Geografisch thema

Westouter

ID: 14162   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14162

Beschrijving

Grensgemeente van 1 170 ha en 1484 inwoners, sinds 1977 deelgemeente van Heuvelland. Ligging in Zandlemig-Vlaanderen, de Westvlaamse Heuvels en de Westhoek. Naar het Z. toe, begrensd door beboste heuvels, o.m. de Vidaigne- (137 m), de Bane- (143 m) en de bekendste, de Rodeberg met benaming afgeleid van bruin-rood ijzerhoudend zand op de kruin en bestaande uit twee heuvels. Op Z.-flank van de Vidaigneberg ontspringt de Douve, l. bijrivier van de Leie, die er over een korte afstand de grens met Frankrijk vormt. Tussen de Vidaigne- en Rodeberg strekt zich het Hellegat uit, 8 ha grote beboste ravijn met variërende boomsoorten en rijk bronnengebied, met ontspringende Hellegatbeek. De Sulferbergbeek.opborrelend uit gelijknamige Z.O. gelegen heuvel., de Fransebeek.de gemeente van W. naar O. doorlopend.en de Pandoenebeek, monden op het grondgebied Reningelst uit in de Grote beek. De Hazebeek is de meest N. Buiten de heuvels met ijzerhoudend zand en zandsteen, vruchtbare gronden met landbouwuitbatingen.

Oudste vermelding (1089): Wistaltare, etymologisch te verklaren als "altaar naar het W. gericht". Neolithische vondsten. Parochie in 1069; patronaat van kerk vooreerst afhankelijk van kapittel van Terwaan, later van het bisdom Ieper.

Voormalig leen gehouden van heerlijkheid Belle; bestuurlijk en fiscaal geïntegreerd in kasselrij Belle, die in Franse handen kwam in 1678 (Vrede van Nijmegen). Bij decreet van 11 oktober 1781 werden Westouter en de heerlijkheid Vleminckhove naar Vlaanderen overgeheveld, en ingeschakeld in de generaliteit der Acht Parochies. Afbeelding van dorpskom bij A. Sanderus, met situering van voormalig kasteel "'s Heeren Huys Belleambacht" ten W., de "Come Blomme -Mathematische Schole".werkplaats van Vaast du Plouich, illustrator van "Flandria Illustrata".ten Z.W., en "d'oude Motte" ten Z. van de kerk.

Het dorp werd grotendeels vernield tijdens W.O. I. Aanleg- en rooilijnenplan n.o.v. architect A. Dugardijn (Brugge) van 1920, gr.m. teruggaand op vooroorlogs patroon, cf. A. Sanderus' dorpsplattegrond. Vorm van voormalige mote nog afleesbaar in huidige percelering. Uit archiefonderzoek bleken, naast vermeld architect, vnl. de bouwmeesters O. Moerman (Poperinge) en J. Coomans (Ieper) betrokken bij de wederopbouw. Van de hand van e.g. zijn o.m. pastorie, school met onderwijzerswoning en ouderlingentehuis; van l.g., de kerk en voormalig gemeentehuis. Bevrijd op 06.09.1944 door de Eerste Poolse Pantserdivisie; het bergstenen kapelletje op kruispunt Belle/Schomminkelstraat ter ere van O.-L.Vrouw van Czestochowa, herinnert aan deze gebeurtenis.

"Bloemendorp" aan toeristische "Heuvellandroute"; toenemend dagtoerisme o.m. aangelokt door 700 m lange kabelbaan,-in 1957 aangelegd tussen de Bane- en Vidaigneberg-, het miniatuur-golfterrein, de natuursportbaan, het openluchtzwembad en de ruitersschool. De bergstenen Lourdesgrot (1875) van wijlen pastoor Louis Nollet op de O.-top van Rodeberg is nog steeds een druk bezocht bedevaartsoord. Ook de z.g. "Lijstermolen" (Molendreef), bovenop de Baneberg, vormt een toeristische attraktie.

