Geografisch thema

Zegelsem

ID: 14353   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14353

Beschrijving

Landbouwdorp in de Vlaamse Ardennen met toenemende woonfunctie. In het westen begrensd door Maarkedal (Schorisse) en Horebeke (Sint-Kornelis-Horebeke), in het noorden door Zwalm (Sint-Blasius-Boekel); voorts grenzend aan Brakelse deelgemeenten: in het noorden aan Elst, in het oosten aan Elst en Nederbrakel, in het zuiden aan Opbrakel. Zegelsem telt met een oppervlakte van 902,08 ha een inwonertal van 1041 (30.12.2000).

Bodemkundig maakt Zegelsem deel uit van Zandlemig Vlaanderen. Het sterk heuvelachtig landschap is er diep ingesneden door meerdere beken; de voornaamste beek, de Perlinkbeek vloeit noordwaarts en maakt hydrografisch deel uit van de Zwalmvallei. Opmerkelijk zijn de talrijke holle wegen en hoogteverschillen, met 116,25 m als hoogste top in het zuidwesten in het "Burreken", grensgebied met Schorisse dat meerdere bronnen telt.

Losse prehistorische vondsten duiden op vroege menselijke aanwezigheid. Afgezien van eerder gevonden Romeinse munten werd de agrarische bewoning gedurende de Gallo-Romeinse periode in Zuid-Oost-Vlaanderen te Zegelsem recent nog bevestigd door archeologische sporen aangetroffen onder meer van een landbouwnederzetting bij de Langakkerstraat.

De gemeentenaam, teruggaand op "Sigulfi villa" (866), is een in oorsprong Germaanse nederzettingsnaam van circa 7de eeuw, voortkomend uit "Sigiwulfas haim" of woning van Sigiwulf. Deze nederzetting kwam in de Middeleeuwen in het bezit van de Sint-Pietersabdij van Lobbes, benedictijnerabdij bij Thuin in Henegouwen. Door voornoemde abdij werd er een kerk met kapittel van kanunniken opgericht, toegewijd aan Sint-Petrus. Hun verblijfplaats, de vroegere Sigulfi villa, ter hoogte van het huidige Romanshof aan Leierwaarde, evenals de kerk zouden circa 881 vernield zijn door de Noormannen.

De latere parochiekerk met Sint-Ursmarus als kerkpatroon, vroegere bijpatroon naar een abt van de abdij van Lobbes genaamd, bleef tijdens de feodale tijd onder het patronaatsrecht van de Sint-Pietersabdij van Lobbes. De heerlijkheid Zegelsem maakte deel uit van het Land van Schorisse binnen het Land van Aalst.

De oude steenweg Oudenaarde - Geraardsbergen doorsnijdt het grondgebied van west naar oost in het noordelijk deel van de gemeente; ten noorden ervan het bescheiden landelijk dorpscentrum met verheven kerk.

Voorheen stonden in het zuiden van de gemeente twee houten korenwindmolens: de zogenaamd Tombergmolen aan hoek Burreken/ Kanakkendries verdween tussen 1915-1927, de Rovorstmolen aan Rovorst werd gesloopt in 1953 (bewaarde achterin gelegen molendam bij nummer 44); bijbehorende mechanische maalderij van beide molens verbouwd tot woning.

  • CAROBEL C. - DE PRIJCK M. - DE TANT F., Parochie St.-Ursmarus Zegelsem, Zegelsem, 1983.
  • DE MULDER G.- ROGGE M. - VELGHE M., Brakel - Zegelsem. Een tweetal kuilen op een Gallo-Romeinse vindplaats nabij de Langakkerstraat, Jaarverslag van de provincie Oost-Vlaanderen 1996, Monumentenzorg en Cultuurpatrimonium, Gent, 1997, p. 159-161.
  • DE TEMMERMAN L. - DENDAUW F. - PREMEREUR A. - VERACHTEN L., Everbeek, Opbrakel, Parike en Zegelsem in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1995.

Bron     : Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Duchêne, Helena, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1999


Relaties

  • Is deel van
    Brakel
    Brakel (Oost-Vlaanderen)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoning
    Leberg 26 (Brakel)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Leberg 18 (Brakel)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Rovorst 6 (Brakel)

  • Omvat
    Bomenrij van opgaande linden
    Rosbos 2 (Brakel)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Leierwaarde 72 (Brakel)

  • Omvat
    Burreken en vallei van de Maarkebeek stroomopwaarts Maarke
    Zegelsem (Brakel), Sint-Kornelis-Horebeke, Sint-Maria-Horebeke (Horebeke), Maarke-Kerkem, Schoris...

  • Omvat
    Café De twee Linden
    Hauwstraat 95 (Brakel)

  • Omvat
    Café Paardestal
    Hauwstraat 100 (Brakel)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Hauwstraat 64 (Brakel)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Hauwstraat 66 (Brakel)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Leierwaarde 51 (Brakel)

  • Omvat
    Gemeenteschool met onderwijzerswoning
    Leierwaarde 19 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Burreken 28 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Donkweg 5 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Hauwstraat 86 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Kanakkendries 1 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Leierwaarde 24 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Perreveld 39 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Rovorst 56 (Brakel)

  • Omvat
    Gesloten hoeve met Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Leierwaarde 29 (Brakel)

  • Omvat
    Haaghoek (Zegelsem)
    Haaghoek (Brakel)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Kanakkendries 33 (Brakel)

  • Omvat
    Hoeve en café
    Hul 5 (Brakel)

  • Omvat
    Hoeve in U-vorm
    Kanakkendries 10 (Brakel)

  • Omvat
    Hoeve met bijbehorende wegkapel
    Hauwstraat 79 (Brakel)

  • Omvat
    Kasseiweg St.-Ursmarsstraat
    St.-Ursmarsstraat (Brakel)

  • Omvat
    Kruiskapel
    Rovorst zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Mariakapel en bijbehorende hoeve
    Burreken 27 (Brakel)

  • Omvat
    Oudenaardsestraat (Zegelsem)
    Oudenaardsestraat (Brakel)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Gentsestraat 7 (Brakel)

  • Omvat
    Smisstraat
    Smisstraat (Brakel)

  • Omvat
    St.-Ursmarsstraat
    St.-Ursmarsstraat (Brakel)

  • Omvat
    Teirlinckstraat
    Teirlinckstraat (Brakel)

  • Omvat
    Twee gekandelaarde platanen bij een wegkruis
    Rijstveldweg zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Veldkruis
    Rijstveldweg zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Vier gekandelaarde lindes als schermbeplanting
    Rovorst zonder nummer (Brakel)

  • Omvat
    Zwarte knotpopulier als hoekboom
    Burreken zonder nummer (Brakel)