Geografisch thema

Pastorijstraat

ID
15062
URI
https://id.erfgoed.net/themas/15062

Beschrijving

Centrumstraat die van het Marktplein naar de Kortrijksesteenweg leidt. Naamgeving verwijst naar de voormalige pastorie die zich zeker sinds de 15de eeuw bevond op de plaats van het huidige Rust- en Verzorgingstehuis "Maria ten Ruste" (nr. 56). Het eerste gedeelte dichtst bij het centrum heette vroeger "de straete voorbij de Priestragie" en het verste gedeelte "het straetken naar Schreyem". Op de Poppkaart (circa 1850) wordt de naam "Pastorie straet" vermeld.

In het landboek van 1692 is de pastorij weergegeven als een dieper gelegen gebouw onder zadeldak. De overige bebouwing is een vijftal verspreide gebouwen aan de noordzijde van de straat loodrecht en haaks erop georiënteerd. Op de Ferrariskaart (1770-1778) is de straat opgetekend als een met bomen afgezoomde weg en verspreide bebouwing geconcentreerd langs het gedeelte tot aan het kruispunt met Processiestraat. In de Atlas der Buurtwegen (circa 1843) bestaat de bebouwing in het eerste gedeelte uit kleine per twee, drie of vier aaneengesloten woningen langs de weg, verderop naar de Kortrijksesteenweg toe dieper gelegen vrijstaande panden. De pastorie is afgebeeld als een achterin gelegen volume met twee bijgebouwen toegankelijk via een voetweg vanuit de Kerkstraat. Tijdens de aftocht van de Duitse bezetter werd de bebouwing op de hoek met het Marktplein gedynamiteerd.

De straat behoudt tot op vandaag haar gebogen tracé en is geasfalteerd. Voornamelijk woonfunctie. De bebouwing bestaat in hoofdzaak uit aaneengesloten lage arbeiderswoningen en tweelagige burgerhuizen met lijstgevels uit de 19de en 20ste eeuw. De gebouwen zijn meestal verankerde bakstenen woonhuizen al dan niet voorzien van een cementering of nieuw parement. In het eerste gedeelte is de bebouwing aaneengesloten en vanaf de kruising met Warande naar het oosten toe meer gekoppeld per twee of drie of vrijstaand. Net na dit kruispunt vier woningen (nrs. 48-50-52-54) aansluitend bij de recente achterliggende verkaveling van Warande. Tussen de nrs. 19 en 27 een doodlopende weg verhard met betonklinkers leidend naar de school met op de hoeken twee blauwhardstenen schamppalen.

De typische, lage arbeiderswoningen die oorspronkelijk een eenheidsbebouwing vormden vertonen nu een heterogeen uiterlijk door vernieuwd houtwerk, aangepaste muuropeningen of vernieuwd parement. Nr. 23 is een lage arbeiderswoning volgens het kadaster oorspronkelijk een samenstel vormend met nr. 25 (heden grondig verbouwd) en opgetrokken in 1885 voor houtkoopman Jan Desmet uit Zwevezele. Dubbelhuisje van drie traveeën onder zadeldak (rode, mechanische pannen) + een travee links onder lessenaarsdak. Gecementeerde gevel met schijnvoegen en imitatiebreuksteen voor plint. Rechte muuropeningen met bewaarde ramen met T-indeling. De nrs. 27-29 vormen een samenstel van twee lage arbeiderswoningen, volgens kadastergegevens gebouwd in 1902 voor rentenier Jules Coucke uit Zwevezele. Oorspronkelijk eenheidsbebouwing vormend met nr. 31 en nr. 33. Verankerde, rode baksteenbouw van telkens drie traveeën + poorttravee (enkel nr. 29) onder doorlopend, licht geknikt zadeldak (rode, mechanische pannen). Nr. 27 met witgeschilderd parement. Deels aangepaste muuropeningen, bewaarde deuropening onder getoogde strek, vernieuwd houtwerk. Rechter zijgevel met twee vensters onder rechte strek, bewaard raam met dubbele T-indeling. Nr. 31: eenlaagse woning volgens het kadaster gebouwd in 1902 voor rentenier Jules Coucke uit Zwevezele. Oorspronkelijk eenheidsbebouwing vormend met nrs. 27-29 en nr. 33. Dubbelhuisopstand van vijf traveeën onder gemansardeerd zadeldak (blauwe, geglazuurde mechanische pannen) met drie aangepaste dakkapellen. Verankerde donkerrode baksteenbouw met driedubbele sierlijst onder goot. Getoogde muuropeningen onder strek, vernieuwd houtwerk. In rechter zijgevel ronde oculus. In dezelfde rij nr. 33 een breedhuis volgens het kadaster gebouwd in 1901 in opdracht van Hendrik Decloedt, kleermaker en Philomena Decloedt, winkelierster beiden uit Zwevezele. Oorspronkelijk eenheidsbebouwing vormend met nrs. 27-29 en nr. 31. Vermoedelijk later verhoogd. Verankerde, rode baksteenbouw van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, brede witte kordonlijst. Begane grond met aangepaste muuropeningen. Getoogde vensters op verdieping, vernieuwd houtwerk. Nr. 35 is een lage arbeiderswoning volgens het kadaster gebouwd in 1899 in opdracht van de Zwevezeelse schrijnwerker Victor Lambrecht. Breedhuisje van drie traveeën + een poorttravee onder zadeldak (blauwe, geglazuurde, mechanische pannen). Verankerde, rode baksteenbouw met gecementeerde plint. Segmentbogige muuropeningen onder strek, vernieuwd houtwerk.

  • HEEMKUNDIGE KRING ONS WINGENE, Fototheek.
  • KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN, 207: Mutatieschetsen, Zwevezele, 1886/6, 1900/6, 1902/48.
  • RIJKSARCHIEF KORTRIJK, Aanwinsten VI, nr. 2571.

  • LAMS L. in samenwerking met VANDEWIELE A., Zwevezele, in HOLLEVOET F., Als straten gaan... praten, Tielt, 2005, p. 308.
  • VANDEWIELE A., De gemeente Zwevezele deel II. De gemeente Zwevezele tot 1940, Zwevezele, 1984, p. 119.

Bron     : Gilté S. & Baert S. 2009: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Wingene, Deelgemeente Zwevezele, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL43, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Baert, Sofie, Gilté, Stefanie


Relaties

  • Omvat
    Arbeiderswoning

  • Omvat
    Dorpswoning

  • Omvat
    Dorpswoning van 1934

  • Omvat
    Hoekpand

  • Omvat
    Kleuterschool De Vlieger

  • Omvat
    Rust- en verzorgingstehuis Maria te Ruste

  • Omvat
    Villa van 1914

  • Is deel van
    Zwevezele


Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2021: Pastorijstraat [online] https://id.erfgoed.net/themas/15062 (Geraadpleegd op 08-03-2021)