat 15 (Genk)

  • Omvat
    Hoofd-verdeelcentrum Denistry-landbouwproject
    Driehoevenstraat 4, 4A, 4B (Genk)

  • Omvat
    Kapel Onze-Lieve-Vrouw van d'Ierd
    D'Ierdstraat zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Klooster en ziekenhuis Sint-Rafaël
    Steeneikstraat 1 (Genk)

  • Omvat
    Koerweg
    Koerweg (Genk)

  • Omvat
    Landhuis naar ontwerp van Jan Rebel
    Weg Naar As 49 (Genk)

  • Omvat
    Langerlo
    Genk (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Hoogzij 24 (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Kiezelstraat 3 (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Smeilstraat 15 (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Turfstraat 97 (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Zonhoverweg 125 (Genk)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve van circa 1900
    Weidestraat 16 (Genk)

  • Omvat
    Maison Blanche
    Molenstraat 80 (Genk)

  • Omvat
    Marcel Habetslaan
    Marcel Habetslaan (Genk)

  • Omvat
    Margarethalaan
    Margarethalaan (Genk)

  • Omvat
    Mijnsite Waterschei, Klaverberg en Heiderbos
    As (As), Genk (Genk), Opglabbeek (Oudsbergen)

  • Omvat
    Modernistisch home voor verpleegsters
    Welzijnscampus 7 (Genk)

  • Omvat
    Modernistisch winkelpand
    Weg Naar As 159 (Genk)

  • Omvat
    Modernistische villa
    Weg Naar As 51 (Genk)

  • Omvat
    Molenblook
    Genk (Genk)

  • Omvat
    Muziekkiosk
    Planetariumweg 19 (Genk)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouw van Fatimakerk, parochiezaal en pastorie
    Weg Naar As zonder nummer, Zagerijstraat 51, 53 (Genk)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Neerzijstraat zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Oorlogsmonument
    Hoogstraat zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Oud-Winterslag
    Genk (Genk)

  • Omvat
    Park van het Sint-Jozefinstituut
    Hasseltweg 383 (Genk)

  • Omvat
    Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans
    Rozenkranslaan 47 (Genk)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Martinus
    Schepen Noël Bijnensplein zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Pastorie van de Sint-Martinuskerk
    Molenstraat 2C (Genk)

  • Omvat
    Personeelswoningen van de Naamloze Maatschappij van electriciteit te Genck
    Stalenstraat 130, 132 (Genk)

  • Omvat
    Provinciaal Domein Bokrijk
    Bokrijklaan 2-10 (Genk)

  • Omvat
    Reumacentrum
    Weg Naar As 123 (Genk)

  • Omvat
    Schoolgebouw en sporthal Sint-Jan Berchmanscollege
    Collegelaan 5 (Genk)

  • Omvat
    Schoolgebouwen Dochters van het Kruis
    Grotestraat 25, 27, zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Sigarenfabriek Lowis (voormalige)
    Grotestraat 122, 124 (Genk)

  • Omvat
    Sint-Antoniuskapel
    Hasseltweg zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Sint-Jan Baptist de la Salle
    Sint-Jan-Baptistplein 3 (Genk)

  • Omvat
    Sint-Jan Berchmanscollege
    Collegelaan 1, 3 (Genk)

  • Omvat
    Sledderlo
    Genk (Genk)

  • Omvat
    Sportcentrum
    Emiel Van Dorenlaan 144 (Genk)

  • Omvat
    Station van Waterschei
    Stadionplein 1 (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Waterschei
    André Dumontlaan 67 (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Waterschei: Cité industrielle
    André Dumontlaan 31, Duinenlaan 2-4, Kerkeweg 2-36, Meridiaanlaan 1-35, 4-76, Nijverheidslaan 1-6...

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Waterschei: Mijncité tot Oud-Waterschei
    André Dumontlaan 2, 8, Bevrijdingslaan 1-61, 2-66, Dennenstraat 17-31, 2-22, 5, Herinneringstraat...

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Waterschei: Tuinwijk
    Biezenstraat 1-11, 2-10, Binnenlaan 1-41, 2-126, Boslaan 1-41, 2-22, Bosrandstraat 1-83, 2-76, Br...

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Winterslag
    Brikkenovenstraat 48-50, C-Mine 1-5, Evence Coppéelaan 89-91 (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Winterslag: Mijncité
    Acacialaan 1-85, 2-66, Berkenlaan 1-51, 2-32, Bijenstraat 1-75, 2-56, Bloemenstraat 5-23, 2-36, B...

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Winterslag: Oude tuinwijk
    Bemdekensstraat zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Winterslag: Staatstuinwijk
    Staatstuinwijk 1-30 (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Zwartberg
    Marcel Habetslaan zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Zwartberg: Noorderwijk
    Adolf Greinerstraat 1-13, 2-12, Albert Forgeurstraat 1-9, 2-26, Alfred Wautersstraat 1-6, August ...

  • Omvat
    Steenkoolmijn van Zwartberg: Zuiderwijk
    Arbeidsstraat 2-54, 64-70, Franklin Rooseveltstraat 1-14, Frans Allardstraat 1-57, 2-62, Gouverne...

  • Omvat
    Timkensbergstraat
    Timkensbergstraat (Genk)

  • Omvat
    Twee bunkers aan de sluis van het Albertkanaal
    Kanaaloever zonder nummer, Swinnenwijerweg zonder nummer (Genk)

  • Omvat
    Vallei van de Dorpsbeek
    Europalaan, Hoogzij, Waterstraat (Genk)

  • Omvat
    Villa
    Weg Naar As 84 (Genk)

  • Omvat
    Villa Adagio
    Schaapsdries 5 (Genk)

  • Omvat
    Villa Croonenberghs
    Weg Naar As 129 (Genk)

  • Omvat
    Villa De Decker
    Kuurstraat 18 (Genk)

  • Omvat
    Villa Knaeps
    Aspergerijstraat 40 (Genk)

  • Omvat
    Villa Le Bon Gîte
    Stoffelsbergstraat 12 (Genk)

  • Omvat
    Villa Le Coin Perdu
    Henri Decleenestraat 21 (Genk)

  • Omvat
    Villa Les Abeilles
    Winterslagstraat 87 (Genk)

  • Omvat
    Villa Les Chênes
    Molenstraat 86 (Genk)

  • Omvat
    Villa Les Sapins
    Molenstraat 82 (Genk)

  • Omvat
    Villa Roex - Gekiere
    Sint-Lodewijkstraat 78 (Genk)

  • Omvat
    Volkstuintjes
    Arbeidsstraat (Genk)

  • Omvat
    Vroeg-modernistische tweewoonst
    Weg Naar As 45, 47 (Genk)

  • Omvat
    Watermolen
    Molenstraat 81 (Genk)

  • Omvat
    Watermolen Slagmolen
    Slagmolenweg 76 (Genk)

  • Omvat
    Woning Huygen
    Slagmolenweg 80 (Genk)

  • Omvat
    Woning Kneipp
    Hasseltweg 340 (Genk)

  • Omvat
    Woning Lismont-Baeyens
    Krekeldries 8 (Genk)

  • Omvat
    Woning Sciot-Ruysschaert
    Klotsenhoutstraat 2 (Genk)

  • Omvat
    Woonhuis en apotheek Bijnens
    Stationsstraat 26 (Genk)