Geografisch thema

Langemark

ID: 14144   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14144

Beschrijving

Agrarische gemeente (3.041 hectare) in de Westhoek en Zandlemig-Vlaanderen; licht golvend landschap met zandleem- en leembodems. Tot de gemeente behoren twee kerkgehuchten, Madonna en Sint-Juliaan. Voor 't eerst vermeld in 879 als Langemarcq; naam ontleend aan mark, zijnde afgebakend stuk grond, grens.

Kerk - vanaf 1102 als parochiekerk vermeld - onder het patroonschap van de abdij van Voormezele. Ermentrudis stichtte er in 1256 haar tweede clarissenabdij. Oprichting van benedictijnenabdij, dochtersabdij van Corbie, in het Vrijbos van Houthulst deels op grondgebied Langemark; in 1568 door de Geuzen vernield. 1250: stichting van Sint-Paulushospitaal. Fiscaal en bestuurlijk afhankelijk van kasselrij Ieper. Langemark verkreeg in 1296 belangrijke privileges van graaf Gwijde van Dampierre, onder meer wekelijkse markt en lakenhalle; laatst genoemde nog bestaand in 1400 en wijzend op de er bloeiende lakennijverheid tijdens de 13de en de 14de eeuw. Dorp en halle verwoest in 1344, toen beruchte volksmenner Jaak de Bets, hoofd van de Ieperse wevers, de ambachten die Ieper concurrentie aandeden, schade kwam berokkenen.

Bezat eigen ammanschap, doch geen vierschaar. Grondgebied versnipperd in verschillende heerlijkheden: het Hof van Roosebeke, de heerlijkheid van het provootschap Voormezele en de wereldlijke heerlijkheid Zonnebeke lagen deels op grondgebied van Langemark. De tiendeheffers waren feodale heren, de abdij van Corbie, het kapittel van Terwaan en abdij van Voormezele. 1409: oprichting van heerlijkheid Cleven, samen met de heerlijkheid Wijnendale als bruidschat geschonken aan de dochter van Jan Zonder Vrees, bij haar huwelijk met de hertog van Kleef. Circa 1750 telde Langemark vier kapellen: Onze-Lieve-Vrouwkapel ten Poele, waaruit later de parochie Poelkapelle ontstond, de Sint-Pauwelskapel, de Sint-Elooiskapel en de Sint-Juliaanskapel, voor 't eerst vermeld in 1366, vanaf de 17de eeuw ook bekend onder de naam "melaetshuys".

Dorp volledig verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog; gekend als slagveld van Duitse studentenregimenten. Meerdere oorlogsbegraafplaatsen en -gedenktekens verspreid over de gemeente:

  • Deutscher Soldatenfriedhof Langemark, Klerkenstraat
  • Cement House Cemetery Langemarck, Boezingestraat
  • Ruisseau Farm Cemetery, Melkerijstraat
  • St.-Julien Dressing Station Cemetery, Peperstraat
  • Seaforth Cemetery, Cheddar Villa, Brugseweg
  • Bridge House Cemetery, Roeselarestraat
  • Dochy Farm New British Cemetery, Zonnebekestraat
  • Brits militair gedenkteken "in memoriam Twentieth Light Division", Boezingestraat.
  • Brits militair gedenkteken "34th. Division Memorial Langemarck", Beekstraat
  • Frans militair gedenkteken "à la mémoire, 2° Chasseurs d'Afrique", Beekstraat
  • Canadien Battlefield Memorial, Brugseweg
  • Brits militair gedenkteken, Roeselarestraat.

