Archeologisch en bouwhistorisch onderzoek in 1987-1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij richtte zich op het grafveld ten noorden van de abdijkerk en op de bouwontwikkeling van de abtswoning of prelatuur.
Grafveld
Het grafveld behoort tot verschillende fasen van de abdij. De vanaf 1214 gebouwde abdijkerk oversnijdt oudere graven die met de 12de-eeuwse abdij van Fulco in verband worden gebracht. Ook in de 13de en 14de eeuw werd verder begraven. Ten noorden van de kerk werden onder meer antropomorfe grafkuilen en een kistbegraving aangetroffen; de noordelijke grens van het lekebroedersgrafveld kon worden vastgesteld. Ten noorden van het koor bevond zich een afzonderlijk monnikengrafveld.
Gebouwen
Vanaf de 16de eeuw werden de middeleeuwse niveaus geleidelijk door stuivend duinzand afgedekt. De oudste fase van de tegen de lekebroedersvleugel aangebouwde abtswoning dateert uit het tweede kwart van de 13de eeuw en bestond uit een residentiële zaal van ca. 8 × 9,1 m met schouw en rijkversierde tegelvloer. De tegels werden archeomagnetisch tussen 1260 en 1280 gedateerd. In het laatste kwart van de 13de eeuw werd een tweede zaal toegevoegd. Door opeenvolgende verbouwingen groeide de prelatuur uit tot een complex van zalen, aanbouwen, gangen, een traptoren, mogelijke keukenruimten, latrines en beerputten, afvalvoorzieningen en riolering. Elders op het terrein werden onder meer een laat-16de-eeuwse loods en een afvalkuil uit de late 14de-vroege 15de eeuw vastgesteld. Losse vondsten omvatten aardewerk uit de 13de-16de eeuw, bronzen boekbeslag, een lakenlood, een natuurstenen vijzel en architectuurelementen. Fragmenten van gebeeldhouwd/geboetseerd bakstenen maaswerk met spitsboog- en driepasmotieven zijn mogelijk afkomstig van de 13de-eeuwse lekebroedersrefter
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: VANDOORNE K., DEWILDE M. & WYFFELS F., 2005. Te gast in de Duinenabdij. Archeologisch onderzoek van het gastenhuis. Novi Monasterii, 3, p. 101-118. Literatuur ()
Bron: Dewilde, M. & De Meulemeester, J. 1993: Van abtswoning tot monnikenverblijf. Een bouwhistorische en archeologische benadering van de abtswoning van de O.L.V. Ten Duinenabdij te Koksijde (provincie West-Vlaanderen), Archeologie in Vlaanderen II 1992 , II, 297-314. Literatuur ()
Bron: Dewilde, M. & Ervynck, A. 1992: Bijbelfiguren en monsters in tinglazuur. De tegelvloer uit de prelatuur van de O.L.V. Ten Duinenabdij te Koksijde (prov. West-Vlaanderen), Archeologie in Vlaanderen 2, 315-334. Literatuur ()
Bron: VANDOORNE K., DEWILDE M. & WYFFELS F., 2005. Het poortgebouw van de Duinenabdij gedeeltelijk onderzocht. Novi Monasterii, 3, p. 87-99. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Bron: Janssens P. A., 1987. Etude paleopathologique de neuf crânes de l'abbaye cistercienne de Coxyde (Belgique). Traumatismes vrais et faux, la pseudo-tréparation", Helinium XVII, pp. 105-128 Literatuur ()
Bron: De Meulemeester, J. & Houbaert, I. 1986: De kerk van de Onze-Lieve-Vrouw- Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 2.1, 133-135. Literatuur ()
Bron: Termote, J. 1988: Archeologisch/topografisch onderzoek van de site van de Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Mediaevalis 11, 73. Literatuur ()
Bron: Lehouck, A. 2010: De Cisterciënzerabdij ten Duinen te Koksijde vóór de baksteenbouw (1107-1214). Belangrijke nieuwe bevindingen omtrent de vroegste fases (W.-Vl.), Archaeologia Mediaevalis 33, 101-103. Literatuur ()
Bron: Lehouck, A. 2010: De Cisterciënzerabdij ten Duinen te Koksijde vóór de baksteenbouw (1107-1214). Belangrijke nieuwe bevindingen omtrent de vroegste fases (W.-Vl.), Archaeologia Mediaevalis 33, 101-103. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De abtswoning van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 42-43. Literatuur ()
Bron: VANDOORNE K., M. DEWILDE M. en F. WYFFELS 2003: Het gastengebouw van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 14-15/03/2003, p. 62-63 Literatuur ()
Bron: Demeulemeester J. en I. Houbaert (1985) De kerk van de O.L.Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde (W.-Vl.), in: Archeologie 1985/2, p. 147. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1985s
