Geografisch thema

Temse

ID: 13943   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13943

Beschrijving

Gemeente van 2340 hectare en circa 15.000 inwoners, begrensd door Sint-Niklaas en Haasdonk (ten noorden), Bazel en Steendorp (ten oosten), de Schelde (ten zuiden), Tielrode en Sint-Niklaas (ten westen).

Middelgrote woongemeente gelegen aan de Schelde. Talrijke archeologische vondsten duiden op een intensieve bewoning sinds de Gallo-Romeinse periode. Naar verluidt in de 8ste eeuw gechristianiseerd door Amelberga die na een huwelijksaanzoek van Karel Martel te hebben geweigerd, het ouderlijk slot in de Ardennen ontvlucht naar haar landgoederen in Vlaanderen. Achternagezeten door de afgewezen vorst, belandt zij aan de Schelde die zij, na Gods genade te hebben afgesmeekt, kan oversteken op de rug van een steur.

Sinds de 13de eeuw wordt Temse samen met Rupelmonde een der bloeiendste dorpen van het Land van Waas. De gunstige ligging aan een belangrijke waterweg en de hieruit voortvloeiende druk bezochte markt lagen hieraan ten grondslag. De gemeente kende een gestadige groei waarbij een rijk gamma aan handenarbeid de bevolking een stevige economische positie bezorgde. In het tweede kwart van de 19de eeuw ontwikkelde Temse zich als industriecentrum. De Engelsman William Wilford stichtte er de eerste zeildoekfabriek waarna talrijke weverijen en spinnerijen ontstonden, onder meer Dacca, Wittock-Van Landeghem, Weill (confer Kasteelstraat), Orlay-spinnerijen (Cauwenburg, gesticht circa 1850 en gestopt na 1962), katoenspinnerij Van der Schueren (Oeverstraat, gesticht in 1896 en gestopt in 1950). Anderzijds stichtte Bernard Boel in 1828 een scheepsbouwwerf aan de zogenaamde "Kil" die heden uitgegroeid is tot één der belangrijkste van het land, met een oppervlakte van 25 hectare. De textielnijverheid daarentegen is zo goed als volledig teloor gegaan.

Inzake aanleg te typeren als zogenaamd centrumdorp met bij na cirkelvormige markt, gedomineerd door de gotische hallekerk met barokke toren uit de 18de eeuw. Voorts zijn slechts enkele gevels uit de 17de eeuw bewaard; een brand van 7 juli 1684 vernielde namelijk nagenoeg de helft van alle bestaande woningen. De panden uit de 18de eeuw en het overwegend aantal burger- en herenhuizen uit de 19de eeuw in verschillende neo-stijlen gebouwd, evenals de aaneengesloten rijen arbeidershuizen zijn bepalend voor het dorpsbeeld. Het systematisch verwijderen van houten winkelpuien en decaperen van bepleisterde lijstgevels door privé-eigenaars, vormt echter een snel om zich heen grijpende verarming van het straatdecorum.

Ten noordoosten, het gehucht Velle zonder eigenlijke kern, waar opgegraven urnenvelden wijzen op een bewoning op het einde van de Bronstijd.

  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, reeks III, dl. 4, Gent, 1881.

Bron     : Demey A. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Sint-Niklaas, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 7N2 (S-T), Brussel - Gent.
Auteurs :  Demey, Anthony
Datum  : 1981


Relaties

  • Omvat
    Akkerstraat
    Akkerstraat (Temse)

  • Omvat
    Arbeiderswoningen van de jaren 1920
    Volksplaats 5-28, 29, 34-41 (Temse)

  • Omvat
    Begraafplaats Temse
    Gasthuisstraat (Temse)

  • Omvat
    Bejaardenhof Mariadal
    Mariadal 2-29, 30, 10A (Temse)

  • Omvat
    Beluik Apostelhuizen
    Kouterstraat zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Boerenburgerhuis
    Velle 29A-D (Temse)

  • Omvat
    Boerenhuisje
    Doornstraat 92 (Temse)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Esdreef 52 (Temse)

  • Omvat
    Brouwerij De Sleutel
    Velle 116 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Wilfordkaai 33 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Wilfordkaai 32 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Wilfordkaai 30 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Wilfordkaai 29 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Pastoor Boelstraat 9 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oeverstraat 52 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oeverstraat 3 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oeverstraat 10 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Markt 17-18 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Markt 10 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    August Wautersstraat 21 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Kamiel Wautersstraat 5-7 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Kamiel Wautersstraat zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Kamiel Wautersstraat 18-20 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Markt 22 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oeverstraat 51 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oeverstraat 58 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Wilfordkaai 10 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Consciencestraat 3 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis gedateerd 1802
    Oeverstraat 25-27 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in eclectische stijl
    Oeverstraat 4 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in Lodewijk XVI-stijl
    Oeverstraat 6 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in neo-Vlaamserenaissancestijl uit 1897
    Oeverstraat 16, 16B (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in neorenaissancestijl
    Paterstraat 6 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in neorenaissancestijl
    Markt 24 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in neorenaissancestijl
    Markt 16 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis in nieuwe zakelijkheid
    Wilfordkaai 31 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis met lijstgevel
    August Wautersstraat 10 (Temse)

  • Omvat
    Burgerhuis naar ontwerp van H. Buytaert-Reynaert
    Markt 21A-B (Temse)

  • Omvat
    Café-restaurant Temsica
    Wilfordkaai 38 (Temse)