Opstellen van aanleg- en rooilijnplannen naar ontwerp van architect V. Cols (Antwerpen) van 1920 grosso modo teruggrijpend naar de vooroorlogse structurering: kerndorp met centraal marktplein, gedomineerd door kerk, en uitvalswegen naar de verschillende windstreken. Voormalig kasteel (huidig gemeentehuis) met deels bewaard park ten noordwesten van kerk. Spoorweg en station ten westen van laatst genoemde, op einde van Statiestraat. Gehucht Sint-Juliaan, gelegen ten zuidoosten van dorpscentrum, aan Brugseweg, met kerk ter vervanging van een vooroorlogs bedehuis. Ten noorden van de dorpskern, aan Klerkenstraat, gehucht Madonna, voornamelijk uitgebouwd na de Eerste Wereldoorlog met oprichting van parochiekerk in 1938. Uit archiefonderzoek bleken voornamelijk volgende architecten betrokken bij de wederopbouw: T. Nolf (Torhout) voor kerk en pastorie van Langemark; J. Coomans (Ieper) voor kerk en pastorie van Sint-Juliaan; V. Renders - H. Steels (Brussel) met betrekking tot het kasteel, voormalig gemeentehuis en bejaardentehuis van Langemark; V. Cols - J. De Roeck (Antwerpen) voor gemeentescholen met bijhorende onderwijzerswoningen en aanpalende huizenrij in Boezingestraat, naast een aantal eenheidsprojecten (huizenrijen) in opdracht van eenzelfde bouwheer, in Statie-, Poperinge- en Korte Ieperstraat. Andere, niet gesigneerde eenheidsprojecten, onder meer Klerkenstraat nummer 21-31, gedateerd anno 1921 in de voorgevel, nummer 43-49, en nummer 54-56 met aanleunende smidse.

Aan de rand van dorpskom, enige industriële gebouwen, onder meer zuivelfabriek, Melkerijstraat, en kleine tuinwijk van de jaren 1920, Cayennestraat nummer 24-62. Recente verkavelingen ten noorden van dorpskom, rond Hooyaardstraat, Eiken-, Wilgen- en Berkenlaan, en op de wijk Madonna; voorts ten oosten, tussen de Korte Eeckhoutmolen- en Eeckhoutmolenstraat, en ten zuidoosten sociale verkaveling tussen Blik- en Cayennestraat. Buiten de dorpskom, wederopbouwhoeven, voornamelijk met losse bestanddelen, buiten enkele van het langgestrekte type, zie Beekstraat nummer 14, Onze-Lieve-Vrouwstraat nummer 10 en Zonnebekestraat nummer 83.

  • Gemeente-archief Langemark, 2 dozen bouwaanvragen (ongenummerd).
  • GHEERAERT M., Langemark-Poelkapelle in oude prentkaarten, 2 delen, eigen beheer, 1984-1985.
  • STRUBBE E., De Clarissenabdij te Langemark, in Handeling van het genootschap voor geschiedenis en oudheidkunde, LXXXVII, 1950, p. 182-188.
  • VERMEULEN M., Van boskant tot Madonna, Langemark, 1985.
  • VIAENE A., Oude kapellen te Langemark, in Biekorf, LXIV, 1963, p. 52-53.

Bron     : Delepiere A.-M., Huys M. & Lion M. 1987: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Ieper, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N1, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Delepiere, Anne Marie, Huys, Martine, Lion, Mimi
Datum  : 1987


Relaties

  • Is deel van
    Langemark-Poelkapelle
    Langemark-Poelkapelle (West-Vlaanderen)

