Geografisch thema

Elst

ID: 14346   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14346

Beschrijving

Noordelijke deelgemeente van Brakel met een oppervlakte van 511,97 ha en 1104 inwoners tellend (30.12.2000). Grenst ten noorden aan Zwalm (Sint-Blasius-Boekel), ten noordoosten en ten oosten aan Michelbeke, ten zuidoosten en ten zuiden aan Nederbrakel, ten westen aan Zegelsem. Gelegen in het noordelijk deel van de Vlaamse Ardennen en in de Zwalmstreek waarbij de hoogte oploopt tot 106 m en daalt tot 47 meter. Aan de Perlinkbeek, grensbeek met Zegelsem die hydrografisch behoort tot de Zwalmbeekvallei, ligt één van de oudst bekende watermolensites in ons land (9de eeuw). De wijk Dompels met de Dorenbeekvallei in het zuidoosten van Elst herinnert met zijn bosresten aan het vroeger sterk beboste Elst. Zandleem- en leembodem.

In 977 luidde de plaatsnaam Elsuth, een toponiem van Germaanse oorsprong. Gem-toponiemen als Siereg(h)em en Vissegem getuigen van vroeg-middeleeuwse nederzettingskernen. Middeleeuwse landbouwactiviteit blijkt ook uit enige kouter- en vele veldtoponiemen. Minstens sinds de 12de eeuw, vroegste melding van de parochie Elst, bestond er een bidplaats; in documenten uit de 14de eeuw is sprake van de kerk. Het patronaat van de kerk was in handen van het Sint-Hermeskapittel van Ronse dat er ook tienden inde. Elst behoorde tot het Land van Schorisse binnen het Land van Aalst. Tot de bezittingen van de abdij van Ename behoorde er het "hof te Siereg(h)em"; in 1267 bezat deze abdij er ook een windmolen.

In het zuiden van Elst doorsnijdt de middeleeuwse weg Oudenaarde-Geraardsbergen van west naar oost het grondgebied; vanaf deze steenweg loopt de Gentsestraat noordwaarts middendoor Elst, met aangepast tracé van de oude wegverbinding Nederbrakel-Gent. De kleine dorpskern ligt ten oosten van laatst genoemde verbindingsweg. Afgezien van het centrum met door rijhuizenbouw verdichte en recent aangegroeide woningbouw, is de bewoning in meerdere oude gehuchten geconcentreerd zoals te Vissegem en aan de Boekelstraat. Ook daar verdringt de woonfunctie het landbouwkarakter.

In 1817 telde Elst twee houten korenwindmolens; naast voornoemde watermolen is thans enkel nog een stenen windmolenromp te vinden in de zuidwesthoek van Elst aan de hoogst gelegen plek van de deelgemeente (106 meter).

  • VAN DE MERGEL Fr., Bijdrage tot de geschiedenis van Elst - een dorp in de Vlaamse Ardennen, in Triverius, XVIII, 1, 1988, p. 5-21; XIX, 2, 1989, p. 18-19.
  • VERACHTEN L., Michelbeke Sint-Maria-Oudenhove Elst, Brakel, 1988.

Bron     : Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Duchêne, Helena, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1999


Relaties

  • Is deel van
    Brakel
    Brakel (Oost-Vlaanderen)

  • Omvat
    Bassegem
    Bassegem (Brakel)

  • Omvat
    Café de Kater
    Smisstraat 25 (Brakel)

  • Omvat
    Gemeentelijke jongensschool met onderwijzerswoning
    Geutelingenstraat 6 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Pottenberg 12 (Brakel)

  • Omvat
    Hoeve en herberg
    Twaalfbunderstraat 53 (Brakel)

  • Omvat
    Hof te Walle
    Terwalle 13 (Brakel)

  • Omvat
    Houtkant met sporen van een oude kaphaag, hakhout en opgaande bomen
    Bospad zonder nummer, Sonkpad zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Klooster van de zusters van Sint-Franciscus van Opbrakel en schoolgebouw
    Terwalle 24 (Brakel)

  • Omvat
    Lepelstraat
    Lepelstraat (Brakel)

  • Omvat
    Ommegangstraat
    Ommegangstraat (Brakel)

  • Omvat
    Opgaande Wilg
    Bospad zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Oude knotwilg
    Bospad zonder nummer, Sonkpad zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Oudenaardsestraat (Elst)
    Oudenaardsestraat (Brakel)

  • Omvat
    Perlinkweg
    Perlinkweg (Brakel)

  • Omvat
    Sieregem
    Sieregem (Brakel)

  • Omvat
    St. Apolloniaplein
    St. Apolloniaplein (Brakel)

  • Omvat
    St. Apolloniastraat
    St. Apolloniastraat (Brakel)

  • Omvat
    Veldkruis
    Poorterij zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Vissegem
    Vissegem (Brakel)

  • Omvat
    Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes
    Smisstraat zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Zwalmvallei tussen Nederbrakel en Nederzwalm
    Elst, Michelbeke, Nederbrakel (Brakel), Elene, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove, Strij...