  • Omvat
    Decanale Onze-Lieve-Vrouwekerk
    Markt zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Dekenij
    Oeverstraat 5 (Temse)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Wilfordkaai 36 (Temse)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Wilfordkaai 34 (Temse)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van vier stadswoningen
    Oeverstraat 36-42 (Temse)

  • Omvat
    Elektronische torenkraan Boelwerf
    Philippe Saveryslaan zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Ensemble van drie burgerhuizen
    Nijsstraat 14-16 (Temse)

  • Omvat
    Geknotte linde als kruispuntboom
    Steendonkstraat zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Temse
    Kamiel Wautersstraat 9, Markt 1 (Temse)

  • Omvat
    Heilige Amelbergakapel
    Cauwerburg zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis
    Oeverstraat 30 (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis
    Markt 7, 7A (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis
    Cauwerburg 127 (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis en brouwerij Seghers
    Edgard Tinelplaats 14 (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis en brouwerij Smet-Seghers
    Hoogkamerstraat 1-3 (Temse)

  • Omvat
    Herenhuis in neogotische stijl
    Cauwerburg 113 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oeverstraat 78 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oeverstraat 13 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Kamiel Wautersstraat 1 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Kamiel Wautersstraat 22 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oeverstraat 23 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis De Klokke
    Markt 4 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis Gouden Leeuw
    Oeverstraat 2 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis naar ontwerp van August Waterschoot
    Wilfordkaai 22 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis naar ontwerp van Charles Nissens
    Markt 20 (Temse)

  • Omvat
    Hoekhuis van 1888
    Markt 11 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve
    Doornstraat 145 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve
    Kleine Dweersstraat 57 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve
    Schoenstraat 92 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Fonteinstraat 2 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Hollebeek 21 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Steendonkstraat 109 (Temse)

  • Omvat
    Hoeve Sint-Jorishof
    Sint-Jorisstraat 78 (Temse)

  • Omvat
    Hofstede Jan van Bogaert
    Veldstraat 118 (Temse)

  • Omvat
    Jachthuis
    Kasteeldreef 12-14 (Temse)

  • Omvat
    Kapel ter ere Heilige Amelberga
    Luiseekstraat zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Kapel ter ere van de Heilige Amelberga
    Oostberg zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Kapel ter ere van de Heilige Amelberga
    Fonteinstraat zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Kapel ter ere van het Heilig Hart
    Nijsstraat 13 (Temse)

  • Omvat
    Kasteelstraat
    Kasteelstraat (Temse)

  • Omvat
    Klooster Heilige Vincentius a Paulo
    Gasthuisstraat 2, Pastoor Boelstraat 1 (Temse)

  • Omvat
    Maalderij Molens van Temse
    Markt 19 (Temse)

  • Omvat
    Neotraditioneel burgerhuis naar ontwerp van H. Buytaert-Reynaert
    Viadukt 3 (Temse)

  • Omvat
    Open hoeve
    Schoenstraat 32 (Temse)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Jozef
    Velle zonder nummer (Temse)

  • Omvat
    Priester Poppestraat
    Priester Poppestraat (Temse)

  • Omvat
    Rijhuis
    Fonteinstraat 28 (Temse)

  • Omvat
    Rijhuis
    Oeverstraat 53 (Temse)

  • Omvat
    Rijhuis in eclectische stijl
    August Wautersstraat 31A-D (Temse)

  • Omvat
    Rijhuisje
    Kamiel Wautersstraat 4 (Temse)

  • Omvat
    Samenstel van drie burgerhuizen
    Nijsstraat 18-22 (Temse)

  • Omvat
    Schaliënhuis
    Cauwerburg 212 (Temse)

  • Omvat
    Schoolcomplex naar ontwerp van Edmond Serrure
    Schoolstraat 17 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oeverstraat 12-14 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Kouterstraat 7 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    August Wautersstraat 8, 8A (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    August Wautersstraat 34 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    August Wautersstraat 12 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Kamiel Wautersstraat 3 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Markt 32 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oeverstraat 43 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oeverstraat 55 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Wilfordkaai 5 (Temse)

  • Omvat
    Stadswoning
    Wilfordkaai 17 (Temse)

  • Omvat
    Stationsstraat
    Stationsstraat (Temse)

  • Omvat
    Tuinwijk Hollebeek
    Blindstraat 1-3, Hollebeek 9-15, 16-19, 20-42, Kattebrug 28-38, Koning Albertlaan 1-36, 38-44, Ko...

  • Omvat
    Twee burgerhuizen
    Schoolstraat 7-9 (Temse)

  • Omvat
    Twee burgerhuizen in art-decostijl
    Wilfordkaai 27-28 (Temse)

  • Omvat
    Twee stadswoningen
    Schoolstraat 11-13 (Temse)

  • Omvat
    Twee stadswoningen
    Pastoor Boelstraat 6-8 (Temse)

  • Omvat
    Tweegezinswoning
    Schoolstraat 14-16 (Temse)

  • Omvat
    Veerstraat
    Veerstraat (Temse)

  • Omvat
    Vredegerecht
    Schoolstraat 15 (Temse)

  • Omvat
    Watermolen
    Wilfordkaai 23, 23A (Temse)

  • Omvat
    Winkel
    Paterstraat 64, 64A (Temse)

  • Omvat
    Winkel
    Oeverstraat 24 (Temse)

  • Omvat
    Winkel
    Oeverstraat 32 (Temse)

  • Omvat
    Woning Van Hoecke
    Oudestraat 8 (Temse)

  • Is deel van
    Temse
    Temse (Oost-Vlaanderen)