Geografisch thema

Zelem

ID: 13870   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13870

Beschrijving

Voor het eerst vermeld in 1099 als Salechem (Germaans Sali en Haima: een ruimte en woning; of woning van Salegast, een der vier opstellers der Salische wetgeving, eigenaar van Zelem).

Gelegen in de zuidelijke Kempen; heuvelachtig landschap, aansluitend bij Hageland; natte lemige zanden in de depressies, droge zandgronden elders.

Loonse heerlijkheid op de grens met Brabant. In 620 eigendom van Wibo, vader van Sint-Trudo. Burcht en kerk bevonden zich toen ten noorden van de Demer, bij de Ridderberg tegenover de Sint-Jansberg (resten van deze site onlangs ontdekt).

Door huwelijk in 1099 eigendom van de Heren van Diest; onder hen werd het zogenaamde kasteel van Loobosch in 1456 door Karel de Stoute verwoest. Tenslotte van 1499 tot 1795 in het bezit van het huis van Nassau.

Tijdens de 17de eeuw werd de eerste kerk aan de noordelijke oever van de Demer afgebroken en vervangen door de Apolloniakapel (in 1878 vervangen door de huidige kerk). Aldus verplaatste de dorpskern zich noordwaarts naar de Zwarte beek en vormt thans een straatdorp aan de weg Halen-Schaffen.

Buiten het oostelijk deel van het grondgebied, waar na de Tweede Wereldoorlog nieuwe woonwijken ontstonden (onder meer de Schans) behield Zelem zijn landelijk karakter met ten zuidwesten het vroegere kartuizerklooster op de Sint-Jansberg en enkele bakstenen hoeven met semi-gesloten en gesloten aanleg; ten noordoosten nog een aantal langgestrekte hoeven in versteend vakwerk.

Oppervlakte: 1.047 hectare. Inwonersaantal (1976): 2.481.

  • RAYMAEKERS J., Geschiedkundig overzicht der gemeente Zeelhem, Mechelen-aan-de-Maas, 1889.
  • VRANCKEN J., Het oude Zelem (Overdruk uit Eigen Schoon en de Brabander, 1962-1963, D. 1 05-206).

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in BelgiĆ«, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981


Relaties

  • Omvat
    Domein Bleuterveld

  • Omvat
    Dorpsstraat

  • Omvat
    Het Geesthuys met schuur

  • Omvat
    Hoeve

  • Omvat
    Hoeve Eksterhoek

  • Omvat
    Hoeve Oude Pastorij

  • Omvat
    Kaphaag van haagbeuk

  • Omvat
    Kartuizerklooster Sint-Jansberg

  • Omvat
    Kartuizerklooster Sint-Jansberg met omgeving

  • Omvat
    Kasteel Lobos en hoeve

  • Omvat
    Kasteelpark Lobos

  • Omvat
    Kolenbergstraat

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel

  • Omvat
    Opgaande winterlinde als schermboom

  • Omvat
    Park van het kartuizerklooster Sint-Jansberg

  • Omvat
    Parkje van de villa Sint-Jansberg

  • Omvat
    Parkje van het Geesthuys

  • Is deel van
    Halen

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2020: Zelem [online] https://id.erfgoed.net/themas/13870 (Geraadpleegd op 26-10-2020)