Kleine dorpskom aan kruising Loker- en Poperingestraat, met kerk in bocht van vermelde straten. Omringende lintbebouwing in de vorm van breedhuizen met bovenverd. onder zadeldak, daterend van de wederopbouw; uitzondering hierop, XIX-brouwerij met herberg, ten Z.W. van kerk (Poperingestraat nr. 4-6). In de nabijheid, driehoekig pleintje gevormd door samenkomst Belleen Schomminkelstraat. Visuele begrenzing van "dorpsplein" gevormd door voormalig gemeentehuis. Situering van school en pastorie, ten O. van dorpskom aan kruising van Kemmel-en Lokerstraat. Z.g. "Neerplaats", ten N., over de Fransebeek, aan kruispunt van Meers-, Poperinge- en Roodkruisstraat, met concentratie van herbergen als "'t Peenhof" en " 't Vinkenest", naast nieuwere bouw. Invalswegen, naar de dorpkom toe, afgezoomd met bomen, vnl. linden. Recente sociale verkaveling tussen Poperinge - en Meersstraat, ten N. van dorpscentrum. Buiten de dorpskom, verspreide hoeven met losse bestanddelen en boerenhuis veelal aanleunend bij langgestrekt type, daterend uit de jaren 1920; enkele XVIII-kernen.

  • DIRIKEN P., Geogids Heuvelland, Toeristische-Recreatieve-Atlas van West-Vlaanderen, (St.-Truiden), (1988), p. 11-12.

Bron     : Delepiere A.-M. & Huys M. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kantons Mesen - Wervik - Zonnebeke, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N3, Brussel - Turnhout.
Auteurs : Agentschap Onroerend Erfgoed


Relaties

  • Is deel van
    Heuvelland
    Heuvelland (West-Vlaanderen)

  • Omvat
    Bejaardentehuis
    Poperingestraat 36, 36A (Heuvelland)

  • Omvat
    Blauwpoorthoeve
    Blauwepoortstraat 2 (Heuvelland)

  • Omvat
    Britse militaire begraafplaats Westoutre British Cemetery
    Poperingestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Brouwerij Cornblomme
    Poperingestraat 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Langedreef 4, 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Café-restaurant Belvedère
    Rodebergstraat 49 (Heuvelland)

  • Omvat
    Drie opgaande berken bij wegkruis
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Sulferbergstraat 1 (Heuvelland)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Poperingestraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gedegradeerde hulsthaag met knotessen
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gedenkmuur militaire en burgerlijke doden
    Sulferbergstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gekandelaarde linde als hoekboom
    Hoge Voutestraat zonder nummer, Vleninkhofstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gekandelaarde linde als welkomstboom
    Soldatenstraat 3 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gekandelaarde lindenrij bij pastorie
    Hellegatstraat 2 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gelegde es als restant uit vroegere haag
    Kwadestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gelegde meidoornhaag
    Boeschepestraat 21, Hoge Voutestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Westouter
    Sulferbergstraat 9 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemeenteschool en vroegere onderwijzerswoning
    Hellegatstraat 1, 3 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag
    Gemenestraat 23 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag als afsluiting
    Rodebergstraat 59 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag als erfafscheiding
    Kalkovenstraat 1 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag als erfafsluiting
    Poperingestraat 41 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag met knotbomen als veekering
    Lepelaarstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag met sporen van vlechtwerk
    Lepelaarstraat 1 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde haag op talud
    Gemenestraat 23 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde houtkant
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde houtkant met knotessen op talud
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde houtkant op talud
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde houtkant op talud
    Blauwepoortstraat 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde kaphaag met sporen van vlechtwerk
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde knotbomenrij
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde knotbomenrij
    Hulhofdreef zonder nummer, Meersstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde knotbomenrij en restant van hulsthaag
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Gemengde veekeringshaag met bomenrij
    Boeschepestraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Geschoren ligusterhaag als erfafscheiding
    Poperingestraat 47 (Heuvelland)

  • Omvat
    Haag van zomerlinde als erfafsluiting
    Sint-Pietersstraat 14 (Heuvelland)

  • Omvat
    Herberg 't Buitenbeentje
    Sint-Pietersstraat 21 (Heuvelland)

