De kerksite van Dadizele bezit een hoge archeologische erfgoedwaarde door haar lange religieuze continuïteit en haar nauwe ruimtelijke relatie met de aangrenzende kasteelsite. De oudste bidplaats was vermoedelijk een houten kapel, die later werd vervangen door een stenen kerk. Door de sterke groei van de Mariaverering ontwikkelde Dadizele zich vanaf de late middeleeuwen tot een belangrijk bedevaartsoord. Omdat de bestaande kerk tegen circa 1400 vervallen was en de toestroom van bedevaarders toenam, werd vanaf 1462 een nieuwe en grotere kerk opgetrokken. Deze laatmiddeleeuwse kerk werd in 1580 tijdens de godsdienstoorlogen door brand verwoest en in het eerste kwart van de 17de eeuw heropgebouwd. In 1849 ontstonden, in het kader van de polemiek rond de dogmaverklaring der Onbevlekte Ontvangenis van Maria (1854), de eerste plannen om een nieuwe, grotere kerk ter ere van Onze-Lieve-Vrouw, te bouwen.
De locatie biedt daardoor een aanzienlijk potentieel voor archeologische resten van opeenvolgende kerkfasen, gaande van een vermoedelijke vroegere houten bidplaats over de laatmiddeleeuwse bedevaartskerk tot de wederopbouw van de 17de eeuw. Daarnaast is de kans groot op de aanwezigheid van begravingen en andere sporen die verband houden met het functioneren van het kerk- en bedevaartsterrein.
Ten zuidoosten van de kerk bevindt zich de historische kasteelsite van de heren van Dadizele. Deze gaat vermoedelijk terug op een middeleeuwse waterburcht met opper- en neerhof, omgeven door een walgracht. De historische relatie tussen kerk en heerlijk centrum bestaat reeds sinds de middeleeuwen. De grachtenstructuren zijn tot op heden bewaard gebleven, wat wijst op een belangrijke mate van landschappelijke continuïteit. De aanwezigheid van deze waterburcht vergroot het archeologisch potentieel van de omgeving aanzienlijk, met verwachte resten van middeleeuwse verdedigingswerken, bewoningsstructuren en bijhorende infrastructuur. Samen vormen de kerksite en de aangrenzende burchtsite een archeologisch waardevol geheel dat belangrijke informatie kan opleveren over de religieuze, bestuurlijke en ruimtelijke ontwikkeling van Dadizele vanaf de middeleeuwen.
· Historische kaarten:
Archeologische waarde aanwezig: ja (+2!)
Aandachtspunten: funeraire archeologie (aanwezigheid van begravingen) binnen en buiten de kerk, verdwenen gebouwen en structuren.
Auteurs: Jansen, Isabelle
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Beschrijving:
Halfweg de 18de eeuw gebouwd.