Geografisch thema

Oosterzele

ID: 14217   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14217

Beschrijving

Gemeente met 3.261 inwoners (1981) en een oppervlakte van 1.175 ha, op de grens van Zandig en Zandlemig Vlaanderen, aan de rijksweg en spoorlijn Gent-Geraardsbergen. Gelegen in het laag interfluvium tussen Schelde en Dender met een uitgesproken golvend reliëf schommelend tussen 19 m en 63 m met de Betsberg als hoogste plaats in het noorden van de gemeente, bij de grens met Landskouter. In de rotsachtige ondergrond boven op de Betsberg zouden nog putten van steengroeven aanwezig zijn die getuigen van de vroegere ontginning van Ledesteen.

De oudste vermelding luidt "Ostresela" (eind 9de eeuw), later "Ostresele" (1042) en "Ostersele" (1117), ontstaan uit de Germaanse woorden "austra" (= oostelijk) en "sali" (= uit één ruimte bestaand huis). Voor 1230 behoorde Oosterzele bij Scheldewindeke. Op initiatief van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel van Kamerijk en het kapittel van Sint-Veerle te Gent, die beide uitgestrekte domeinen bezaten te Oosterzele, werd er in 1230 een zelfstandige parochie opgericht. De heerlijkheid van Oosterzele met haar talrijke achterlenen werd in de 13de eeuw opgenomen bij het Land van Rode in de kasselrij van het Land van Aalst. Te Oosterzele werd één van de vier leenhoven en zeven schepenbanken van het Land van Rode opgericht.

De dorpskern wordt heden gevormd door een straatdorp met kerkplein die de dicht bij elkaar gelegen wijken Dries, Keiberg en Smissenbroek verbindt. De bebouwde dorpskom ligt in feite vanouds wet afzijdig van de Geraardsbergse steenweg die de gemeente van noord naar zuid doorsnijdt en verschillende stopen wisselplaatsen voor postkoetsen telde. Voor de 19de eeuw kwam uitgesproken geconcentreerde bebouwing voor aan beide driesen tussen Meerstraat en Dorp, ten noordoosten van Windekokouter. Thans vertoont de steenweg enkel ter hoogte van de wijk Smissenbroek bij het gelijknamige kasteel, een dichtere bebouwing. De afgelegen wijk "Anker" in het noordoosten van de gemeente, naam afgeleid van een herberg, verkreeg in 1938 een eigen parochiekerk. Op de Betsberg zijn nog een tiental bunkers te vinden gebouwd in de jaren 1930; zij maakten deel uit van een weerstandsnest van 22 bunkers in een verdedigingsgordel ten zuiden van Gent tussen de Schelde (Wetteren) en de Leie (Deinze). Landbouwgemeente met groeiende woonfunctie voor pendelaars.

  • BRAECKMAN F.-M., Bijdrage tot de geschiedenis van de Sint Gangulfusparochie te Oosterzele, Gent, 1980.
  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, reeks I, deel 6, Gent, 1864-1870.
  • NOTERMAN A., Oosterzele. Een bijdrage tot de toponymie en de folklore, in Jaarboek van de Zottegemse culturele kring 1951-1952, p. 31-51.

Bron     : Bogaert C. & Verbeeck M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Destelbergen - Oosterzele, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Bogaert, Chris, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1989


Relaties

  • Is deel van
    Oosterzele
    Oosterzele (Oost-Vlaanderen)

  • Omvat
    Betsbergebos, Gootbos en Ter Hulst
    Landskouter, Moortsele, Oosterzele, Scheldewindeke (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoning
    Kwaadbeek 62 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoning
    Veldstraat 25 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoningen
    Keiberg 52, 54 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Hoek ter Hulst 6 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Kwaadbeek 58 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Kwaadbeek 66 (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Kwaadbeek 74 (Oosterzele)

  • Omvat
    Brouwerij en afspanning
    Oude Wetterse steenweg 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Windekekouter 31 (Oosterzele)

  • Omvat
    Burgerhuis in art-decostijl
    Keiberg 13 (Oosterzele)

  • Omvat
    Doorsteekwegje Scheurbroek
    Oosterzele (Oosterzele)

  • Omvat
    Dorp
    Dorp (Oosterzele)

  • Omvat
    Drie dorpswoningen
    Keiberg 40, 42, 44 (Oosterzele)

  • Omvat
    Ettingebos
    Balegem, Oosterzele, Scheldewindeke (Oosterzele)

  • Omvat
    Geknotte zwarte populier
    Steenstraat zonder nummer (Oosterzele)

  • Omvat
    Geraardsbergse steenweg
    Geraardsbergse steenweg (Oosterzele)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Boekhoutstraat 23 (Oosterzele)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Hoek ter Hulst 21 (Oosterzele)

  • Omvat
    Heilige Antonius van Paduakapel
    Windekekouter 27 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Heistraat 58 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Meerstraat 72 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Reigerstraat 79 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Steenstraat 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hof te Scheurbroek
    Scheurbroek 5 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hof van Boekhoute
    Maudeweg 3 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kasteel Smissenbroek
    Keiberg 50 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kasteel van Hoek ter Hulst
    Hoek ter Hulst 19 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kasteeldreef Smissenbroek
    Keiberg 50 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kasteelhoeve
    Voordries 3 (Oosterzele)

  • Omvat
    Landgoed ten Berg
    Windekekouter 47 (Oosterzele)

  • Omvat
    Landhuis
    Voordries 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Molenaarswoning
    Reigerstraat 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Keiberg zonder nummer (Oosterzele)

  • Omvat
    Roosbloemstraat
    Roosbloemstraat (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Achterdries 17 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Bavegemstraat 48 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Gijzenzelestraat 2 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Kleistraat 3 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Kwaadbeek 64 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Kwaadbeek 71 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Meerstraat 51 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Scheurbroek 7 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Steenstraat 3 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Steenstraat 4 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Veldstraat 29 (Oosterzele)

  • Omvat
    Sint-Anschariuskerk
    Bavegemstraat 12 (Oosterzele)

  • Omvat
    Sokkelkapel
    Meerstraat zonder nummer (Oosterzele)

  • Omvat
    Tulpenboom
    Keiberg 3 (Oosterzele)

  • Omvat
    Villa
    Wetterse steenweg 2 (Oosterzele)

  • Omvat
    Wegkapel Heilige Nicolaas van Tollentijn
    Scheurbroek zonder nummer (Oosterzele)