  • Omvat
    Herberg In de Zwaan
    Poperingestraat 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hoeve
    Sulferbergstraat 28 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Poperingestraat 49 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Poperingestraat 58 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hoeve Neerhof
    Boeschepestraat 4 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hoevetje
    Langedreef 11 (Heuvelland)

  • Omvat
    Hotel Kosmos
    Rodebergstraat 53 (Heuvelland)

  • Omvat
    Houtkant met opgaande bomen en knotbomen op talud
    Holle Bergweg zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Houtkant met opgaande bomen op talud
    Holle Bergweg zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Oude Bellestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Houtkant van es op talud
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Hulsthagen met gemengde houtkant op talud
    Soldatenstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Knothaagbeuk als hoekboom
    Oude Bellestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotlinde als hoekboom
    Hellegatstraat zonder nummer, Kwadestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotlinde als welkomstboom
    Hellegatstraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulier als hoekboom
    Boeschepestraat zonder nummer, Hoge Voutestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulier als hoekboom
    Vleninkhofstraat 1 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulier als hoekboom
    Hellegatstraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulier als welkomstboom
    Hellegatstraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulieren bij veedrinkpoel
    Poperingestraat 49 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulierenrij als erfafsluiting
    Brabantstraat 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotpopulierenrij als erfafsluiting
    Casselstraat 19 (Heuvelland)

  • Omvat
    Knotwilg als hoekboom
    Vleninkhofstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Kolen- en graanhandel
    Sulferbergstraat 12, 14 (Heuvelland)

  • Omvat
    Meidoornhaag als erfafsluiting
    Brabantstraat 6 (Heuvelland)

  • Omvat
    Meidoornhaag met vlechtwerk
    Hellegatstraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Natuurlijk gevormde mispel
    Soldatenstraat 3 (Heuvelland)

  • Omvat
    Ongeschoren meidoornhaag met sporen van vlechtwerk
    Vitsemolenstraat 2 (Heuvelland)

  • Omvat
    Op enen (stam) gezette buxus
    Rodebergstraat 15 (Heuvelland)

  • Omvat
    Op enen (stam) gezette meidoorn
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Opgaande eik
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Opgaande eik als hoekboom
    Blauwepoortstraat 6, Hulhofdreef zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Opgaande eik bij devotiegrot
    Casselstraat 15 (Heuvelland)

  • Omvat
    Opgaande populier bij hoeve
    Westouterstraat 1 (Heuvelland)

  • Omvat
    Opgaande treurwilg als vredesboom Westouter
    Poperingestraat zonder nummer, Sulferbergstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Eligius
    Sulferbergstraat 1A (Heuvelland)

  • Omvat
    Pastorie
    Hellegatstraat 2 (Heuvelland)

  • Omvat
    Schomminkelstraat
    Schomminkelstraat (Heuvelland)

  • Omvat
    Sint-Godelievekapel
    Rodebergstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Solitaire knotes
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Solitaire knothaagbeuk
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Twee knotessen
    Hellegatstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Twee opgaande linden als welkomstbomen bij Hoeve Lindenhof
    Oude Bellestraat 8 (Heuvelland)

  • Omvat
    Verwilderde afsluitingshaag van hulst
    Soldatenstraat 3 (Heuvelland)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Bellestraat 44 (Heuvelland)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Boeschepestraat 2 (Heuvelland)

  • Omvat
    Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw, geflankeerd door linden
    Boeschepestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    West-Vlaamse heuvels en omgeving
    Dranouter, Kemmel, Loker, Nieuwkerke, Westouter, Wulvergem (Heuvelland), Dikkebus, Vlamertinge, V...

  • Omvat
    Westouter Churchyard & Extension
    Poperingestraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Wilgenhakhoutperceel
    Langedreef zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Wilgenkaphaag bij hopakker
    Sint-Pietersstraat zonder nummer (Heuvelland)

  • Omvat
    Windmolen Lijstermolen
    Lijstermolendreef zonder nummer (Heuvelland)