Geografisch thema

Niel-bij-Sint-Truiden

ID: 13862   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13862

Beschrijving

Gemeente op het Haspengouws leemplateau, ingesneden door de Molenbeek; dalend reliƫf van de zuidoostelijke naar westelijke vallei. Voor het eerst vermeld in 1139 als Niel.

Eertijds heerlijkheid (Loops, keizerlijk of allodiaal?), in 1218 als onafhankelijk leen vermeld, doch sinds 1250 door huwelijk van Eleonora van Niel met Robert van Borlo eigendom van het geslacht de Corswarem, die de heerlijkheid vanaf 1569 als vrij graafschap betitelden, rechtstreeks afhangend van het keizerrijk; juridisch echter aangesloten bij Sint-Truiden.

De parochie hoorde tot 1686 bij de dekenij Sint-Truiden, daarna bij Borgworm; kwartkapel van Gingelom, tienden en begevingsrecht bij het Sint-Janskapittel van Luik.

Kleine dorpskern met centrale Sint-Sebastiaankerk in een golvend landschap, ten zuiden doorsneden door de Molenbeek, thans ten oosten van de weg Sint-Truiden - Hannuit, doch eertijds ten zuiden van de Romeinse heirbaan Landen - Borgworm (Oude Katsei). Concentratie der meeste bakstenen vierkanthoeven uit de 18de en 19de eeuw bij die laatste weg; Gallo-Romeinse tumulus ten noorden van de weg.

Ten zuidoosten van het dorp belangrijke hoeve aan de Fonteinstraat; ten zuidwesten, op de Molenbeek, de ban(water)molen uit de tweede helft van de 18de eeuw.

Na 1970 opgenomen bij Gingelom.

  • KEMPENEERS A., De oude vrijheid Montenaken I, Leuven, 1861, pagina's 415-439.

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in BelgiĆ«, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981


Relaties

  • Is deel van
    Gingelom
    Gingelom (Gingelom)

  • Omvat
    Boerenwoning van 1811
    Oude Katsei 89 (Gingelom)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Fonteinstraat 16 (Gingelom)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Naamsestraat 43 (Gingelom)

  • Omvat
    Hekken van een verloren herenboerenpark
    Oude Katsei 77-79 (Gingelom)

  • Omvat
    Herenboerenparkje
    Fonteinstraat 16 (Gingelom)

  • Omvat
    Kapel Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstand
    Oude Katsei zonder nummer (Gingelom)

  • Omvat
    Kapel Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdes van 1877
    Statiestraat zonder nummer (Gingelom)

  • Omvat
    Moestuin
    Naamsestraat 43 (Gingelom)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Sebastiaan
    Naamsestraat 33 (Gingelom)

  • Omvat
    Restant van het landgoed de la Riva
    Montenakenstraat 16 (Gingelom)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Oude Katsei 76, 76A (Gingelom)

  • Omvat
    U-vormig hoevecomplex
    Oude Katsei 77, 79 (Gingelom)

  • Omvat
    Villatuin
    Montenakenstraat 20 (Gingelom)

  • Omvat
    Watermolen
    Naamsestraat 4 (Gingelom)