Algemeen

In het kader van stabiliteitsonderzoek en de geplande restauratie van de infirmerie van de voormalige cisterciënzerinnenabdij van Herkenrode te Hasselt werd op 19 en 20 maart 2024 een archeologische werfbegeleiding uitgevoerd. Rond het bestaande gebouw werden vier funderingsputten aangelegd om de opbouw van de funderingen te onderzoeken en eventuele oudere bouwfasen te identificeren.

De huidige infirmerie werd in 1658 opgetrokken onder abdis Anna Catharina de Lamboy (1653–1675), als onderdeel van een omvangrijke vernieuwingscampagne van het abdijcomplex.

Nieuwe tijd

De vier onderzoeksputten liepen vrijwel onmiddellijk onder water, wat verband houdt met de ligging van de abdij in de Demervallei. In de putten ten noorden, oosten en zuiden van de infirmerie werd een vergelijkbare funderingsopbouw vastgesteld, met een afgeschuind verstek in natuursteen, waaronder lagen baksteen op regelmatig gekapte kalksteenblokken. Aan de westzijde (proefput 4) week de funderingsopbouw af. Hier bevonden zich gekapte natuursteenblokken boven lagen baksteen. In het bakstenen gedeelte werd een verstek vastgesteld, evenals een tweede verstek onder de grondwatertafel.

In proefput 4 werd bovendien een oudere bakstenen fundering aangetroffen, die nog over een diepte van 23 cm bewaard was. Deze fundering stond haaks op de huidige infirmerie en werd doorsneden door de fundering van het bestaande gebouw. Hieruit blijkt dat de oudere fundering tot een voorafgaande bouwfase behoort, die geen rechtstreeks constructief verband houdt met het huidige gebouw.

De functie, oorspronkelijke omvang en precieze datering van deze oudere structuur konden niet worden vastgesteld. Op de geraadpleegde historische kaarten zijn geen aanwijzingen aanwezig voor andere gebouwen in de onmiddellijke omgeving van de infirmerie.

Het onderzoek leverde daarmee nieuwe gegevens op over de funderingsconstructie van de 17de-eeuwse infirmerie en bevestigde de aanwezigheid van een oudere, niet nader geïdentificeerde bouwfase op deze locatie. Door de beperkte omvang van de onderzoeksputten en de hoge grondwaterstand kon deze oudere structuur niet verder worden onderzocht.