Geografisch thema

Grote Markt

ID: 4014   URI: https://id.erfgoed.net/themas/4014

Beschrijving

Belangrijkste marktplaats, tevens kern der stedelijke agglomeratie waarop de hoofdstraten uitkomen; teruggaand op de prestedelijke kern aan het kruispunt van het Romeinse diverticulum Cassel-Aardenburg met de Vleterbeek.

Van oudsher politiek, economisch en commercieel centrum met ten Z., de St.-Bertinuskerk als oudste parochiekerk nabij het Vroonhof of de voormalige vestigingsplaats van de proosdij.

Gr.m. trapezoïdale pleinconfiguratie o.m. resulterend uit twee (kleine) uitbreidingen, resp. ten Z. door het inpalmen van het N.-gedeelte van het St.-Bertinuskerkhof in 1548, vermoedelijk weldra gevolgd door het bouwen van de eerste huizen aan de Z.-marktzijde; ten N.O., door afbraak van de pottenbakkerij Roy-Coevoet en het overwelven van de Poperingevaart (gekanaliseerde Vleterbeek), in 1908.

Voor W.O. I: homogene marktwanden gevormd door XVIII- en XIX-lijstgevels met verspringende kroonlijsthoogte, echter N.O.-hoek en O.-zijde met nieuwe bouw in neogotische stijl gedomineerd door het in 1912 voltooide stadhuis en aansluitend postgebouw n.o.v. de Ieperse architect J. Coomans (cf. nr 1, 4).

Huidige heterogene bebouwing o. m. tengevolge vernieling en beschadiging van een aantal panden vnl. tijdens W.O. II.

In 1926, inhuldiging van het monument der Poperingse gesneuvelden aan de Z.marktzijde ter hoogte van de tijdens W.O. I sterk beschadigde en vervolgens gesloopte XVIII-herberg z.g. "A la maison de ville", tevens stadhuis tot in 1781.

Oorlogsmonument met bronzen beelden van beeldhouwer T. Geysen (Brussel): soldaat met vaandel en geweer, omgeven door jongen en meisje met palm- en bloemenslinger, op arduinen sokkel middenin veelzijdig tuintje omgeven door laag muurtje van arduin; achtergrond gevormd door de neogotische l. zijgevel - mogelijk n.o.v. architect J. Coomans (Ieper) - van nr. 8, met ingewerkte naamplaten en twee symbolische, bronzen figuren van vermeld beeldhouwer.

Ingrepen uit de jaren 1960 - begin 1970, o.m. van verkeerstechnische aard, bepalend voor het huidige marktuitzicht ten Z.O.: de verdere overwelving van de Poperingevaart ter hoogte van de Ieperstraat, en de aanleg van het Vroonhof als nieuwe verbindingsweg Grote Markt - Burgemeester Bertenplein waardoor de beboomde Botermarkt en het voormalige proosdijgebouw uit het stadsbeeld verdwenen.

Basisbebouwing: breedhuizen van twee à drie bouwl. onder zadeldak, uit XVIII d, XIX en vnl. XX; ook een diephuis uit XX b (nr. 14).

Vergelijkingspunten met het marktbeeld van rond de eeuwwisseling nog gevormd door de al of niet aangepaste lijstgevels van nr. 8, 15, 16, 17, 22 en nr. 30 met in oorsprong XVIIId-pilastergevel bekroond met driehoekig fronton. Nr. 36, 37, 38, 39 gebouwd na de overwelving van de Poperingevaart in 1908, tezamen met vermeld stadhuis (nr. 1) en voormalig postkantoor (nr. 4) van 1911-1912, in neogotische bouwtrant (cf. infra).

Vermeldenswaardig zijn enkele voorbeelden van interbellum-architectuur o.i.v. de Art Decostijl: de apotheek nr. 23 met hertreliëf in de gebogen frontonbekroning (ca. 1919), en het zichtbepalende bank- en hoekgebouw nr. 19 bij de Gasthuisstraat.

De wederopbouwarchitectuur van na W.O. II, naar verluidt o.m. n.o.v. architect O. Carpentier (Poperinge), is enerzijds eclectisch met dominerende stijlelementen ontleend aan de regionale renaissancestijl cf. de imposante trapgevel van de herberg en vroegere bioscoop (nr. 14) met betekenisvolle benaming "Oud Vlaenderen" getypeerd door houten kozijnvensters met beluikte benedenvakken opgenomen in Brugse trav. of korfboogomlijsting, nr. 20 z.g. "Café de la paix" met uitgewerkte houten herbergpui en marktpuntgevel voorzien van aedicula-venster verrijkt met rolwerk, en een andere herberg nr. 24-26 z.g. "De postillon" met middenrisaliet uitlopend op trapgevel gemarkeerd door houten bolkozijn verdiept in rondboogomlijsting met schelpvulling. Anderzijds, modernistische inslag het meest uitgesproken merkbaar bij herbergen als nr. 9 z.g. "De hopbeurs" met bovenste raamregisters benadrukt door grote T-granito, en nr. 29 z. g. "Belfort. Vlaams huis" met modernistisch geïnterpreteerde Brugse trav. boven de afgeronde luifel van de drieledige pui.

Nr. 27 d.m.v. gevelsteen onderaan r. gesigneerd en gedateerd "Jean Gits. Architecte 1947"; in feite "mager, eclectische bouwtrant, echter gekenmerkt door een vergezochte combinatie van elementen ontleend aan uiteenlopende bouwstijlen cf. licht overkragende tweede bouwl. en traceerwerk in de boogvelden van de bovenvensters geïnspireerd op de gotiek, aflijnend baksteenfries naar regionale renaissancevoorbeelden, pseudo-vakwerk geïnspireerd op de Normandische bouwtrant in de puntgeveltop van de centrale dakkapel gecombineerd met neobarokke vleugelstukken, en "modernistische" raamregisters.

TILLIE W., De Grote Markt te Poperinge (Aan de Schreve, V, 1, 1975, p. 3-51).
TILLIE W., COSSEY S., Van alle markten thuis. 800 jaar vrijdagmarkt - Poperinge, Poperinge, 1988.


Bron     : Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Agentschap Onroerend Erfgoed (OE)
Datum  : 1989


Relaties

  • Omvat
    Apotheek

  • Omvat
    Bankgebouw

  • Omvat
    Herberg A la fabrique

  • Omvat
    Herberg L'Esperance

  • Omvat
    Herenhuis

  • Omvat
    Herenhuis

  • Omvat
    Oorlogsmonument en gedenkplaten

  • Omvat
    Stadhuis van Poperinge

  • Is deel van
    Poperinge