Beschrijving

Auteurs: Jansen, Isabelle
Datum: 04-09-2026
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Vesting

• Historische studie Kortrijk
  • historische studie: 2020
  • Bron: https://id.erfgoed.net/themas/14445
    Interne informatie (2020)
• Historische studie Kortrijk
  • historische studie: 2020
  • Bron: Plan de la ville et citadelle de Courtray, fortifiée en 1646, Bibliothèque nationale de France, P155021.
    Cartografie/iconografie/fotografie (1646)
  • https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6903730b?rk=42918;4
• Historische studie Kortrijk
  • historische studie: 2020
  • Bron: Schilderij van Kortrijk door Petrus Snayers. Petrus Snayers (1592-1667) schilderde een panorama van de stad Kortrijk tijdens de Spaanse belegering van mei 1648. De citadel is duidelijk merkbaar op dit schilderij.
    Cartografie/iconografie/fotografie (1648)
  • https://beeldbank.kortrijk.be/index.php/embed/7d584e447c9143468a4f217a00a86925a167541569c84e9a947890356ad32214cl5tp2vvimvu4ju6nrx8qvl3gwqwoahh
• Historische studie Kortrijk
  • historische studie: 2020
  • Bron: Stadszicht van Kortrijk in vogelvlucht gezien vanuit het noordoosten. De originele tekening, van of vóór 1640, is van de hand van Lowys de Bersaques en werd opgenomen in de Flandria Illustrata.
    Cartografie/iconografie/fotografie (1641)
  • https://beeldbank.kortrijk.be/index.php/image/watch/cca1aaa76e904940a92ae1c6ae4b20483dc171610e3a4c489bf42e58ff987b6b14138e279f774a6f9154df87706fea08?s=5e78a3c0d960a&c=5

Beschrijving:
In 1572 geeft de Spaanse koning opdracht om de stad beter te beschermen door een nieuwe vesting aan te leggen.De nieuwe vesting, met vijfzijdige vooruitspringende bolwerken of bastions onderling verbonden via grachten en wallen, omsluit de wijken Overleie en Overbeke volledig, waardoor de Sint-Amandsproosdij en de Grote Broel binnen de verdedigingsgordel liggen.
Na een kortstondig beleg wordt Kortrijk op 28 juni 1646 door de Franse troepen ingenomen. Om de stad beter te kunnen verdedigen beginnen de Fransen met de bouw van een indrukwekkende citadel ter hoogte van de huidige Vestingstraat, Gentsestraat, Harelbekestraat, Gentsesteenweg, Stasegemstraat, Veldstraat, Vaartstraat, Groeningenlaan en Jacob van Arteveldelaan. Daarnaast worden er nog verschillende buitenwerken aangelegd.
Met de Vrede van Nijmegen (1678) komt Kortrijk voor korte tijd opnieuw in Spaanse handen. Hoewel Franse troepen op 4 november de stad innemen, zien zij zich door de wapenstilstand van Regensburg (15 augustus 1684) verplicht Kortrijk opnieuw over te dragen aan de Spanjaarden. Bij de overdracht worden alle stadsversterkingen afgebroken: het nieuwe kasteel, de citadel en praktisch alle muren en torens worden tussen 25 november en 23 december opgeblazen of met houwelen vernield. Enkel de poorten en de Broeltorens bleven gespaard. Tevens worden een aantal grachten gedempt. Op een maand tijd worden de versterkingswerken met de grond gelijk gemaakt en wordt Kortrijk een open stad.
De dood van keizer Karel VI (1740) doet een nieuwe oorlog uitbreken, de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). Kortrijk wordt wederom een tijdlang door Franse troepen bezet. Op 18 oktober 1748 maakt de Vrede van Aken een einde aan de vijandigheden, en breekt voor de Zuidelijke Nederlanden onder het bewind van Maria Theresia (1740-1780) een lange periode van voorspoed aan. De Oostenrijkse regering neemt onder invloed van de Verlichting tal van maatregelen ter bevordering van de leefbaarheid van de steden. Zo ook in Kortrijk. Vanuit economische en hygiënische motieven, en vanuit een esthetische bezorgdheid, worden initiatieven genomen om het, door de voortdurende bouw- en afbraakwerken van de vele militaire installaties verloederde, uitzicht van de stad te verfraaien. Alle oude vestingen worden gesloopt, en de vrijgemaakte gronden verkocht. Om de stad afgesloten te houden van het omliggende platteland behoudt men de oude hoofdgrachten, en blijven vijf van de zes stadspoorten bewaard, enkel de Leiepoort, tussen de Leiestraat en Overleie wordt afgebroken.
(overgenomen uit: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/themas/14445)