Emile Braunplein (DCZSA51)
archeologisch element- ID
- 333050
- URI
- https://id.erfgoed.net/waarnemingen/333050
Beschrijving
'Zwarte laag'
Naast andere structuren werd bij het archeologisch onderzoek in 1996 op het Emile Braunplein in Gent, ter hoogte van het tracé van de verdwenen Korte Ridderstraat, een omvangrijk organisch pakket aangesneden dat bekendstaat als de “Zwarte Laag”. Deze donkergekleurde, humusrijke afzetting lag rechtstreeks op het natuurlijke dekzand van de Zandberg en bevatte uitzonderlijk goed bewaarde organische resten, waaronder hout, zaden, vruchten, pollen, leder, textiel, dierenbotten en visresten. Daarnaast werden resten van twee opeenvolgende houten wegdekken aangetroffen. Radiokoolstofdateringen en multidisciplinair onderzoek wijzen erop dat de afzetting hoofdzakelijk gevormd werd tussen de 10de en 12de eeuw, tijdens de sterke groei van de Gentse portus en de vroege stad.
De afzetting vertegenwoordigt een geleidelijk opgebouwd stedelijk ophogingspakket waarin huishoudelijk en ambachtelijk afval, organisch materiaal en straatgerelateerde deposities samenkomen. De uitzonderlijke bewaring van organische resten maakt de Zwarte Laag tot een referentiecontext voor het onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis en materiële cultuur van het middeleeuwse Gent.
De Zwarte Laag leverde een uitzonderlijk rijk en divers vondstenensemble op, bestaande uit organische resten (hout, houtskool, zaden, vruchten, pollen, diatomeeën, parasieten, insecten, dierenbotten en schelpen) en artefacten zoals aardewerk, metaal, leder, textiel en bewerkt dierlijk skeletmateriaal.
Auteurs: Meylemans, Erwin
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
De 'zwarte laag'
Datering: volle middeleeuwenTypologie: archeologische gebruiksvoorwerpen in dierlijk skeletmateriaal, ophogingslagen
Materiaal: aardewerk, bot (dierlijk), hout, houtskool, leer, metaal, pollen, textiel
Gebeurtenis:
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: X, Duizend jaar composteren. De zonderlinge zwarte zone, in: Stadsmagazine, 1999, jg. 3, nr. 6
Literatuur () - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Ongena C, De Zwarte Laag, in: Stadsmagazine, Gent, 1997, jg. 1, nr. 5, pp 6-8
Literatuur () - Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
- Bron: ERVYNCK A. (red.) 2025: De Zwarte Laag Een kijk op Gent in de 10de tot 12de eeuw, Gent.
Literatuur ()
Beschrijving:
Afvallaag/ophoging
Zwarte laag met talrijke archaeologica (leer en textielafval, aardewerk, mantelspelden, spijkers, bewerkt been) en organisch materiaal (zaden, been, pitten, visgraten,
)
Scheidt de twee houten wegniveaus
EB96-1A-C14-3: lower part 'zwarte laag' (7,55 m TAW)
EB96-1A-C14-4: lower part 'zwarte laag' (7,55 m TAW)
1100-1300
Kuilen
Datering: middeleeuwenTypologie: extractiekuilen, indicaties voor delfstofwinning
Materiaal: leer
Gebeurtenis:
- Erfgoedonderzoek Gent
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
Cartografie/iconografie/fotografie ()
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Lichtenberg L, Verrassende vondst voor Gent. Houten straat in stadscentrum blootgelegd, in: Scarabee
Literatuur (ca. 20e eeuw) - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
Beschrijving:
Gegraven in het zavelig pakket: Kuilen opgevuld met archeologische objecten waaronder leder afval.
