Geografisch thema

Proven

ID: 14150   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14150

Beschrijving

Grote gemeente (2.129 ha, 2.160 inwoners in 1986) gelegen in de Westhoek en Zandlemig Vlaanderen; sinds 1971 gefusioneerd met Krombeke. Proven werd voor het eerst vermeld in 1176 als Provenda. Aanvankelijk was Proven een kapel afhankelijk van de parochie Haringe. Na afscheiding van deze laatste werd een heerlijkheid opgericht t.v.v. de kanunniken van Terwaan. Voorts lagen er nog enclaven van de heerlijkheden 't Zwijnland en Diepenzeele op Proven.

Een belangrijke heerlijkheid op het grondgebied Proven was Couthove. In 1743 komt de heerlijkheid Couthove in bezit van de familie Mazeman. Het kasteel werd gebouwd in 1763 door Jean François de Sales Mazeman, raadspensionaris en griffier van de stad Poperinge; het werd echter in XIX aangepast. Tot 1945 werd het kasteel bewoond door de familie Mazeman de Couthove; bij gebrek aan erfgenamen werd het in bezit gesteld van de familie d'Udekem d'Acoz, die nog steeds het kasteel bewoont.

Het kasteel "De Lovie" werd in 1856 door Julius Karolus Cornelius Van Merris gebouwd. De familie Van Merris bewoonde het kasteel tot 1899. In de tussenperiode 1899-1929 veranderde het domein om de haverklap van eigenaar; in 1929 werd het aangekocht door de V.Z.W. Beheerraad en werd het aangepast tot Sanatorium; in 1960 werd het complex omgevormd tot het Medico-Pedagogisch Instituut: "Ons eigen dorp".

De kasteelheren, Jules Joseph Thimothee Mazeman, burgemeester van Proven, en zijn tijdgenoot Jules Karolus Cornelius Van Merris, hebben in XIX c een stempel gedrukt op hun omgeving; zij gaven de impuls tot het verfraaien en het ontginnen van het beboste landschap rond hun kastelen, waarin een aangepaste architectuur kaderde, die baantwoordde aan hun esthetische verlangens. Deze twee sites ontstaan rondom beide kastelen zijn gekenmerkt door een landelijke architectuur, die zich vnl. op het vormelijke en het decoratieve vlak, onderscheidt van de traditionele XIX-hoevebouw. De gebouwen tot stand gekomen (periode 1865-1875) op initiatief van Baron J. Mazeman de Couthove vertonen uitgesproken gotische kenmerken o.m. spitsbogen, trapgevels, gotische profileringen, lisenen, enz...; o.m. stadhuis (1870). De gebouwen rond de "Lovie" (periode 1855-1865) worden gekenmerkt door een eclectische stijl, met zowel gotische als neoclassicistische inslag.

Landelijke gemeente met de landbouw als de belangrijkste bestaansbron; een deel van het landbouwareaal is ingenomen door hopcultuur. In de jaren '60 werd een klein industrieterrein aangelegd (voedingswaren, tapijten en meubelen).

Voormalige brouwerij "De Crone" werd in 1942 omgevormd tot depot; daarnaast nog twee verdwenen brouwerijen: voormalige brouwerij "St.-Hubert" (Obterrestraat, nr. 26); voormalige brouwerij "Verfaillie" (Provenplein, nr. 41). Tweetal molens de z.g. "Ryonsmolen" en de "Borra's molen" gelegen in de Blokweg, resp. verdwenen in 1936 en 1929.

Ontsloten dorpskom: dorpskom gevormd door het Alexisplein met centraal gelegen St.-Victorkerk; ten N. ervan, XVIII-XIX-woonuitbreiding bestaande uit lintbebouwing aan de Couthoflaan, Obterrestraat en het Provenplein: de voormalige kasseiweg Poperinge-Duinkerke, aangelegd om militaire redenen door Lodewijk XIV, waarlangs later, in begin XX, de buurtspoorweg (tramlijn 115) Poperinge-Proven-Roesbrugge-Veurne liep.

Omgevend eerder vlak landschap gekenmerkt door zaailand en wetland soms nog afgezoomd door doornhagen, wilgen en populieren; ten Z. en Z.O. van de dorpskom, resten van de grotendeels in XIX ontgonnen bossen. Verspreide hoevebouw meestal met losse bestanddelen o.m. voormalige proosdij Beauregard (Switspapendreef, nr. 3).

Referentie(s)

LEEUWERCK E., Beelden uit 't verleden van Proven omstreeks 1905 (Aan de Schreve, VII, 1977, 1, p. 1-6).

TILLIE W., Gemeenten die Poperinge groot maken. Proven, Krombeke, Reningelst, Roesbrugge, Haringe, Watou (Aan de Schreve, IX, 1979, 3, p. 20-28).

VAN DE WINCKEL L., Op Land Leven. Een studie van een landelijke leefgemeenschap gegroeid vanuit een 19de-eeuwse maatschappij. Het Couthof - De Lovie - Het vogeltje, onuitgegeven eindverhandeling, St.-Lucas Gent, 1979.


Bron     : Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Agentschap Onroerend Erfgoed


Relaties

  • Omvat
    Alexisplein
    Alexisplein (Poperinge)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoning
    Reningestraat 12 (Poperinge)

  • Omvat
    Bossen tussen Sint-Jan-ter-Biezen en Sint-Sixtusabdij
    Krombeke, Poperinge, Proven, Watou (Poperinge), Westvleteren (Vleteren)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing De Clytte
    Couthoflaan 44-48 (Poperinge)

  • Omvat
    Hoeve
    Blokweg 16 (Poperinge)

  • Omvat
    Kasteeldomein 't Couthof
    Couthoflaan 31, 50 (Poperinge)

  • Omvat
    Knotbomen van zwarte populier
    Blekerijweg zonder nummer (Poperinge)

  • Omvat
    Knotbomen van zwarte populier
    Blekerijweg zonder nummer (Poperinge)

  • Omvat
    Knotbomen van zwarte populier
    Blekerijweg zonder nummer (Poperinge)

  • Omvat
    Obterrestraat
    Obterrestraat (Poperinge)

  • Omvat
    Provenplein
    Provenplein (Poperinge)

  • Omvat
    Switspapendreef
    Switspapendreef (Poperinge)

  • Omvat
    Twee knotlinden bij wegkapel
    Blokstraat zonder nummer (Poperinge)

  • Omvat
    Zwarte knotpopulier als hoekboom
    Blekerijweg zonder nummer, Blokstraat zonder nummer (Poperinge)

  • Is deel van
    Poperinge
    Poperinge (West-Vlaanderen)