Geografisch thema

Lei

ID: 8171   URI: https://id.erfgoed.net/themas/8171

Beschrijving

De Lei - sinds het midden van de 14de eeuw bekend als Leyem, Leyam of Leye - is gelegen tussen de Dijle en de resten van de eerste stadsomwalling (12de eeuw) aan het Handbooghof. De Dijle bereikte ter hoogte van de Lei haar laagste punt, waar een constante stroming gegarandeerd was. Hierdoor was het een uitgelezen vestigingsplaats voor brouwerijen. In de 18de eeuw, toen het brouwersambacht de belangrijkste handelsactiviteit van Leuven vormde, waren aan de Lei een zestal brouwerijen gevestigd, waaronder "den Ancker" (Lei 7) en "De Hopbloem" (Lei 19). Tot het begin van de 20ste eeuw was de Lei slechts een kleine doorgang naast de Lei- of Amolen (zijde Brusselsestraat) en vormde ze de westelijke begrenzing van één van de oudste wijken van Leuven: de Slachthuiswijk. Deze wijk werd omstreeks 1911 gesaneerd kwam in een stroomversnelling na Wereldoorlog I. Ook voor de Lei had de sanering gevolgen: de bocht van de Dijle werd ingekort, de Dijle werd gekanaliseerd en de Aa - een zijarm van de Dijle - werd aangepast aan de nieuwe situatie. Met staatssteun en onder toezicht van de commissie voor Wederopbouw, werd de Lei aan de oostzijde verbreed (1918). De historische bebouwing aan de westzijde - niet opgenomen in het saneringsplan - bleef behouden. Deze westelijke straatwand met geknikte rooilijn, is een markante getuige van de historische evolutie van de straat. Het oudste relict wordt gevormd door de bijgebouwen van "de Donderbus" (Brusselsestraat 90-92), een minstens tot de 16de eeuw opklimmende versteende houtbouw. Hierop volgen "Den Ancker" in traditionele bak- en zandsteenstijl (zie Lei 7), en de barokke patriciërswoning "de Jongen Sint-Jacob" (Lei 19). De andere woningen, doorgaans drie bouwlagen hoog onder licht verspringende kroon- en daklijsten, zijn voornamelijk huizen met oudere kernen die veelal in de eerste helft van de 19de eeuw met lijstgevels aangepast werden. Tot de eerste helft van de 20ste eeuw werd het straatbeeld hier bepaald door wit bepleisterde of gekaleide gevels, zoals de gevelwanden ter hoogte van de Dijle.

De Lei nummers 3-31, werd in 2000 bij ministerieel besluit beschermd als stadsgezicht, met inbegrip van vier monumenten: Lei 7, 13, 15 en 19.

  • AROHM Vlaams-Brabant, Leuven: Archief Monumenten en Landschappen, Beschermingsdossier (27.01.2000).

Bron     : Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)
Auteurs :  Mondelaers, Lydie, Verloove, Claartje
Datum  : 2009


Relaties

  • Omvat
    Brouwerij 't Sas van Gendt
    Lei 11 (Leuven)

  • Omvat
    Brouwerij de Jonge Sint-Jacob
    Lei 19 (Leuven)

  • Omvat
    Brouwerswoning Den Ancker
    Lei 7 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis d'Eylant
    Lei 51 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Den Sterrekijker
    Lei 21 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Het Jesuken
    Lei 17 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuizen in historiserende wederopbouwstijl
    Lei 6-8 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Lei 13 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Lei 25, 23A (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis Keyser Karel
    Lei 15 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis De Donderbus en De Cleijn Donderbus
    Brusselsestraat 90-92, Lei 1 (Leuven)

  • Omvat
    Huizenrij Lei
    Lei (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Lei 12-14 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Lei 23, 27-31 (Leuven)

  • Is deel van
    Leuven
    Leuven (Leuven)