Inventaris
waarneming

Hoogveld J - Vlak 1 & 4 (DEN-09-HOO)

archeologisch element
ID
150549
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/150549
Provincie
Oost-Vlaanderen
Gemeente
Dendermonde
Deelgemeente
Sint-Gillis-bij-Dendermonde
Locatie
Vlassenhout (Dendermonde)
Nauwkeurigheid zone
Tot op 15m
Oppervlakte zone
10 405m²
Bewaringstoestand
Bewaard
Links
OAR - Item ROEV0105-001

Beschrijving

Algemeen

Bij dit archeologisch onderzoek op werd een meerperiodensite aangesneden met sporen van funerair, ritueel en nederzettingsgebruik vanaf de bronstijd tot in de Romeinse periode, naast beperkte middeleeuwse en postmiddeleeuwse resten. De site ligt op een licht verhoogde positie in het overgangsgebied tussen zand- en zandleemstreek, op ongeveer 1 km van de Schelde. Het onderzoek toont vooral een opvallende langdurige ruimtelijke relatie tussen bewoning, begraving en rituele activiteiten.

Bronstijd

De oudste sporen dateren uit de vroege of midden-bronstijd. Centraal op het terrein werd een cirkelvormige gracht met een diameter van ongeveer 14 m aangetroffen, geïnterpreteerd als de randstructuur van een grafheuvel. In de onderste vulling kwamen fragmenten van Hilversum-aardewerk voor, die door de onderzoekers in de vroege of midden-bronstijd worden geplaatst. Aan de westelijke binnenzijde van de grafcirkel lag een dubbele palenrij, maar de stratigrafische verhouding tussen beide structuren kon door de slechte bewaring en bioturbatie niet worden bepaald.

Uit de late bronstijd of vroege ijzertijd dateert vermoedelijk een urngraf dat vlak bij de oudere grafheuvel werd aangetroffen. Het bevatte 387 g gecremeerd menselijk bot van minimaal één individu, waarschijnlijk een volwassen man van circa 30–50 jaar. De nabijheid van een laat-bronstijdse crematiebijzetting bij de oudere grafheuvel wijst erop dat deze plaats ook eeuwen na de aanleg van het oorspronkelijke grafmonument betekenis behield.

ijzertijd

Tijdens de ijzertijd, en vooral in de vroege La Tène-periode, werd de zone intensief hergebruikt. Rond de bronstijdgrafcirkel werd een rechthoekige enclosure van ongeveer 24 × 18 m aangelegd. In de oostelijke grachtvulling werden grote hoeveelheden gecremeerd menselijk bot en handgevormd La Tène-aardewerk aangetroffen. Aansluitend lag een tweede enclosure van ongeveer 11 × 18 m met een duidelijke toegang en een cluster van paalsporen, mogelijk afkomstig van een klein gebouw of een rituele constructie. De onderzoekers interpreteren het geheel als een funerair-rituele zone waarin de oudere grafheuvel bewust werd opgenomen.

Tegelijk zijn duidelijke aanwijzingen voor nederzettingsactiviteit aanwezig. Verschillende waterputten, graanspiekers, kuilen en mogelijke gebouwsporen wijzen op een rurale nederzetting in de onmiddellijke omgeving van de enclosure. Een van de waterputten kende meerdere bouw- of gebruiksfasen en bevatte onder meer vroeg-La Tène-aardewerk. Op vlak 4 werd een houten waterput met ingeheide berkenhouten planken onderzocht; het bijbehorende aardewerk wordt in de vroege La Tène-periode geplaatst.

Verscheidene vierpostenspiekers wijzen op de opslag van landbouwproducten. Onder één van deze spiekers werd een rechtopstaand, versierd recipiënt met Kalenderbergversiering aangetroffen, zonder bodem en met verkoolde graankorrels in de vulling. De onderzoekers interpreteren dit voorzichtig als een mogelijk bouwoffer. Ook andere contexten suggereren bewust gestructureerde deposities. In een geïsoleerde kuil werden meer dan duizend aardewerkscherven samen met maalsteenfragmenten en verbrand bot aangetroffen; een vergelijkbare concentratie van nederzettingsmateriaal kwam voor in een brandlaag bij een waterput. Deze deposities werden door de opgravers mogelijk in verband gebracht met rituele handelingen bij het verlaten of afsluiten van delen van de nederzetting.

Late ijzertijd en Romeinse periode

De site bleef tijdens de late ijzertijd en vroege Romeinse periode als funerair landschap in gebruik. Rond de enclosures werd een cluster crematiegraven aangetroffen. Een rechthoekig brandrestengraf bevatte drie La Tène-glaskralen en sterk verbrand Pompejaans rood aardewerk, waarschijnlijk van het type Blicquy 1, en wordt in de 1ste eeuw n.Chr. gedateerd. Een tweede graf bevatte een nagenoeg volledige grijze gedraaide kookpot, eveneens waarschijnlijk uit de 1ste eeuw n.Chr. Andere brandrestengraven waren armer aan grafgiften of zelfs vondstloos.