  • Omvat
    Afspanning 't Halfweghehuys
    Poelkapellestraat 87 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Arbeiderswoningen
    Poelkapellestraat 28, 30 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Brits oorlogsmonument
    Roeselarestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Bridge House Cemetery
    Roeselarestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Cement House Cemetery
    Boezingestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Dochy Farm New British Cemetery
    Zonnebekestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Ruisseau Farm Cemetery
    Melkerijstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Saint Julien Dressing Station Cemetery
    Felix Nadarstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Brugseweg (Langemark)
    Brugseweg (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Bunker
    Peperstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Bunker Kasteelhof
    Cayennestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Zonnebekestraat 24 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Burgerhuis Saeftinge
    Boezingestraat 24 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Café Hagebos
    Boezingestraat 158 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duits militair erekerkhof
    Klerkenstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duits-Britse bunker Coventry Farm
    Melkerijstraat 3 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse betonconstructie
    Pilkemstraat 19 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse betonconstructie
    Beekstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse betonconstructie Cement House
    Boezingestraat 148 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse bunker Vee Bend
    Klerkenstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse constructie
    Mangelaarstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse constructie Kaserne 2 Herzog Albrecht
    Peperstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse constructie Koekuit-Stellung
    Klerkenstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Duitse constructie Pond Farm
    Roeselarestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eclectische eenheidsbebouwing
    Statiestraat 59, 61, 63 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eclectische eenheidsbebouwing
    Zonnebekestraat 30, 32 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eeckhoutmolenstraat
    Eeckhoutmolenstraat (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van burgerhuizen
    Zonnebekestraat 17, 19, 21 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van dorpswoningen
    Klerkenstraat 21, 23, 25, 27, 29, 31 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van dorpswoningen
    Klerkenstraat 43, 45, 47, 49 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing van vijf burgerhuizen
    Boezingestraat 14, 16, 18, 20, 22 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gedenksteen 2e Chasseurs d'Afrique
    Beekstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gedenkteken voor 34th Division met Duitse bunker
    Beekstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gedenkzuil 20th Light Division
    Boezingestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gehucht Madonna
    Langemark (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Langemark
    Zonnebekestraat 1 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Gemeentelijke jongensschool, aangenomen school en onderwijzerswoningen
    Poelkapellestraat 36, 38, 40 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Herberg-afspanning
    Boezingestraat 37 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Herberg-afspanning De meiboom
    Poelkapellestraat 76 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Zonnebekestraat 9 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoekhuis Villa Maria
    Zonnebekestraat 7 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve Eeckhoutthiende
    Klerkenstraat 88 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve Hof ter Craybeke
    Groenestraat 16 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Boezingestraat 160 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Peperstraat 2 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Zonnebekestraat 74 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve Mosscher ambacht
    Diksmuidestraat 18 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Hoeve Wijngaerdhof
    Bruine Broekstraat 6 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Houthulstbos
    Houthulst (Houthulst), Langemark, Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle), Staden (Staden)

  • Omvat
    Kasteelstraat
    Kasteelstraat (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Langgestrekt hoevetje
    Zonnebekestraat 81, 83 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    O.L.Vrouwstraat 10 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Markt
    Markt (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Modelhoeve
    Zonnebekestraat 46 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Naamsteen Eindoffensief Steenbeek
    Boezingestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Noodwoning
    Roeselarestraat 5 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Olieslagerij
    Nieuwe Kalsijde 5B (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Sint-Paulus Rustoord
    Zonnebekestraat 71 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Station Langemark en stationschefwoning
    Nieuwe Kalsijde 21, Statiestraat 22 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Steenakkermolen
    O.L.Vrouwstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Steenbakkerij
    Groenestraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Steenpoorthoeve
    Bikschotestraat 48 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Tuinwijk
    Cayennestraat 24, 24A, 24B, 26, 28, 30, 34, 36, 38, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, 54, 56, 60, 62 (L...

  • Omvat
    Tuinwijk
    Cayennestraat 24-62 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Twee tweegezinswoningen
    Poelkapellestraat 51, 53, 55, 57 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Vier Duits-Britse schuilplaatsen Canopus Trench
    Wijngaardstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Diksmuidestraat 20 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Haezeweidestraat 20 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Korte Eeckhoutmolenstraat 12 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Felix Nadarstraat 2 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Poelkapellestraat 83 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Zonnebekestraat 80 (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wegkapel
    O.L.Vrouwstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Wegkapelletje
    Peperstraat zonder nummer (Langemark-Poelkapelle)