Inhoudelijk thema

Welkomstbomen

ID: 79   URI: https://id.erfgoed.net/themas/79

Beschrijving

Welkomstbomen of afweerbomen zijn bomen (meestal linden) aangeplant bij de inkom van het erf. De linde was een 'heilige boom' in de Oudheid. In het Germaanse volksgeloof nam de lindeboom een vooraanstaande plaats in en werd hij als afweerboom geplant.

Het onveiligheidsgevoel in vroegere tijden was van een andere orde dan nu. Wat in vergelijking met vroeger niet gewijzigd is, is dat angst en onwetendheid hiervan aan de basis ligt. Men was bang voor fenomenen die zich voordeden in de natuur zoals donder en bliksem en voor de duisternis. Ook was men bang voor bepaalde verschijningen zoals weerwolven, boze geesten, spoken, witte wijven, zwarte katten, e.d. Daarnaast vreesde men voor personen die over magische krachten beschikten zoals tovenaars en heksen. Om zich hiertegen te wapenen geloofde men in de beschermende en zuiverende kracht van linden en op de meeste erven werd hij aangeplant als afweerboom.

Op veel plaatsen vinden we nog het eeuwenoude gebruik om bij het hofgat twee lindes te planten. Soms werden deze bomen geleid, geknot of gekandelaard. Men noemde deze bomen de wachters omdat ze het kwaad weghielden van het erf. Soms werden ze ook welkomstbomen genoemd omdat men pas welkom was, nadat men de zuiverende werking had ondergaan, door onder de linden door het erf te betreden. Die oude verering heeft zich nog lange tijd voortgezet via allerlei gekerstende volksgebruiken. Zo werden er later bijvoorbeeld vaak Mariakapelletjes op deze bomen aangebracht.

Hoewel het bijgeloof ondertussen is verdwenen, bleef het gebruik van het aanplanten van welkomstbomen bewaard, maar evolueerde het naar een bredere toepassing. Tegenwoordig worden welkomstbomen ook aangetroffen buiten de context van de hoeves of kleine woningen, veelal uit esthetische overwegingen aangeplant. Er worden dan ook andere soorten gebruikt zoals eiken, kastanjes, ...


Bron     : -
Auteurs :  Van der Linden, Geert
Datum  : 2014


Bekijk gerelateerde erfgoedobjecten

Schoolstraat 83 (Zottegem)
Aan de straatzijde, aan weerszijden van de voordeur van de boerenwoning langs de Schoolstraat te Velzeke-Ruddershove bevindt zich een koppel Hollandse linden (Tilia x europaea) als welkomstbomen. Het koppel Hollandse linden bestaat uit symmetrische, kunstmatig gevormde leibomen. De bomen hebben een onderlinge plantafstand van 3 meter.


Haagstraat 14 (Herne)
De alleenstaande geleide haagbeuk (Carpinus betulus)staat aan de rechterzijde van de toegangspoort van de hoeve. De gewone haagbeuk, waarvan er oorspronkelijk vermoedelijk twee stonden, aan beide zijden van de toegangspoort, vormt een historische eenheid met de hoevesite. De haagbeuk fungeert als welkomstboom.


Beernemsestraat 27 (Oostkamp)
De solitaire zomerlinde (Tilia platyphyllos) bevindt zich nabij de ingang van de hoeve de Grote Linde. De linde staat langs de Beernemsestraat te Oostkamp, op ongeveer 25 meter van de erftoegang tot de hoeve, waar hij de functie van welkomstboom vervult. Vlakbij staat een bakstenen kapelletje van 1946, dat eveneens de naam Grote Linde draagt.