Algemeen

Het uitgevoerde bureauonderzoek gaf aan dat het onderzoeksgebied archeologisch potentieel kent. Er was sprake van een concrete verwachting naar het voorkomen van de muur van de contrescarp (de buitenste oever of helling van een vestinggracht), die deel uitmaakt van de “Spaanse omwalling” en meer specifiek de citadel van Antwerpen.

Nieuwe Tijd

De opdracht voor de oprichting van de omwalling werd gegeven door Karel V, de koning van Spanje, in 1542. De bouw van de citadel ving aan in 1567 en was bedoeld om de opstandige stad onder controle te houden. Op het einde van de 19^de eeuw maakte de citadel plaats voor een nieuwe stadswijk, Het Zuid. Gezien de hoge archeologische verwachting voor het onderzoeksgebied werd meteen de uitvoering van een opgraving geadviseerd.

Het onderzoeksgebied situeert zich aan de buitenzijde van de gracht rond de citadel, ter hoogte van een bastion en sluit aan op de contrescarp, de muur tegen het talud van de gracht. Ter hoogte van het onderzoeksgebied bevonden zich de bedekte weg en glacis, maar deze elementen zijn niet bewaard gebleven. Bij de opgraving werd wel de muur als bekleding van de contrescarp aangetroffen. De ruw afgewerkte zijde, die normaal niet zichtbaar was, werd vrijgelegd. De zichtbare zijde, die afgewerkt was met een natuurstenen parement, bevindt zich onder de Verlatstraat en kon dus niet vrijgelegd worden.

De contrescarp blijft ter hoogte van het onderzoeksgebied in situ bewaard en wordt dus niet gesloopt bij de geplande werken. Er zijn twee duidelijke bouwfasen onderscheiden in de contrescarp. Naast de initiële fase, gerealiseerd op initiatief van de Spaanse overheerser, is er ook een herstelfase. Deze dateert van na 1832. Door een Franse belegering, in de periode dat de stad Antwerpen onder Hollands bestuur stond, raakte de citadel namelijk ernstig beschadigd. De vaststellingen in verband met de citadel sluiten sterk aan bij die van een onderzoek dat werd uitgevoerd ten zuidwesten van het onderzoeksgebied.

Naast de contrescarp werd een vermoedelijke zandextractiekuil vastgesteld, die tegen de contrescarp lag. Op basis van de stratigrafie is ze te plaatsen na 1567 en voor 1832. Er werd in het noordwesten ook een funderingsmuur met een systeem van pijlers en spaarbogen aangetroffen van een gebouw in verband met de oprichting van de wijk Het Zuid, op het einde van de 19^de eeuw, nadat de citadel bovengronds gesloopt was. Een opgebracht pakket dat reikt tot op de C-horizont - die sterk is vergraven - is aangebracht na de sloop van bebouwing een aantal jaar geleden. Ook een secanspalenwand in het zuidoosten dateert van een aantal jaar geleden.