Geografisch thema

Moortsele

ID: 14220   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14220

Beschrijving

Landbouw- en woondorp met een oppervlakte van 367 ha en 853 inwoners (1981), aan de spoorlijn Gent-Geraardsbergen en op de grens van Zandig en Zandlemig Vlaanderen. Matig golvend reliëf variërend tussen 14 m in de vallei van de Molenbeek die de gemeente doorsnijdt, en 51 m in het oosten op de noordwesthelling van de Betsberg. Straatdorp aan de rand van een kouterrug tussen de Molenbeek (oost) en de vallei van de Driebeek die de westelijke gemeentegrens vormt met Bottelare. In het zuidoosten scheidt de Molenbeek en Kerkensbeek Moortsele van Scheldewindeke. Ter hoogte van de wijk Uilhoek in het noorden van de gemeente nabij de grens met Landskouter en naast de Molenbeek, werd door middel van luchtfotografie een vrij grote circulaire structuur ontdekt. De archeologische werkgroep van de heemkundige vereniging "De Gonde" voerde er in 1980 beperkte opgravingen uit. De voorlopig beperkte resultaten ervan laten een site vermoeden daterend uit de vroege-midden bronstijd. Vlak daarnaast maar aan de overzijde van de Molenbeek was de omgrachte laat-middelecuwse heerlijke site gelegen van het "Kasteel ter Burcht". Deze heerlijkheid bezat haar eigen gerecht, baljuw, meter en schepenen en strekte zich ook uit over Scheldewindeke, Schelderode, Oosterzele, Bottelare, Munte en Bavegem.

De oudste vermeldingen van de gemeente luiden "Mortesela" (eind 9de eeuw) en "Mortesella" (1148). De Gentse Sint-Baafsabdij had reeds in de 11de eeuw bezittingen te Moortsele. Vanaf de 13de eeuw maakte Moortsele deel uit van het Land van Rode in de kasselrij van het Land van Aalst. Mogelijk behoorde het dorp voordien aan de heren van Moortsele. Na de dood in 1697 van Lopez-Maria Rodriguez d'Evora y Vega, markies van Rode, werden Moortsele, Scheldewindeke en Balegem, verdeeld onder zijn kinderen. De tweede zoon, Emmanuel Rodriguez d'Evora y Vega, kwam in het bezit van de heerlijkheid Moortsele. Zijn dochter huwde de baron van Loon, wiens nazaat in midden 19de eeuw het "Kasteel ter Burcht" liet slopen. Andere delen van Moortsele, zoals Rattepade, Ter Spiegel, Lusbeke, waren lenen die afhingen van het Land van Rode. Van die vroegere kastelen bleef gewoonlijk niet veel meer den een gelijknamige hoeve of neerhof bewaard. Enkele bunkers, voornamelijk op Moortselekouter, gebouwd in de jaren 1930 en deel uitmakend van de verdedigingslinie tussen de Schelde (Wetteren) en de Leie (Deinze) ten zuiden van Gent.

  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, reeks I, deel 5, Gent, 1864-1870.
  • VAN MOERKERKE J. & SEMEY J., Circulaire structuur uit de metaaltijden te Moortsele-Uilhoek, in De Gonde, XII, 17, 1984, p. 357-362.
  • Moortsele. Het Serrurepad, Moortsele, 1980.

Bron     : Bogaert C. & Verbeeck M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Destelbergen - Oosterzele, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Bogaert, Chris, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1989


Relaties

  • Omvat
    Beeldbepalende dorpswoning op de hoek Vijverstraat
    Sint-Antoniusplein 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Betsbergebos, Gootbos en Ter Hulst
    Landskouter, Moortsele, Oosterzele, Scheldewindeke (Oosterzele)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoning
    Watermolenstraat 3-5 (Oosterzele)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Kasteelstraat 7 (Oosterzele)

  • Omvat
    Drie arbeidershuizen
    Beekstraat 2-6 (Oosterzele)

  • Omvat
    Herenhuis met aanhorigheden
    Moortselestraat 78 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoekcafé
    Sint-Antoniusplein 2 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve
    Moortselestraat 76 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve
    Rollebaan 89 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve
    Watermolenstraat 11 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve en afspanning Au Renard
    Vijverstraat 1 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Gravelos 2 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve van het semi-gesloten type
    Rollebaan 85 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve van het semi-gesloten type
    Vijverhoek zonder nummer (Oosterzele)

  • Omvat
    Hoeve van het semi-gesloten type
    Vijverhoek 4 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hof ten Rattepade
    Rattepas 17 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hof ter Hulst
    Hoek ter Hulst 35 (Oosterzele)

  • Omvat
    Hof van Kalenberge
    Boterhoek 4 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kasteel Verschaffelt
    Kasteelstraat 3, 10 (Oosterzele)

  • Omvat
    Kloosterstraat
    Kloosterstraat (Oosterzele)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Amandus
    Sint-Antoniusplein 8 (Oosterzele)

  • Omvat
    Pastorie Sint-Amandusparochie
    Sint-Antoniusplein 10 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Hoek ter Hulst 31 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Rattepas 22 (Oosterzele)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Schellartweg 2 (Oosterzele)

  • Omvat
    Stenen molenromp
    Uilhoek 5 (Oosterzele)

  • Omvat
    Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen
    Tramstraat zonder nummer (Oosterzele)

  • Is deel van
    Oosterzele
    Oosterzele (Oost-Vlaanderen)