Muurresten
Datering: 16de eeuwTypologie: funderingen, woonhuizen
Gebeurtenis:
- Erfgoedonderzoek Gent
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
Cartografie/iconografie/fotografie ()
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Lichtenberg L, Verrassende vondst voor Gent. Houten straat in stadscentrum blootgelegd, in: Scarabee
Literatuur (ca. 20e eeuw) - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
| Aantal | 4 st |
Beschrijving:
Muurresten in baksteen van een oud bouwblok langs het oud tracé van Korte Riddestraat. Het laatste gebouw werd in 1960 gesloopt.
Riool
Datering: 16de eeuwTypologie: riolen
Gebeurtenis:
- Erfgoedonderzoek Gent
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
Cartografie/iconografie/fotografie ()
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Lichtenberg L, Verrassende vondst voor Gent. Houten straat in stadscentrum blootgelegd, in: Scarabee
Literatuur (ca. 20e eeuw) - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
Beschrijving:
Liniaire muurresten van een riolering, In onbruik in 1808 door aanleg van nieuwe riolering.
Tracé Korte Ridderstraat
Datering: volle middeleeuwenTypologie: wegen
Gebeurtenis:
- Erfgoedonderzoek Gent
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
Cartografie/iconografie/fotografie ()
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Lichtenberg L, Verrassende vondst voor Gent. Houten straat in stadscentrum blootgelegd, in: Scarabee
Literatuur (ca. 20e eeuw) - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
Beschrijving:
Vroeger tracé van de Korte Ridderstraat. De eerste fase dateert uit de 10de eeuw, daarna volgen jongere aanpassingen.
Wegtracés
Datering: middeleeuwenTypologie: wegen
Materiaal: hout
Gebeurtenis:
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
Beschrijving:
Balken en dwarsbalken
Twee niveaus boven elkaar, gescheiden door de 'zwarte laag' die gedateerd is tussen de 11de en 13de eeuw
EB96-1A-C14-1: Bovenste wegdek (8,70 m TAW)
EB96-1A-C14-2: onderste wegdek (8,10 m TAW)
EB96-1A-C14-3: lower part 'zwarte laag' (7,55 m TAW)
EB96-1A-C14-4: lower part 'zwarte laag' (7,55 m TAW)
Zavelig pakket
Datering: volle middeleeuwenTypologie: ophogingslagen
Gebeurtenis:
- Erfgoedonderzoek Gent
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
Cartografie/iconografie/fotografie ()
- Bron: Popp, Atlas cadastrale parcellaire de la Belgique, 1842-1879
- Archeologische opgraving tracé Korte Ridderstraat
- houtonderzoek
- anthracologisch onderzoek
- radiokoolstofdatering
- micromorfologisch onderzoek
- archeobotanisch onderzoek
- archeozoölogisch onderzoek
- palynologisch onderzoek
- archeologische opgravingen:
- Bron: Lichtenberg L, Verrassende vondst voor Gent. Houten straat in stadscentrum blootgelegd, in: Scarabee
Literatuur (ca. 20e eeuw) - Bron: Stoops G & M.C. Laleman, Vondstmeldingen, 2. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 3, pp 57-60
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996c
- Bron: Laleman M-C & G. Stoops, Vondstmeldingen, 1. Emile Braunplein, in: Stadsarcheologie Gent, 1996, jg. 20, nr. 4, pp 43-44
Literatuur () - C.K.:Laleman:1996b
- Bron: Ervynck A, M.C. Laleman e.a., Het 'Zwarte Laag'-project. Ophongingslaag, straatvuil, baggerspecie, stort of composthoop? Datering, herkomst en betekenis van de Gentse 'Zwarte Laag' (O-Vl), in: Archaeologia Mediaevalis, Gent, 1999, pp 64-66
Literatuur () - C.K.:Ervynck:1999j
Beschrijving:
Zavelig pakket met bovenaan indrukken van hoeven, karrensporen, sporen van vioturbatie en menselijke activiteit. De bovenzijde van pakket zou een loopopppervlak uit de middeleeuwen zijn. Het pakket situeert zich onder de zwarte laag.