Geografisch thema

Sint-Jan

ID: 14139   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14139

Beschrijving

Kleine gemeente met circa 600 inwoners (12/1986) in Zandlemig Vlaanderen en de Westhoek, gelegen ten noordoosten en nabij de stad Ieper. Ontstaan als een buitenwijk van de stad, met een gelijklopende geschiedenis. De benaming komt voor het eerst voor in 1266 als parochia Sancti Johannis Yprensis, Sint-Jans buyten Ypre (1523), Sint-Jans neven Ypre (1774). Het leprozenhuis, gesticht te Ieper in de 12de eeuw, werd rond 1237 afgebroken en buiten de stad heropgericht. Het nieuwe tehuis werd opgericht op een heuvel, heden nog bekend als Hoge Zieken, zie Hoge Ziekenweg gelegen ten noorden van de huidige dorpskom. Er werd tevens een kapel, toegewijd aan de Heilige Maria-Magdalena, opgericht waar sinds 1292 dagelijks mis werd gelezen. Toen circa 1637 het leprozengesticht werd afgeschaft had er zich ondertussen in de buurt een dorp gevormd, dat de naam droeg van Sint-Jan of Hoge Zieken. In 1810 bij Sint-Jacobs te Ieper gevoegd, werd Sint-Jan in 1825 een afzonderlijke gemeente, die in 1839 tot parochie werd verheven.

Voornamelijk landbouwgemeente en woongemeente voor Ieperse pendelaars. Uitbreidingsgebied van de stad Ieper, zie onder meer: stedelijk industrieterrein aan het kanaal Ieper naar IJzer; nieuwe afdeling chronische ziekten (Brielensestraat nummer 12) naar ontwerp van architectenbureau Van Kerkhove (Roeselare), van het Ieperse Onze-Lieve-Vrouwehospitaal.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de gemeente volledig verwoest. De talrijke Britse begraafplaatsen getuigen van het oorlogsgeweld: Buffs Road Cemetery (Hoge Ziekenweg), La Brique Military Cem. N° 1 (Pilkemseweg), La Brique Military Cem. N° 2 (Pilkemseweg), Minty Farm Cemetery (Hemelrijkstraat), New Irish Farm Cemetery (Briekestraat), Track "X" Cemetery (Moortelweg), White House Cemetery (Brugseweg), Wieltjes Farm Cemetery (Brugseweg).

Alsook de oorlogsmonumenten ter herinnering aan de 50th Northumbrian division 1917-1918 and T.T. 1944 (Wieltje) en aan de 1ste Batt. The Monmoutshire Rgt. (Wieltje).

Na de Eerste Wereldoorlog werd Sint-Jan grosso modo naar vooroorlogs plan heropgebouwd naar ontwerp van architect G. Lernould (Ieper). Straatdorp aan de Brugseweg. Voornamelijk aaneengesloten bebouwing, onder meer doorbroken ter hoogte van de parochiekerk en de pastorie (Brugseweg nummer 271). Doorsnee-wederopbouwarchitectuur voornamelijk bestaande uit breedhuizen van één à twee bouwlagen onder zadeldaken. Naar dorpsuiteinde overgaand in recente losstaande bebouwing. Recente verkaveling, aan de Groenestraat en Potyzestraat.

Belangrijk gehucht "Wieltje" gelegen aan de tweesprong van de voormalige weg naar Roeselare en deze naar Brugge.

De architecten J. Walleghem (Brussel), J. Coomans (Ieper), L. Masure (Elsene), C. Schmidt (Poperinge), A. Carrette (Kortrijk), A. Lenen (Brussel), A. Depoortere (Ieper), R. Moenaert (Brussel) waren betrokken bij de wederopbouw van Sint-Jan. De kerk en pastorie zijn respectievelijk naar ontwerp van L. Damide (Dottenijs), J. Walleghem (Brussel).

  • CORNILLE J., Ieper door de eeuwen heen, Ieper, 1950, p. 320-324.

Bron     : Delepiere A.-M., Huys M. & Lion M. 1987: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Ieper, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N1, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Delepiere, Anne Marie, Huys, Martine, Lion, Mimi
Datum  : 1987


Relaties

  • Is deel van
    Ieper
    Ieper (West-Vlaanderen)

  • Omvat
    Afspanning
    Brugseweg 238 (Ieper)

  • Omvat
    Belgische graven
    Brugseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Britse betonconstructie
    Brugseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Buffs Road Cemetery
    Hogeziekenweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Bunker
    Hemelrijkstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Bunker
    Hogeziekenweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Dorpswoningen
    Brugseweg 254, 256 (Ieper)

  • Omvat
    Duits-Britse bunker Goumier Farm
    Briekestraat 59 (Ieper)

  • Omvat
    Duitse mitrailleurspost Pickelhaube
    Kattestraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van vijf arbeiderswoningen
    Brugseweg 287, 289, 291, 293, 295, 297 (Ieper)

  • Omvat
    Gedenkkapel Koningin van Vrede
    Hogeziekenweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Gedenkzuil militaire doden
    Potijzestraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Herberg 't Hof van Commerce
    Brugseweg 273 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve
    Briekestraat 59 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve
    Briekestraat 53 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve 't Langemarkcasteel
    Hogeziekenweg 7 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Moortelweg 15 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Van Healehof
    Vanheulestraat 3 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Wilgenhof
    Hogeziekenweg 4 (Ieper)

  • Omvat
    Houten noodwoning
    Brugseweg 164 (Ieper)

  • Omvat
    La Brique Military Cemetery No 1
    Pilkemseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    La Brique Military Cemetery No 2
    Pilkemseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Minty Farm Cemetery
    Hemelrijkstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    New Irish Farm Cemetery
    Briekestraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Jan Baptist
    Brugseweg 269 (Ieper)

  • Omvat
    Pastorie
    Brugseweg 271 (Ieper)

  • Omvat
    Schaapsweidehoeve
    Vanheulestraat 1 (Ieper)

  • Omvat
    Track X Cemetery
    Moortelweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Vanheulestraat 2 (Ieper)

  • Omvat
    White House Cemetery
    Brugseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Wieltje
    Wieltje (Ieper)

  • Omvat
    Wieltje Farm Cemetery
    Brugseweg zonder nummer (Ieper)