Geografisch thema

Aartshertogstraat

ID: 8458   URI: https://id.erfgoed.net/themas/8458

Beschrijving

De Aartshertogstraat loopt vanaf de Nieuwpoortsesteenweg tot aan de Troonstraat. De straat is één van de oudste tracés van Mariakerke: tot rond 1850 maakt de straat voor een stuk deel uit van de Steensedijk (cf. Atlas der Buurtwegen, 1843). In 1872-1873 wordt de straat gekasseid, om de Nieuwpoortsesteenweg via een helling (Albertushelling) met het strand te verbinden. Samen met de vertakking op de Duinenweg (huidige Raversijdestraat) wordt de straat in die tijd de “Albertusstraat” genoemd. Oude en huidige naam verwijzen naar Aarshertog Albrecht van Oostenrijk, die tijdens het Beleg van Oostende (1600-1604) zijn hoofdkwartier in het Albertusfort in Mariakerke had, gr. m. op de plaats van de Albertushelling. De oorspronkelijke bebouwing langs deze weg bestond uit lage vissershuisjes, waarvan er nog één in sterk verbouwde toestand is bewaard, nr. 68. Op het einde van de straat, bij het vroegere Albertus-rondpunt, bevond zich de Albertuswindmolen.
De Aartshertogstraat is één van de historische straten die als basis is genomen voor het verkavelingplan van de Albertuswijk. Het is de eerste straat die eind 19de eeuw in het verstedelijkingsproces van Mariakerke-Bad wordt bebouwd. De woonfunctie domineert van bij het begin in deze straat, met eind-19de- of begin-20ste-eeuwse burgerhuizen van één of twee traveeën en twee à drie bouwlagen op souterrain. Voorbeelden zijn nr. 23, een neorenaissancistische bakstenen lijstgevel die later werd witgeschilderd; nrs. 35-37, samenstel van twee eclectische, oorspronkelijk meerkleurige bakstenen puntgevels met overkragende daklijst en bovenverdieping met variatie op Brugse travee; nr. 80, een beschilderde gevel met gebogen fronton en oplopende, gebogen erker en nrs. 86-90, samenstel van lijstgevels met art nouveau-inslag, waarvan de twee rechtse naar ontwerp van C. Pil (Oostende) met behouden Franse balkons op bel-etage. Naast de woonfunctie vindt men er ook winkels, een kloosterschool (cf. nr. 1) bij de verdwenen meisjesschool en enkele hotels terug.
In interbellum, samen met herstellingswerken na de Eerste Wereldoorlog, tweede bouwfase in de straat met enerzijds burgerhuizen, vb. nrs. 13, gecementeerde woning onder pseudo-mansardedak van jaren 1920, anderzijds huizen met handelsfunctie, vb. nrs. 3 en 30. Ook enkele arbeidershuisjes, vb. nrs. 27-29, samenstel van twee woningen in spiegelbeeldschema, eenvoudige veelkleurige bakstenen lijstgevels op gecementeerde plint. Tevens enkele appartementsgebouwen van vier bouwlagen, cf. nr. 39.
De Aartshertogstraat is één van de statigste straten van Mariakerke. Men vindt er veruit de grootste en meest uitgewerkte huizen, ontworpen door architecten die in Oostende heel populair waren, nl. architect C. Pil (Oostende) in de Belle Epoque en B. Christiaens (Oostende)in het interbellum. De huizen die zij hier bouwden, moeten niet onderdoen voor hun ontwerpen die zij maakten voor huizen in Oostende zelf. Doorheen de 20ste eeuw ging veel van de grandeur van deze straat verloren door de aanpassing of de vervanging van de oorspronkelijke bebouwing. In het noordelijke uiteinde van de straat is een cluster van vier Belle-Epoque gebouwen bewaard dat de aard en de kwaliteit van de basisbebouwing van deze straat illustreert, zijnde nrs. 72, 74, 76 en 77.

BILLIET G., Omtrent de Albertuswindmolen in Mariakerke, in De Plate, jg. 24, 1995, p. 10-16.
BOUQUILLON D. en W. PIETERS, Mariakerke, Aartshertogstraat. Historiek en bouwexplosie vanaf 1900 (deel 1), In Rond de kiosk, Tweemaandelijks tijdschrift voor verzamelkunde, heemkunde en folklore, jg. 2, nr. 2, 1991, p. 82-85.
CARREIN L., 100 jaar vrij onderwijs te Mariakerke, Oostende, 1995.
DE BEAUCOURT DE NOORTVELDE R., Monographie de Mariakerke-Bains, lez-Ostende anciennement Albertus, aujourd’hui Plage North. Avec plans, Ostende, 1896.
DESCHACHT D., Straatnamen van Oostende van A tot Z, Oostende, 1998.
DREESEN J., De oudste meldingen van Mariakerke, in De Plate, jg. 24, 1995, p. 8-9.
LEEUWERCK M., Mariakerke, honderd jaar eenzaamheid, in Gidsenblad “Lange Nelle”, jg. 11, 1999, p. 17-19, 41-44.
PIERLOOT R., Het vroegere Mariakerke en Raversijde, Nieuwkerke-Waas, 1987.
VALCKE L., 100 jaar geleden. De urbanisatie van Mariakerke of het “project North”, in Gidsenblad “Lange Nelle”, jg. 7, 1995, p. 165-168.
VANCRAEYNEST R., Toen Mariakerke nog een gemeente was, in De Plate, 28, 1999, p. 127-131.
VANDAMME G., De Lange Derm en andere verdwenen zaken op Mariakerke, in De Plate, jg. 19, 1990, p. 335-338.


Bron     : Callaert G., Delepiere A.-M., Hooft E., Kerrinckx H. & Vanneste P. met medewerking van Santy P. & Snauwaert L. 2005: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Oostende, Deel IA: Stad Oostende, Straten A-M, Deel IB: Stad Oostende, Straten N-Z en wijken Haven, Hazegras, Opex, Deel II: Deelgemeenten Mariakerke, Raversijde, Stene en Zandvoorde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL6, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Agentschap Onroerend Erfgoed


Relaties

  • Omvat
    Appartementsgebouw

  • Omvat
    Burgerhuis

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis

  • Omvat
    Herenhuis Hotel Mon Rêve

  • Omvat
    Kloosterhuis

  • Omvat
    Modernistisch burgerhuis

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwcollege en klooster

  • Omvat
    Parkhotel

  • Omvat
    Villa Marie

  • Omvat
    Villa Mireille

  • Omvat
    Winkelhuis

  • Omvat
    Winkelhuis

  • Is deel van
    Mariakerke