Beschrijving: 3 opeenvolgende abdijen 1ste abdij (°1128) in hout: abdij van Fulco: na landschapsarcheologisch onderzoek is geconcludeerd dat de oude 12de-eeuwse gebouwen onder de bestaande abdijruïnes moeten liggen, ten zuiden van het monnikengrafveld. Dit is bewezen door archeologisch onderzoek: onder de bakstenen abdijruïnes zijn muurresten in natuursteen gevonden van het kloosterpand en van de diepere wanden van een waterput (midden of 3de kwart van de 12de eeuw)
Onderzoek vanaf 1949 en vnl jaren'70, '80 en '90: - kerk - keuken - auditorium van de keldermeester - pandgang - lavatorium - refter - abtswoning (met tegelvloer) Onderzoek vanaf 1999: - poortgebouw (5 bouwfasen) - gastengebouw. In een eerste fase: doorgang, 5 kamers en vrijstaand keuken, vijver (waarin een ijzeren helm gevonden werd). Tweede fase: grondige verbouwingen, verhoging van de vloerniveaus, doorgangen verwijderd/toegevoegd, aanleg haarden - middeleeuwse bakstenen weg gevonden bij aanleg verbinding tussen museum en ruïnes - resten van een kapel (einde 14de eeuw)
onder de lekebroedersgang: - resten van een herhaalde malen herstelde bevloering waarin gele en rode baksteenfragmenten en gele en rode tegels verwerkt zaten - riool uit de 13de eeuw - 1107: enkele Benedictijnen (onder kluizenaar Ligerius) vestigen zich in de duinen - 1128: eerste houten abdij gesticht door abt Fulco - 1138: treden toe tot de Orde van Cîteaux - 1180 werd de abdij gesticht. - 1214: vervangen door een ruimer bakstenen complex - 1578-1584: vernieling door Calvinisten, dreiging door duin en abdij wordt verlaten en in de jaren daarop afgebroken (materiaal getransporteerd naar nieuwe abdij in Brugge), de monniken vestigen zich in Ten Bogaerde en Brugge - volgens Termote:1982c: in 1566 geplunderd door de Geuzen en definitief verlaten 12de eeuw-16de eeuw
Bron: De Meulemeester, J. 1987: De kerk en het monniken-grafveld van de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 3, 269-270. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DE MEULEMEESTER J. 1987: De O.-L.-Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 13-14/03/1987, p. 32. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1987n
Bron: DEWILDE M. 1988: Het grafveld van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 18-19/03/1988,p. 44-46. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1988g
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De opgravingscampagne 1988 in de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 43-44. Literatuur ()
Bron: De Cuyper, J. 1956: Grafzerken uit de 14de eeuw in de Duinenabdij te Koksijde, Biekorf, Westvlaams Archief voor Geschiedenis, Oudheidkunde en Folklore 57.5, 139-142. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Beschrijving: Zwarte, harde afvallaag die op het duinzand rustte in de kloostertuin, in verband te brengen met diverse troepenmachten die vanaf 1578 in de abdij gekazerneerd waren. 2de helft 16de eeuw (ahv materiaal uit de laag)
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: De Meulemeester, J. 1987: De kerk en het monniken-grafveld van de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 3, 269-270. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DE MEULEMEESTER J. 1987: De O.-L.-Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 13-14/03/1987, p. 32. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1987n
Bron: DEWILDE M. 1988: Het grafveld van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 18-19/03/1988,p. 44-46. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1988g
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De opgravingscampagne 1988 in de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 43-44. Literatuur ()
Bron: De Cuyper, J. 1956: Grafzerken uit de 14de eeuw in de Duinenabdij te Koksijde, Biekorf, Westvlaams Archief voor Geschiedenis, Oudheidkunde en Folklore 57.5, 139-142. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Beschrijving: - oudste kerkhof, graven hebben een NW-ZO oriëntatie (op basis van deze oriëntatie meent men dat de eerste abij gelegen was op de plaats van de Sint-Laurentiuskapel) Op de 3 grafvelden samen: meer dan 1300 graven gevonden 11de eeuw-13de eeuw