Naast het grafveld werden ook Gallo-Romeinse bewoningssporen aangetroffen. Op vlak 2 bevond zich een houten waterput met een vierkante bekisting van eikenhouten balken, waarin fijnwandig gedraaid aardewerk een Romeinse datering bevestigt. Een aansluitende greppel kan deel hebben uitgemaakt van een erf- of perceelsindeling. Ten noorden van de waterput werd een configuratie van zware paalsporen als een Romeins gebouw geïnterpreteerd. De combinatie van waterput, gebouwsporen, greppels en nabijgelegen crematiegraven wijst op een vroeg-Romeins ruraal erf.

Middeleeuwen

De middeleeuwse aanwezigheid op Hoogveld-J is beperkt. Op vlak 1 werd een grote ovale kuil aangetroffen die op basis van reducerend gebakken gedraaid aardewerk als middeleeuws werd beschouwd.

Nieuwe tijd

Voor de postmiddeleeuwse periode zijn onder meer een 16de-eeuwse gracht, verspreide kuilen, geglazuurd aardewerk, kleipijpfragmenten, musketkogels en een 17de-eeuws lakenlood geregistreerd.

Auteurs: Meylemans, Erwin
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: kuilen
Stijl: La Tène
Materiaal: aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
3 kuilen met prehistorisch aardewerk (vroege La Tène)
La Tène

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: spijkers (opslagplaatsen), vierpostenspijkers
Stijl: La Tène
Gebeurtenis:

Beschrijving:
2 vierpostenspiekertjes (vlak 4) en een mogelijk driepostenspiekertje
La Tène

Grondsporen

Datering: middenbronstijd, vroege bronstijd
Typologie: crematiegraven, grafheuvels, paalsporen
Stijl: Hilversum-cultuur
Gebeurtenis:
Afmetingenset: ⌄
Aantal 1 st

Beschrijving:
- bronstijdgrafcirkel (diam. 14m). Er werden enkele scherven Hilversum-urnen gevonden. Binnen de grafcirkel werd een dubbele palenconfiguratie aangetroffen bestaande uit 11 individuen.

- Net buiten de grafcirkel (ten zuiden) werd een palenrij teruggevonden die mogelijk een ritueel/funerair karakter hebben. C14-datering moet uitsluitsel bieden over de gelijktijdigheid.
Hilversum-urnen: vroege of midden-bronstijd (2000-1100 v.Chr.)
vroege of midden-bronstijd

Grondsporen

Datering: late bronstijd, vroege ijzertijd
Typologie: crematiegraven, kuilen, urnengraven, vlakgraven
Materiaal: bot (menselijk)
Gebeurtenis:
Afmetingenset: ⌄
Aantal 1 st

Beschrijving:
Een urne met menselijke crematieresten, het spoor van de kuil was nog moeilijk zichtbaar (analyse wijst op een mannelijk individu tussen 30 en 50 jaar).
late bronstijd of vroege ijzertijd

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: grafheuvels, paalsporen
Stijl: La Tène
Materiaal: aardewerk, bot (menselijk)
Gebeurtenis:

Beschrijving:
- Een rechthoekig enclos rond de bronstijdgrafcirkel en palenclusters (24 x 18m). In de vulling van het oostelijke gedeelte werden opvallend grote concentraties verbrand menselijk bot aangetroffen naast een concentratie handgevormd, dikwandig aardewerk (La Tène.
- Een tweede enclos sluit aan op de westelijke zijde van enclos 1 (11 x 18m), mogelijk met toegang in het noordoosten
La Tène

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: cultusplaatsen, paalsporen
Stijl: La Tène
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Binnen enclos 2 werd een aanzienlijke hoeveelheid paalsporen aangetroffen (gebouwtje of rituele constructie?)
La Tène

Grondsporen

Datering: Romeinse tijd
Typologie: brandrestengraven, crematiegraven, sieraden, vaatwerk, vlakgraven
Materiaal: aardewerk, glas
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Ten westen van enclos 2:
- Brandrestengraf met La Tène-glaskralen en Pompejaans rood (1ste eeuw n.Chr.)
- Brandrestengraf met Romeins aardewerk (gedraaide kookpot uit grijs baksel met merkteken pottenbakker) (1ste eeuw n.Chr.)
- Brandrestengraf met klein glaskraaltje
- 9 mogelijke brandrestengraven zonder vondsten

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: waterputten
Materiaal: hout
Gebeurtenis:

Beschrijving:
- Een waterput met 2 aanlegfases in het noorden van vlak 4 (waterput 1: vlechtwerkstructuur, waterput 2: ingeheide planken)
- Een tweede waterput in de onmiddelijke omgeving
La Tène

Grondsporen

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: gebouwplattegronden, waterputten
Stijl: La Tène
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Een mogelijke huisplattegrond tussen de 2 waterputten: resten van één en mogelijk zelfs 2 gebouwen.
La Tène

Grondsporen

Datering: middeleeuwen
Typologie: kuilen
Materiaal: aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Een kuil met slechts 1 scherf uit de middeleeuwen.

Grondsporen

Datering: 16de eeuw
Typologie: grachten (infrastructuur)
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Een postmiddeleeuwse gracht.

Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Hoogveld J - Vlak 1 & 4 (DEN-09-HOO) [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/150549 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.