Geografisch thema

Grote Markt

ID: 925   URI: https://id.erfgoed.net/themas/925

Beschrijving

Centrum van het middeleeuws stadsgedeelte. De naam Markt-"Merct" komt voor sedert 1310, in de 16de eeuw werd het adjectief "grote" eraan toegevoegd, ter onderscheiding van de "Kleine Markt" aan het eind van de Kammenstraat.

Het forum of fossatum werd in 1220 door hertog Hendrik I aan de stad geschonken. Het strekte zich uit van de huidige Maalderijstraat tot aan de Melkmarkt. Het was bedoeld als gemeenschapsgrond. Hier werden ook de jaarmarkten van Sinksen en Bamis gehouden.

Lange tijd was de Grote Markt veel dichter bebouwd. In 1713-1714 werd de zuidzijde verbreed door afbraak van achtentwintig huizen hierdoor verdween het "Maanstraatje", gelegen tussen het gesloopte huizenblok en de huidige zuidzijde. Het westelijk deel werd ingenomen door het oude Schepenhuis en de Lakenhal, later door particuliere woningen. Begin 20ste eeuw werd het vrijgemaakt, waardoor de "Peerdstraat" verdween. Een platsoen werd aangelegd met middenin het bronzen beeld van de Buildrager door Constantin Meunier (omstreeks 1885) onthuld in 1950. Tot 1882 werd het midden van de Grote Markt ingenomen door de Vrijheidsboom. Deze werd in 1887 vervangen door de bronzen Brabofontein van Jef Lambeaux. De blikvanger van de Grote Markt was en is het Stadhuis.

Tot eind 19de eeuw boden de noord- en zuidzijde van de Grote Markt een totaal ander uitzicht: de hoeken van Braderijstraat en Wisselstraat waren bebouwd (respectievelijk tot 1889 en 1860); met uitzondering van het nummer 7 zagen de meeste huizen op de noordzijde er heel wat soberder uit, bijvoorbeeld de nummers 3 en 9 waren lijstgevels, het nummer 11 een onversierde puntgevel. Op de zuidzijde waren de lijstgevels in de meerderheid, de meeste met oude kernen te herkennen aan muurankers, de dakvorm en dakkapellen, aangepast in eenvoudige 19de-eeuwse stijlen.

In 1895 ontving de stad het legaat R. Joostens onder andere ter verfraaiing van de gevels op de Grote Markt waarbij getracht werd door restauraties, wederopbouw en imitatieve begeleidingsarchitectuur, aan het Antwerpse forum zijn vroegere luister terug te geven. Deze tendens hield aan tot in de naoorlogse periode, met een laatste realisatie in 1969. De noordzijde en het nummer 44 op de zuidzijde werden vrij gereconstrueerd in de periode van het vierde kwart van de 19de eeuw tot het eerste kwart van de 20ste eeuw: de nummers 13, 15 en 19 sluiten aan bij de reconstructiemode van de zuidzijde uit de jaren 1947-1957 (zie ook Gildekamersstraat). De meeste reconstructies betreffen alleen de voorgevel; de inwendige verdeling werd doorgaans bewaard zoals deze bestond einde 19de eeuw. Van de zogenaamde gildehuizen der Grote Markt zijn alleen de nummers 5, 7, 21, 24, 38 en 40 vrijwel authentiek


Bron     : Goossens M.& Plomteux G. met medewerking van Linters A., Steyaert R., Illegems P. & De Barsée L. 1976: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen 3NA, Brussel - Gent.
Auteurs :  Goossens, Miek, Plomteux, Greet
Datum  : 1976


Relaties

  • Is deel van
    Antwerpen - Historische binnenstad
    Antwerpen (Antwerpen)

  • Omvat
    Batenborch
    Grote Markt 58 (Antwerpen)

  • Omvat
    Blijdenborch
    Grote Markt 29 (Antwerpen)

  • Omvat
    Brabofontein
    Grote Markt zonder nummer (Antwerpen)

  • Omvat
    De Balans
    Grote Markt 38 (Antwerpen)

  • Omvat
    De cleyne Mortier
    Grote Markt 52 (Antwerpen)

  • Omvat
    De cleyne Wolvinne
    Grote Markt 46 (Antwerpen)

  • Omvat
    De dry Bellen en De Papegaey
    Grote Markt 33 (Antwerpen)

  • Omvat
    De groote Mortier
    Grote Markt 54 (Antwerpen)

  • Omvat
    De gulden Treft
    Grote Markt 42 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Ketel
    Grote Markt 44 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Maegd van Antwerpen
    Grote Markt 8 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Meersman
    Grote Markt 19 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Mouwe
    Grote Markt 5 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Pauw
    Grote Markt 13 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Pijnappel, Ceulen, De Guldenberch, Den Volaert
    Grote Markt 28, 30, 32, 34, 36 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Regenboghe
    Grote Markt 17 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Reuse
    Grote Markt 2 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Simme
    Grote Markt 23 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Spieghel
    Grote Markt 9 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Trompe
    Grote Markt 60 (Antwerpen)

  • Omvat
    De vier Heemskinderen
    Grote Markt 31 (Antwerpen)

  • Omvat
    De witten Helm
    Grote Markt 35 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Wolf
    Grote Markt 50 (Antwerpen)

  • Omvat
    De Wolvinne
    Grote Markt 48 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Arend
    Grote Markt 11 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Beer
    Grote Markt 21 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Beerendans
    Grote Markt 4 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Bellaert
    Grote Markt 56 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Engel
    Braderijstraat 15, Grote Markt 3 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Grooten Mont toe
    Grote Markt 24 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den gulden Boom
    Grote Markt 25 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den gulden Handschoen
    Grote Markt 12 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Hercules, De gulden Cam, Den Gulden Beer, Het Gulden Peert, De gulden Weerelt, De Fortuyne
    Grote Markt 10, 14, 16, 18, 20, 22 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Kemel
    Grote Markt 27 (Antwerpen)

  • Omvat
    Den Luipaert
    Grote Markt 15, Wisselstraat 9 (Antwerpen)

  • Omvat
    Het Stoelken
    Grote Markt 6 (Antwerpen)

  • Omvat
    Opgaande linde als vredesboom
    Grote Markt zonder nummer (Antwerpen)

  • Omvat
    Rodenborch
    Grote Markt 40 (Antwerpen)

  • Omvat
    Sint-Nicolaes
    Grote Markt 26 (Antwerpen)

  • Omvat
    Spaengien
    Grote Markt 7 (Antwerpen)

  • Omvat
    Stadhuis van Antwerpen
    Grote Markt 1 (Antwerpen)