Bron: De Meulemeester, J. 1987: De kerk en het monniken-grafveld van de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 3, 269-270. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DE MEULEMEESTER J. 1987: De O.-L.-Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 13-14/03/1987, p. 32. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1987n
Bron: DEWILDE M. 1988: Het grafveld van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 18-19/03/1988,p. 44-46. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1988g
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De opgravingscampagne 1988 in de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 43-44. Literatuur ()
Bron: De Cuyper, J. 1956: Grafzerken uit de 14de eeuw in de Duinenabdij te Koksijde, Biekorf, Westvlaams Archief voor Geschiedenis, Oudheidkunde en Folklore 57.5, 139-142. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Beschrijving: 4 grafzerken in de westergang van het kloosterpand; ten zuiden van die rij zerken bestaat nog een dubbele grafkelder, waarvan de zerk totaal verdwenen is 14de eeuw
Bron: De Meulemeester, J. 1987: De kerk en het monniken-grafveld van de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 3, 269-270. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DE MEULEMEESTER J. 1987: De O.-L.-Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 13-14/03/1987, p. 32. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1987n
Bron: DEWILDE M. 1988: Het grafveld van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 18-19/03/1988,p. 44-46. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1988g
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De opgravingscampagne 1988 in de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 43-44. Literatuur ()
Bron: De Cuyper, J. 1956: Grafzerken uit de 14de eeuw in de Duinenabdij te Koksijde, Biekorf, Westvlaams Archief voor Geschiedenis, Oudheidkunde en Folklore 57.5, 139-142. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Beschrijving: - lekebroedersgrafveld met oriëntatie parallel aan de abdijkerk - 9 schedels onderzocht (4 vrouwen - 5 mannen) op pathologieën, 7 schedels vertonen sporen van geweld, waarvan 5 met dood tot gevolg en 2 met sporen van genezing 13de eeuw-14de eeuw
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: Dewilde, M. 1991: Enkele losse vondsten uit de Duinenabdij te Koksijde, Archeologie in Vlaanderen 1, 231-235. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991aa
Beschrijving: reducerend gebakken aardewerk (ondersneden sikkelrand met dekselgeul van een kogelpot) hoogversierde waar, waaronder enkele fragmenten uit Noord-Franse ateliers
Bron: De Meulemeester, J. 1987: De kerk en het monniken-grafveld van de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, Archaeologia Belgica 3, 269-270. Literatuur ()
Bron: DEWILDE M. en J. DE MEULEMEESTER 1991: De opgravingscampagnes van 1987 en 1988 in de Onze-Lieve-Vrouw-Ten Duinenabdij te Koksijde, in Archeologie in Vlaanderen, I, 1991, p. 213-230. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1991f
Bron: De Meulemeester J. en M. Dewilde (1988) Koksijde (W.-Vl.): Duinenabdij, in: Archeologie 1988/2, p. 201-202. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1988i
Bron: DE MEULEMEESTER J. 1987: De O.-L.-Vrouw ten Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 13-14/03/1987, p. 32. Literatuur ()
C.K.:DeMeulemee:1987n
Bron: DEWILDE M. 1988: Het grafveld van de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 18-19/03/1988,p. 44-46. Literatuur ()
C.K.:Dewilde:1988g
Bron: DEMEULEMEESTER J. en M. DEWILDE 1989: De opgravingscampagne 1988 in de Duinenabdij te Koksijde, in Archaeologia Mediaevalis, 17-18/03/1989, p. 43-44. Literatuur ()
Bron: De Cuyper, J. 1956: Grafzerken uit de 14de eeuw in de Duinenabdij te Koksijde, Biekorf, Westvlaams Archief voor Geschiedenis, Oudheidkunde en Folklore 57.5, 139-142. Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
C.K.:Bauwens:1963a
Beschrijving: 2de grafveld, monnikengrafveld met O-W oriëntatie, 100-tal graven jonger dan oudste grafveld 12de eeuw
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()
Bron: Bauwens-Lesenne, M., 1963, Bibliografisch repertorium der oudheidkundige vondsten in Westvlaanderen (vanaf de vroegste tijden tot aan de Noormannen), in: Oudheidkundige Repertoria, IV, Brussel: p. 58 Literatuur ()